I SA/Gd 1400/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 stycznia 2015 r. sprawy ze skargi S. P. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 4 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 września 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej, działający z upoważnienia Ministra Finansów, utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 czerwca 2014 r., którym odmówiono S.P. przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Postanowienie powyższe Dyrektor Izby Skarbowej podjął w następującym stanie faktycznym: W dniu 23 maja 2014 r. podatnik - reprezentowany przez pełnomocnika - złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego z dnia 10 marca 2014 r. [...]. Jako przyczynę uchybienia terminu pełnomocnik wskazał na błędną informację o dacie doręczenia przesyłki zawierającej wspomnianą interpretację indywidualną, jaką otrzymał od pracownika kwiaciarni prowadzonej na parterze budynku, w którym znajduje się również jego kancelaria, a której to osobie doręczono tę przesyłkę. Pełnomocnik podał, że przesyłkę pracownik kwiaciarni przekazał mu w dniu 20 marca 2014 r. podając, że doręczyciel korespondencję tę pozostawił dla niego w dniu 19 marca 2014 r. Pełnomocnik strony powyższą informację odnotował na egzemplarzu interpretacji i będąc przekonany o prawidłowości uzyskanej informacji (niezależnie od faktu nieprawidłowości doręczenia tej korespondencji do rąk osoby nieuprawnionej) dokonał obliczenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa na dzień 2 kwietnia 2014 r. We wniosku pełnomocnik wyjaśnił także, że prowadzi jednoosobową działalność gospodarczą, dokonując samodzielnie wszystkich czynności związanych z jej prowadzeniem. W prowadzeniu Kancelarii w siedzibie jej nie korzysta z pomocy osób trzecich przy obsłudze biurowej, nie zatrudnia też żadnych osób do pomocy przy wykonywaniu czynności. Podkreślił, że nie udzielał również pocztowego upoważnienia do odbioru pism sądowych adresowanych do niego innym osobom. Mając na uwadze powyższe - w ocenie pełnomocnika strony - wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w interpretacji indywidualnej z dnia 10 marca 2014 r., jest uzasadniony, albowiem uchybienie temu terminowi nastąpiło bez winy strony. Dyrektor Izby Skarbowej - jako upoważniony do działania w imieniu Ministra Finansów - postanowieniem z dnia 23 czerwca 2014 r. Nr [...], odmówił przywrócenia - na wniosek podatnika - terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Dyrektor Izby stwierdził, że prezentowana przez stronę argumentacja jest niewystarczająca do uznania, że do uchybienia terminu doszło bez winy strony. W szczególności za taką okolicznością nie może przemawiać fakt, że to nie pełnomocnik, a pracownik kwiaciarni odebrał przedmiotową interpretację indywidualną. Nie zgadzając się z wydanym postanowieniem o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, w dniu 7 lipca 2014 r. strona nadała w placówce pocztowej, datowane na ten sam dzień, pismo stanowiące zażalenie na ww. postanowienie, w którym zarzuciła zaskarżonemu orzeczeniu: 1) naruszenie art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie polegające na: a) przyjęciu, że błędne przekazanie pełnomocnikowi zainteresowanego informacji o dacie doręczenia przesyłki przez osobę trzecią - niebędącą osobą zatrudnioną przez pełnomocnika zainteresowanego, ani osobą upoważnioną przez pełnomocnika do odbierania kierowanej do pełnomocnika korespondencji, ani osobą z pomocą której pełnomocnik wykonuje prowadzoną przez siebie działalność - stanowi okoliczność wskazującą na niedochowanie należytej staranności przez pełnomocnika; b) przyjęciu, że o niedochowaniu należytej staranności i uchybieniu terminowi dokonania czynności procesowej z winy pełnomocnika świadczy zamiar dokonania przez niego czynności procesowej w ostatnich dniach terminu otwartego do jej dokonania; c) przyjęcie, że błąd osoby trzeciej (tj. osoby w żaden sposób nie związanej z działalnością pełnomocnika zainteresowanego), będącej osobą nieuprawnioną do odbioru korespondencji adresowanej do pełnomocnika obciąża pełnomocnika, który ma obowiązek zorganizowania zastępstwa na czas braku możliwości wypełniania swoich obowiązków zawodowych; d) przyjęcie, że jednoosobowe prowadzenie działalności zawodowej stanowi okoliczność wskazującą na nieprawidłową organizację pracy uniemożliwiającą wywiązanie się z obowiązków zawodowych; e) błędne przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie została uprawdopodobniona okoliczność, niedochowania terminu bez winy pełnomocnika, kiedy ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej interpretację indywidualną kierowanej do pełnomocnika wynika, że została ona odebrana przez osobę trzecią, co w kontekście twierdzeń pełnomocnika o braku zatrudnienia tej osoby w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, jak również nieudzielenia jej upoważnienia do odbioru pism