I SA/Gd 1386/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 11 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od lipca 2011 r. do lipca 2012 r. postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 grudnia 2014 r. (doręczonym w dniu 7 stycznia 2015 r.) odrzucił skargę "A" Sp. z o.o. w [...]. Dnia 4 lutego 2015 r. (data prezentaty) pełnomocnik skarżącej spółki wniosła skargę kasacyjną od powyższego postanowienia Sądu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 6 lutego 2015 r. (doręczonym w dniu 13 lutego 2015 r.) pełnomocnik skarżącej została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 1.285 zł. Wnioskiem z dnia 20 lutego 2015 r., złożonym na formularzu PPPr, pełnomocnik skarżącej zwróciła się o przyznanie spółce prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach pełnomocnik skarżącej podała, że wysokość kapitału zakładowego spółki wynosi 5.000 zł, spółka posiada środki trwałe o wartości 23.069,30 zł, rok 2014 zakończyła stratą o wartości 135.274,71 zł, stan dwóch rachunków bankowych spółki na koniec stycznia 2015 r. był ujemny i wynosił łącznie 306.177,76 zł. Pełnomocnik skarżącej wyjaśniła, że należności spółki z tytułu podatku od towarów i usług, których wysokość określona została zaskarżoną decyzją, dochodzone są w drodze egzekucji (w toku której zajęte zostały konta bankowe spółki), co uniemożliwia spółce prowadzenie działalności gospodarczej i uzyskiwanie dochodów. W związku z odmową przez organ podatkowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji spółka złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości, który nie został jeszcze rozpoznany przez sąd. Wobec spółki został wydany zakaz zbywania majątku oraz ustanowiony został nadzorca sądowy. Zdaniem pełnomocnik niemożność dysponowania przez spółkę środkami, które wpłyną na jej rachunki bankowe, ani też zbycia posiadanych składników majątku ruchomego, uzasadnia wniesione żądanie o zwolnienie spółki od kosztów sądowych. Do wniosku pełnomocnik skarżącej załączyła następujące dokumenty: (-) odpis wniosku spółki z dnia 16 września 2014 r. o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku wraz z potwierdzeniem nadania; (-) odpis zarządzenia tymczasowego nadzorcy sądowego z dnia 14 października 2014 r. o zabezpieczeniu majątku spółki; (-) odpis sprawozdania finansowego spółki na dzień 31 października 2014 r.; (-) ewidencję środków trwałych spółki sporządzoną na dzień 24 listopada 2014 r.; (-) odpis zaświadczenia z dnia 24 grudnia 2014 r. o stanie zaległości podatkowych spółki z tytułu CIT i VAT, które wynosiły 263.842,70 zł; (-) odpis zawiadomienia z dnia 27 października 2014 r. o zajęciu rachunku spółki w [...] do kwoty 346.548,04 zł; (-) odpis deklaracji VAT-7 za miesiące od sierpnia do grudnia 2014 r. wraz z potwierdzeniami ich złożenia; (-) wyciągi z kont spółki w [...] za okres od 1 listopada 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. oraz w [...] za okres od 1 listopada 2014 r. do 9 lutego 2015 r. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Powyższą regulację należy stosować mając na uwadze, że zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest odpłatność. Z uwagi na to, że prawo pomocy jest odstępstwem od zasady odpłatności postępowania sądowego, jego przyznanie następuje w sytuacjach wyjątkowych, po uprzednim wszechstronnym zbadaniu sytuacji materialnej wnioskodawcy. Zatem to na żądającym zwolnienia od kosztów sądowych spoczywa ciężar wykazania braku możliwości ich poniesienia, przy czym przedstawione dowody i podane okoliczności nie mogą budzić wątpliwości z punktu widzenia ich wiarygodności. Natomiast ocena, czy warunki do przyznania prawa pomocy zostały spełnione, jest ostatecznie kompetencją sądu, czy też referendarza sądowego. Zatem, jeżeli nawet zostałaby spełniona przesłanka braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, sąd, czy też referendarz sądowy rozpoznający wniosek nie jest zobligowany do jego uwzględnienia (jak ma to miejsce w przypadku wniosku osoby fizycznej), a jedynie może przyznać prawo pomocy, jeżeli w oparciu o powyższy przepis uzna, że zachodzi taka potrzeba w świetle zapewnienia stronie realizacji zasady prawa do sądu. Ustawodawca pozostawił bowiem tę kwestię uznaniu sądu lub referendarza, posługując się stwierdzeniem "prawo pomocy może być przyznane" (zob. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 8 czerwca 2011 r., sygn. akt I SA/Ol 332/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie referendarz sądowy uznał, że skarżąca spółka nie wykazała zasadności wniesionego żądania. Nadesłane przez pełnomocnika skarżącej dokumenty nie pozwalają uznać, że spółka nie dysponuje łączną kwotą 1.385 zł na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu, tj. wpisu od skargi kasacyjnej oraz od zażalenia wniesionego w dniu 20 lutego 2015 r. (data stempla pocztowego) na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 27 stycznia 2015 r. o odmowie przywrócenia spółce terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W pierwszej kolejności referendarz sądowy postanowił się odnieść do podnoszonej przez pełnomocnik skarżącej okoliczności toczącego się na wniosek spółki postępowania upadłościowego i zabezpieczenia majątku