I SA/Gd 1387/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...], nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe od stycznia do września 2011 r. postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 3 marca 2016 r. i przyznać wnioskodawcy prawo pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Wnioskiem z dnia 12 listopada 2015 r., złożonym na formularzu PPPr w dniu 8 grudnia 2015 r., strona skarżąca zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 3 marca 2016 r. odmówił skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. Postanowienie to stało się prawomocne w związku z utrzymaniem go w mocy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2016 r. Wyrokiem z dnia 26 października 2016 r. WSA w Gdańsku oddalił skargę. Pełnomocnik skarżącej spółki wniosła skargę kasacyjną. Zastępca Przewodniczącego Wydziału zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2017 r. wezwał pełnomocnika skarżącej spółki do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 26.467 zł. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 20 lutego 2017 r. (data stempla pocztowego), którego braki formalne zostały uzupełnione w dniu 27 marca 2017 r., skarżąca spółka ponownie zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach spółki oraz przedłożonych dokumentów (w szczególności: sprawozdania finansowego za rok 2016, zeznania CIT-8 za ten rok, deklaracji VAT-7K za III kwartał 2016 r. i I kwartał 2017 r., ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych w roku 2016, wydruku z księgi wieczystej) wynika, że w roku 2016 spółka osiągnęła przychody netto ze sprzedaży oraz operacyjne w łącznej kwocie 1.010.776,30 zł, rok ten zakończyła stratą w wysokości 12.067.419,54 zł. W I kwartale br. spółka nie osiągnęła żadnych przychodów, nie zatrudnia pracowników, nie posiada środków pieniężnych. Spółka posiada środki trwałe w postaci udziału w nieruchomości gruntowej o wartości 63.294 zł, z którego prowadzona jest egzekucja komornicza (w związku z zabezpieczeniem roszczeń z tytułu umów leasingu, należności w VAT oraz z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zostały ustanowione hipoteki przymusowe do łącznej kwoty 37.102.398,78 zł). Na koniec grudnia 2016 r. posiadała także meble biurowe, kasę fiskalną, wagę elektroniczną, sprzęt oraz programy komputerowe, które to składniki zostały nabyte w latach 2008-2013 i na koniec roku 2016 ich wartość księgowa wyniosła 0 zł. Na dzień 31 grudnia 2016 r. posiadała należności w łącznej kwocie 29.526.356,90 zł. Natomiast jej zobowiązania wynosiły 149.009.636,05 zł. Prowadzona względem majątku spółki egzekucja administracyjna jej należności z tytułu podatku od towarów i usług okazała się bezskuteczna a organy podatkowe decyzjami z dnia 24 listopada 2016 r. oraz 31 marca 2017 r. orzekły solidarną odpowiedzialność członków zarządu spółki za jej zaległości w podatku od towarów i usług, które łącznie wynoszą 23.079.033,63 zł, odsetki za zwłokę – 9.533.485 zł oraz koszty postępowania egzekucyjnego – 1.674.552,83 zł. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W sytuacji, gdy przedmiotem postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy jest wniosek złożony po prawomocnym rozpoznaniu uprzednio złożonego przez stronę wniosku w tym przedmiocie, o tożsamym do poprzednio zgłoszonego zakresie żądania, nie może ulegać wątpliwości, że wniosek taki podlega ocenie przez pryzmat kryteriów wskazanych w art. 165 p.p.s.a., tj. przepisu uzależniającego uchylenie bądź zmianę postanowień niekończących postępowania w sprawie od stwierdzenia zmiany okoliczności sprawy. Objęcie rozpoznawanego wniosku o prawo pomocy trybem z art. 165 p.p.s.a. wynika z faktu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii zwolnienia strony od kosztów sądowych postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2016 r. Przyjęty w art. 165 p.p.s.a. mechanizm uchylania lub zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie wskazuje na możliwość dokonania ponownej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy w aspekcie przyznania mu prawa pomocy. Warunkiem tego jest przedstawienie w nowym wniosku okoliczności, które wystąpiły już po prawomocnym orzeczeniu a nadto w sposób istotny wpływają na podjętą wcześniej ocenę istnienia przesłanek z art. 246 p.p.s.a. Innymi słowy okoliczności wskazujących, że nastąpiła taka zmiana w sytuacji majątkowej (lub rodzinnej – w przypadku, gdy o przyznanie prawa pomocy ubiega się osoba fizyczna) wnioskodawcy, że pożądanym byłoby zweryfikowanie poprzednio wydanego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy. Zatem formułując ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy strona powinna wykazać, że od poprzedniego prawomocnego orzeczenia wystąpiły zmiany w jej sytuacji majątkowej i w związku z tym spełnia ona przesłanki udzielenia prawa pomocy sądu (zob. postanowienie NSA z dnia z 19 kwietnia 2016 r., I GZ 263/16, publ. na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym referendarz sądowy rozpoznając ponowny wniosek skarżącej spółki o zwolnienie od kosztów sądowych był zobowiązany dokonać oceny poprzednio złożonego wniosku o prawo pomocy w tym zakresie, co do którego wypowiedział się już prawomocnie oraz wniosku inicjującego niniejsze postępowanie. Odnosząc powyższe wnioski na grunt rozpoznawanej sprawy należało stwierdzić, że skarżąca spółka wykazała, że od złożenia poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy jej sytuacja majątkowa zmieniła się na tyle, że uzasadnia przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie w całości. Nową okolicznością wskazywaną przez skarżącą spółkę we wniosku, która powstała po prawomocnym zakończeniu postępowania z poprzedniego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, a która zdaniem orzekającego jest znacząca, to bezskuteczność egzekucji administracyjnej. Uznanie przez organy podatkowe, że egzekucja administracyjna prowadzona względem majątku skarżącej spółki okazała się bezskuteczna skutkowało wydaniem przez organy podatkowe orzeczeń o solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zaległości spółki w podatku od towarów i usług. O złej kondycji finansowej skarżącej spółki świadczy również nieosiąganie przez nią przychodów z bieżącej działalności w okresie bezpośrednio poprzedzającym wniesienie żądania (styczniu br.), w momencie złożenia wniosku (w lutym br.) oraz po jego złożeniu (w marcu br.), niezatrudnianie pracowników, zaprzestanie regulowania należności za wynajem biura, mimo że – jak wykazano – wydatki z tego tytułu zmniejszone zostały do niezbędnego minimum poprzez wynajem biura wirtualnego (kopia wezwania do zapłaty z dnia 10 lutego 2017 r. dotyczące należności za okres od grudnia 2016 r. do lutego br.). Referendarz sądowy ustalił także, że w porównaniu z rokiem obrotowym 2015 w roku 2016 znacznemu obniżeniu uległa wartość rzeczowych aktywów trwałych skarżącej spółki z kwoty 12.089.516,60 zł do kwoty 63.294 zł. Również posiadane przez skarżącą spółkę składniki majątku ruchomego (w szczególności sprzęt komputerowy i wyposażenie biura), z uwagi na upływ czasu, nie przedstawiają znacznej wartości. Ma to znaczenie, gdy pod uwagę weźmie się stan zobowiązań skarżącej spółki, które przekraczają kwotę 149 mln zł i które dochodzone są przez wierzycieli w drodze egzekucji, w tym prowadzonej przez komorników sądowych. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że zaistniały podstawy do zmiany dotychczasowego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy i na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 165 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.