sądowych, uprawdopodabnia okoliczność braku winy w niedochowaniu terminu. Jednocześnie mając na uwadze brak możliwości dowodowego wykazania faktów nieistniejących wniesiono o zwrócenie się przez organ do osoby, która podpisała się na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki pocztowej zawierającej interpretację indywidualną przepisów prawa podatkowego w przedmiotowej sprawie o udzielenie informacji, czy osoba ta jest zatrudniona (na jakiejkolwiek podstawie prawnej - czy to umowa o pracę, zlecenia itp.) przez pełnomocnika strony - adwokata Ł.B. oraz czy posiada upoważnienie do odbioru korespondencji sądowej od adwokata Ł. B. celem wykazania, że osoba ta nie była uprawniona do odbioru korespondencji zawierającej interpretację indywidualną, a doręczenie jej korespondencji w przedmiotowej sprawie było nieprawidłowe, a w konsekwencji celem wykazania, że uchybienie terminowi przez pełnomocnika w przedmiotowej sprawie nastąpiło bez jego winy. Wskazując na powyższe zarzuty strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w przedmiotowej sprawie, albowiem uchybienie terminowi do wniesienia przedmiotowego wezwania nastąpiło z przyczyn od pełnomocnika niezależnych. Dyrektor Izby Skarbowej nie uwzględnił zażalenia strony i zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 września 2014 r. Nr [...] utrzymał w mocy postanowienie z dnia 23 czerwca 2014 r. W uzasadnieniu postanowienia organ - odwołując się do treści art. 162 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. p.749 z późn. zm.), dalej zwanej "Ordynacją podatkową" - stwierdził, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło, wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne występujące bez woli strony okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Nadto osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do upływu ostatniego dnia terminu. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności. Przywrócenie terminu nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Odnosząc się do zarzutu zażalenia oraz mając na uwadze powyższe rozważania Dyrektor wyjaśnił, że datą doręczenia pisma adresatowi jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, sąsiada lub dozorcę domu. Datą doręczenia nie jest natomiast dzień faktycznego przekazania pisma adresatowi przez te osoby. Okoliczność, że osoba, której wręczono pismo za pokwitowaniem, nie oddała pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność doręczenia. Podobnie okoliczność, że sąsiad nie doręczył w stosownym czasie przyjętego pisma do rąk adresata, nie ma wpływu na bieg terminu do wniesienia odwołania (wyrok NSA z dnia 22 marca 2000 r. sygn. akt I SA/Lu 1731/98). Bez znaczenia na skuteczność doręczenia zastępczego jest to, że sąsiad błędnie poinformował adresata o dacie doręczenia. Doręczenie do rąk sąsiada - pracownika kwiaciarni prowadzonej na parterze budynku, w którym znajduje się Kancelaria - było skuteczne i wywarło stosowne skutki prawne, w szczególności rozpoczął swój bieg terminu do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma ma zastosowanie w razie nieobecności adresata, uniemożliwiającej doręczenie bezpośrednie. Dalej Dyrektor zauważył, iż pełnomocnik strony, będący adwokatem, nie powinien był opierać się wyłącznie na oświadczeniu pracownika kwiaciarni co do daty doręczenia przesyłki przez doręczyciela pocztowego i tym samym błędna w tym zakresie informacja nie wystarcza do wyłączenia jego winy w uchybieniu terminowi. Wskazał też, że pełnomocnik składając wezwanie do usunięcia naruszenia prawa w ostatnich dniach przed upływem terminu godził się na ryzyko jego uchybienia, tym bardziej, że nie sprawdził oświadczenia pracownika kwiaciarni co do daty doręczenia przesyłki u operatora pocztowego. Zdaniem Dyrektora pełnomocnik strony - mając świadomość, że przesyłkę odebrała osoba trzecia, nie zatrudniona w Kancelarii, powinien był zachować wymaganą racją pełnionej funkcji pełnomocnika, należytą staranność, skutkującą natychmiastowym podjęciem czynności zmierzających do nadania w ustawowym terminie wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Ponadto pełnomocnik nie zgadzając się na odbiór skierowanej do niego korespondencji przez sąsiadów, winien o tym ich poinformować. W tych okolicznościach trudno było przyjąć - zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej - że strona uprawdopodobniła stosowną argumentacją swoją staranność w dotrzymaniu terminu, która w tym przypadku jest wymagana, jak również, że wniosek o jego przywrócenie złożono w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Na postanowienie to pełnomocnik strony wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, w której zarzucił: 1) obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy Ordynacja podatkowa polegającą na utrzymaniu w mocy postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa podlegającego uchyleniu jako wydanego z naruszeniem art. 