I SA/Gd 14/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Oleś po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 października 2009 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. M. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 28 października 2009 r. wydane w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. W piśmie z dnia 21 stycznia 2010 r. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w tym wpisu od skargi w kwocie 100 zł. W dniu 23 lutego 2010 r. (data stempla pocztowego) skarżący uzupełnił braki formalne wniosku poprzez złożenie go na urzędowym formularzu. Jednocześnie wnioskodawca rozszerzył swoje żądanie wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, wnosząc o ustanowienie pełnomocnika w osobie radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 7 maja 2010 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż pomimo wezwania nie nadesłał wymaganych dokumentów. Od powyższego orzeczenia skarżący pismem z dnia 20 maja 2010 r. złożył sprzeciw wnosząc o jego uchylenie i podnosząc, iż przedstawił swoją trudną sytuację, jednak Sąd nie uwzględnił tej okoliczności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej "P.p.s.a."), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpatrując ponownie wniosek M. K. o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 P.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Ze złożonego przez M. K. oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że pozostaje on we wspólnym gospodarstwie domowym z dwojgiem małoletnich dzieci, prowadzi działalność gospodarczą, z której nie osiąga dochodów, jedyny majątek wnioskodawcy stanowią nieruchomości – lokale użytkowe o powierzchni 61m 2 i 248 m2, posiada zadłużenie wobec banku, które spłaca w ratach, przy czym nie podał ani jego wysokości, ani też miesięcznej spłaty. Zgodnie z art. 255 P.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie Sąd z powyższej możliwości skorzystał i pismem z dnia 11 marca 2010 r. (doręczonym w dniu 15 marca 2010 r.) zobowiązał M. K. do dostarczenia wyszczególnionych w wezwaniu dokumentów źródłowych mających zobrazować rzeczywistą sytuację finansową i majątkową wnioskodawcy, tj.: (1) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, z ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, (2) stosownych dokumentów potwierdzających okoliczność, iż aktualnie nie prowadzi działalności gospodarczej (decyzja o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej, zawiadomienie o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej); jeżeli skarżący nie wyrejestrował działalności – dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, (3) oświadczenia, czy w związku z posiadaniem dwóch lokali o powierzchni 61 m2 i 248 m2 osiąga dochody z tytułu ich najmu (dzierżawy), (4) oświadczenia w przedmiocie otrzymywania lub płacenia alimentów na rzecz pozostających na jego utrzymaniu małoletnich dzieci oraz dokumentów okoliczność tę potwierdzających, (5) w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów – oświadczenia, czy otrzymuje (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową, w tym także od członków rodziny, (6) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych wydatków związanych z miesięcznymi kosztami utrzymania (opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, ogrzewanie, telefon, abonament RTV, inne), (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), (8) dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia wobec urzędu skarbowego, powiatu, banków i innych podmiotów wraz z dowodami potwierdzającymi wysokość miesięcznych spłat zadłużeń. Pomimo upływu wyznaczonego terminu skarżący nie nadesłał żadnego z żądanych dokumentów. Mając na uwadze opisane okoliczności faktyczne, należy podkreślić, iż uchylenie się przez skarżącego od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 P.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 P.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. W niniejszej sprawie wnioskodawca sam uniemożliwił dokonanie takiej oceny, uchylając się od przedłożenia wymaganych dokumentów, co skutkowało niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Tylko dysponowanie dokumentami, do których przedłożenia strona została zobowiązana, umożliwiłoby Sądowi dokonanie prawidłowej oceny jego sytuacji majątkowej dającej możliwość stwierdzenia, czy w istocie uzasadnia ona przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył zaś zarówno dokumentów odnoszących się do własnej sytuacji majątkowej, jak również tych, które dotyczą sytuacji dzieci, wobec których drugi z rodziców zobowiązany jest do alimentacji. Sytuacja zaś, gdy skarżący nie uzyskuje żadnych dochodów i utrzymuje dwoje dzieci, a musi zaspokoić przynajmniej podstawowe potrzeby życiowe, sugeruje, że musi mieć on inne źródła dochodów, nieujawnione w oświadczeniu. W tym świetle podane przez skarżącego dane o sytuacji materialnej nie są wiarygodne. Podkreślić należy, iż również w sprzeciwie od postanowienia referendarza z dnia 7 maja 2010 r. M. K. nie przedstawił żadnych informacji dotyczących jego sytuacji majątkowej i rodzinnej dających podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku o prawo pomocy. W związku z powyższym Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 260 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.