I SA/Gd 1380/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: odmówić wnioskodawczyni przyznania prawa pomocy. Wnioskiem uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 22 listopada 2016 r. (data stempla pocztowego), J. K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawczyni o jej stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z małżonkiem, z którym mają na utrzymaniu troje dzieci, jest właścicielem domu o powierzchni 220 m2 i wartości 250.000 zł, dwóch nieruchomości rolnych o powierzchni: 0,9725 ha i 1,0906 ha i wartości 30.000 zł każda, samochodu marki [...] o wartości 6.000 zł, zaś jej córka jest właścicielem samochodu marki [...] o wartości 20.000 zł. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności, papierów wartościowych, innych praw majątkowych ani wierzytelności, uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2.500 zł netto miesięcznie, zaś jej małżonek z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.355,69 zł netto, co razem stanowi dochód w kwocie 3.855,69 zł netto. Do ponoszonych przez małżonków zobowiązań i stałych wydatków w łącznej kwocie 6.500 zł (a zatem w wysokości znacznie przewyższającej wysokość wykazanych dochodów) wnioskodawczyni zaliczyła: opłaty za media (1.500 zł), raty kredytu (1.200 zł i 1.800 zł) oraz czynsz za wynajem mieszkania dla studiującej córki (2.000 zł). W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 15 grudnia 2016 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawczynię, jej małżonka i córkę w 2016 r., b) odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej, c) zaświadczenia od pracodawcy małżonka wnioskodawczyni o wysokości średniego wynagrodzenia netto za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z informacją, czy jest z tego świadczenia prowadzona egzekucja, a jeżeli tak, podania wysokości dokonanych w okresie trzech ostatnich miesięcy potrąceń, d) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię, jej małżonka i córkę rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie przez każdą z ww. osób, e) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, opłat za stancję córki, itp.), f) zaświadczeń wystawionych przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych przez wnioskodawczynię, jej małżonka lub córkę miesięcznych rat kredytowych oraz dokumentów obrazujących aktualną wysokość innych zobowiązań wnioskodawczyni (wobec ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów i innych podmiotów), g) oświadczenia w przedmiocie pobierania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym świadczeń rodzinnych (zasiłku rodzinnego, dodatków do zasiłku rodzinnego, świadczeń opiekuńczych), świadczenia wychowawczego (500 plus) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia lub zaświadczeniem właściwego organu potwierdzającego ich aktualną wysokość, h) oświadczenia w przedmiocie korzystania przez wnioskodawczynię lub osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym z pomocy społecznej (podania form i wysokości tej pomocy) wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, i) oświadczenia, czy względem wnioskodawczyni lub jej małżonka jest prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z ich majątku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie w dniu 5 stycznia 2017 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik skarżącej przedłożył następujące dokumenty: kopię wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawczyni za okres od 1 października 2016 r. do 31 grudnia 2016 r., kopię wyciągu z podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od września 2016 r. do listopada 2016 r., kopie list płac za okres od września 2016 r. do listopada 2016 r. oraz kopię zawiadomienia z dnia 3 października 2016 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. W tych okolicznościach stwierdzić należy w pierwszej kolejności, iż wnioskodawczyni nie wykonała prawidłowo nałożonego na nią obowiązku, gdyż nie przedłożyła wszystkich wymienionych w wezwaniu dokumentów. Pominęła bowiem, pozostawiając w tym zakresie wezwanie bez odpowiedzi: 1) oświadczenie w przedmiocie źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez nią, jej małżonka i córkę w 2016 r., 2) wyciągi z posiadanych przez jej małżonka i córkę rachunków bankowych alternatywnie oświadczenia ww. osób o ich nieposiadaniu, 3) dokumenty obrazujące wysokość ponoszonych kosztów utrzymania, 4) zaświadczenia wystawione przez banki o wysokości aktualnego zadłużenia i wysokości spłacanych rat kredytowych oraz inne dokumenty obrazujące zobowiązania względem ZUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, itp., 5) oświadczenie w przedmiocie pobieranych świadczeń rodzinnych i pomocy społecznej. Tym samym wnioskodawczyni uniemożliwiła usunięcie wszelkich niejasności dotyczących jej rzeczywistych możliwości finansowych. Odnosząc się zaś do dokumentów przedłożonych przez wnioskodawczynię, stwierdzić należy, iż dowody te zaprzeczają istotnym okolicznościom dotyczącym wysokości dochodów uzyskiwanych przez małżonków, podanym we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. I tak wnioskodawczyni przedłożyła kopie list płac za okres od września 2016 do listopada 2016 r., które potwierdzają podaną we wniosku wysokość wynagrodzenia jej małżonka w kwocie 1.355,69 zł netto miesięcznie, jednakże w żaden sposób nie wyjaśniła, skąd wobec tego pochodziły środki pieniężne w łącznej kwocie 26.300 zł (wielokrotnie przewyższającej wysokość jego dochodów) wpłacone przez niego w październiku i listopadzie 2016 r. na jej rachunek bankowy. Z przedłożonego wyciągu z rachunku bankowego wnioskodawczyni za okres od 1 października 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. wynika bowiem, iż w dniach: 10, 17, 19 października oraz 8 listopada zaksięgowane zostały na nim wpłaty dokonane przez jej małżonka w kwotach odpowiednio: 500 zł, 1.000 zł, 10.200 zł oraz 14.600 zł. Uznania od wszystkich podmiotów zaksięgowane w ww. okresie na tym rachunku wynosiły łącznie 115.000 zł, zaś obciążenia stanowiły kwotę 112.814,86 zł. Nadto analiza historii uznań księgowanych na tym rachunku wykazała, iż regularnie wpływa na niego świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł, które nie zostało ujęte wśród dochodów w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Przede wszystkim jednak podkreślić należy, iż z przedłożonych przez wnioskodawczynię odpisów podatkowej księgi przychodów i rozchodów za okres od września 2016 r. do listopada 2016 r. wynika, iż dochód z tytułu prowadzonej przez wnioskodawczynię działalności gospodarczej we wrześniu 2016 r. wyniósł 28.461.01 zł (przy przychodzie w wysokości 117.213,97 zł i kosztach w wysokości 88.752,96 zł), w październiku 2016 r. stanowił zaś kwotę 21.055,51 zł (przy przychodzie w wysokości 106.825,95 zł i kosztach w wysokości 88.770,44 zł). W ocenie orzekającego nie można uznać, iż wnioskodawczyni osiągająca dochody na opisanym poziomie nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym należnego na obecnym etapie postępowania wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.906 zł. Dokonanej oceny nie zmienia fakt, iż w grudniu 2016 r. wnioskodawczyni poniosła z tytułu prowadzonej działalności stratę w wysokości 33.089,03 zł (przy przychodzie w wysokości 65.320,60 zł i kosztach w wysokości 98.409,63 zł) ani okoliczność zajęcia jej rachunku bankowego do kwoty 74.025,89 zł, zawiadomieniem z dnia 3 października 2016 r. Wnioskodawczyni, działając przez profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, wniosła skargę do tut. Sądu w dniu 21 września 2016 r. (data stempla pocztowego), w której zawarła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z powyższego wynika, że już od tego momentu skarżąca liczyła się z koniecznością poniesienia kosztów sądowych, winna zatem zabezpieczyć na ten cel stosowne środki finansowe z bieżących dochodów w znacznej wysokości. Z tych względów nie można przyjąć, iż wnioskodawczyni wykazała, iż nie jest w stanie – bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny – uiścić kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w niniejszej sprawie. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.