spółki dokonanego przez tymczasowego nadzorcę sądowego. Zdaniem orzekającego fakt ten ma dla rozpoznania przedmiotowego wniosku znaczenie wtórne. Gdyby ustawodawca uznał taką sytuację za uzasadniającą zwolnienie od kosztów sądowych, to znalazłoby to odzwierciedlenie w art. 239 p.p.s.a. Tymczasem, w przepisie tym nie przewidziano ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych podmiotów, co do których toczy się postepowanie upadłościowe, czy też ogłoszono ich upadłość. Co więcej, zgodnie z treścią art. 13 ust. 1 z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 233, dalej jako p.u.n.), sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania. W stosunku do skarżącej spółki sytuacja taka nie wystąpiła, bowiem postępowanie upadłościowe się toczy. Nadto, z dokumentów przedstawionych przez pełnomocnik skarżącej wynika, że sąd postanowieniem z dnia 7 października 2014 r. zabezpieczył majątek spółki i powołał tymczasowego nadzorcę sądowego, który zarządzeniem z dnia 14 października 2014 r. zabezpieczył majątek spółki poprzez: 1/ zakaz zbywania majątku ruchomego i nieruchomości oraz dokonywania innych czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu, za wyjątkiem sprzedaży towarów w ramach dotychczas prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej; 2/ zakaz dokonywania zabezpieczeń na majątku spółki oraz 3/ wykonywanie czynności zabezpieczających majątek przed zniszczeniem i kradzieżą. Zaznaczyć w tym miejscu należy, że w myśl art. 156 ust. 2 p.u.n. nadzorcę sądowego powołuje się w razie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu. Analizując dokumenty znajdujące się w aktach niniejszej sprawy referendarz sądowy ustalił, że salda ujemne na kontach bankowych skarżącej spółki są wynikiem zaciągnięcia przez nią kredytów w rachunkach bieżących. W dołączonym do skargi piśmie z dnia 16 września 2014 r. spółka wskazała, że zawarła dwie umowy o kredyt w rachunku bieżącym – w dniu 30 kwietnia 2012 r. z [...] na kwotę 100.000 zł oraz w dniu 28 maja 2014 r. z [...] na kwotę 200.000 zł. Nadto, wbrew twierdzeniom pełnomocnik, zajęciu egzekucyjnemu podlega tylko jeden z rachunków spółki prowadzony przez [...]. Natomiast historia operacji dokonanych na rachunku spółki w [...]. prowadzi do wniosku, że spółka może dysponować zgromadzonymi na nim środkami, jak również że wykorzystuje ona przyznaną kwotę kredytu obrotowego odnawialnego. Przeciwko przyjęciu, że spółka środkami tymi nie może swobodnie dysponować świadczą następujące fakty: spółka zasila nimi rachunek podlegający zajęciu egzekucyjnemu w [...], reguluje nie tylko zaległości podatkowe, ale także bieżące płatności wobec ZUS oraz urzędu skarbowego z tytułu VAT wykazanego w deklaracjach miesięcznych VAT-7, ze środków tych korzysta również Prezes Zarządu spółki, który dokonuje płatności z użyciem karty do konta, jak również – co istotne – wypłaca gotówkę z bankomatów. I tak, w okresie od 23 do 24 stycznia 2015 r. Prezes Zarządu skarżącej spółki dokonał wypłat na łączną kwotę 14.000 zł, a mimo to spółka nadal posiadała środki w kwocie około 8.000 zł z tytułu niewykorzystanego kredytu w rachunku. Referendarz sądowy zauważa, że postanowienie o odrzuceniu skargi doręczono spółce 7 stycznia 2015 r., a zatem w świetle dokonanych ustaleń spółka mogła i powinna była zabezpieczyć środki na koszty związane z postępowaniem kasacyjnym. Referendarz sądowy nie dał wiary twierdzeniom pełnomocnik skarżącej o niemożności prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej w związku z prowadzoną egzekucją. Twierdzeniom tym przeczą przedstawione przez pełnomocnik dowody, z których wynika, że pomimo złożenia przez spółkę wniosku o ogłoszenie upadłości oraz wszczęcie egzekucji spółka uzyskuje dochody ze sprzedaży towarów i usług. Potwierdzają to dane zawarte w deklaracjach VAT-7 oraz transakcje dokonane na rachunku spółki w [...], na który wpłynęły środki z faktur wystawionych przez spółkę w okresie od października 2014 r. do lutego 2015 r. Pełnomocnik skarżącej zdaje się nie zauważać, że ustanowiony zarządzeniem z dnia 14 października 2014 r. zakaz zbywania majątku ruchomego i nieruchomości spółki oraz dokonywania innych czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu nie dotyczy sprzedaży towarów w ramach dotychczas prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej. Zatem ustanowienie tymczasowego nadzorcy sądowego i dokonane przez niego zabezpieczenia majątku spółki nie stoją na przeszkodzie, aby spółka dalej prowadziła działalność zarobkową. W tym stanie sprawy należało przyjąć, że spółka posiada środki na dokonanie opłat sądowych od wniesionej skargi kasacyjnej oraz zażalenia, a nie znajduje potwierdzenia okoliczność braku dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów sądowych. Raz jeszcze podkreślić trzeba, że spółka swobodnie korzysta ze środków przyznanych jej w ramach kredytu w rachunku bieżącym do kwoty 100.000 zł oraz prowadzi działalność gospodarczą pomimo toczącego się postępowania upadłościowego, dokonanych zabezpieczeń na jej majątku przez tymczasowego nadzorcę sądowego oraz zajęcia jednego z rachunków bankowych. Tym samym złożony wniosek należało ocenić jako bezzasadny. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.