162 § 1 ww. ustawy; 2) obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na wynik sprawy - art. 122 ustawy Ordynacja podatkowa tj. zasady zgodnie z którą w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy poprzez niepodjęcie jakichkolwiek działań zmierzających do wyjaśnienia przyczyn uchybienia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa zwłaszcza wobec pominięcia i niezrealizowania wniosku strony o zwrócenie się do osoby, która podpisała się na zwrotnym potwierdzeniu odbioru korespondencji o udzielenie informacji wskazanych pkt III petitum zażalenia; 3) obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na wynik sprawy - art. 149 w zw. z art. 148 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 2 w zw. z § 1 i art. 150 § 1 pkt 1 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że przesyłka zawierająca interpretację indywidualną wydaną w przedmiotowej sprawie została stronie w sposób prawidłowy doręczona w sytuacji, gdy odebrała ją osoba postronna, nieuprawniona do odbioru korespondencji kierowanej do pełnomocnika, nie będąca ani dorosłym domownikiem, ani dozorcą ani sąsiadem, nadto w oddawczej skrzynce pocztowej, ani na drzwiach lokalu, w którym pełnomocnik prowadzi kancelarię, ani też w innym widocznym miejscu, nie umieszczono zawiadomienia o doręczeniu innej osobie przesyłki adresowanej do pełnomocnika, nie stosując jednocześnie doręczenia zastępczego przewidzianego w art. 150 § 1 pkt 1 ww. ustawy; 4) obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na wynik sprawy - art. 162 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że zaniechanie natychmiastowego podjęcia czynności zmierzających do nadania w ustawowym terminie wezwania do usunięcia naruszenia prawa świadczy o winie strony w niedochowaniu terminu; Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł: 1) o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz rozważenie zasadności uchylenia w trybie art. 135 ww. ustawy postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 23 czerwca 2014 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa oraz postanowienia z dnia 7 maja 2014 r. [...] stwierdzającego uchybienie terminowi do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa; 2) o zasądzenie na rzecz skarżącego na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ww. ustawy kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej P.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że narusza ono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpływać na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, działającego z upoważnienia Ministra Finansów nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie, było postanowienie podjęte na podstawie art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej odmawiające przywrócenia - na wniosek skarżącego - terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w interpretacji indywidualnej przepisów prawa podatkowego wydanej dnia 10 marca 2014 r. Przepis art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, że w razie uchybienia terminu należy termin ten przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast - w myśl § 2 tego artykułu podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy wynika, że przesyłkę zawierającą interpretację podatkową przesłano na adres pełnomocnika strony wskazany w pełnomocnictwie załączonym do wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej. Przesyłkę doręczono - jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru - w dniu 17 marca 2014 r. Zatem termin do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa określony w art. 52 § 3 P.p.s.a. (14 dni), upłynął w dniu 31 marca 2014 r. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa zostało nadane na poczcie w dniu 1 kwietnia 2014 r. Organ porównując tę datę z datą doręczenia przesyłki stwierdził, iż czynności tej strona dokonała z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 52 § 3 P.p.s.a. i w związku z tym postanowieniem z dnia 7 maja 2014 r. stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Postanowienie to doręczono pełnomocnikowi strony w dniu 13 maja 2014 r. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi jest ostateczne. Na takie postanowienie stronie przysługuje prawo wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Niesporne w sprawie jest, że strona nie skorzystała z prawa zaskarżenia powyższego postanowienia do sądu, zatem kwestia niedochowania przez stronę terminu do wniesienia wezwania stała się ostatecznie rozstrzygnięta. Należy zauważyć, że strona nie kwestionując powyższego postanowienia z dnia 7 maja 2014 r. faktycznie zaakceptowała prawidłowość doręczenia przesyłki zawierającej interpretację podatkową oraz fakt uchybienia terminowi do wniesienia wezwania. Oznacza to, że nie mogła już w toku postępowania o przywrócenie terminu skutecznie kwestionować prawidłowości tegoż doręczenia i tę nieprawidłowość wskazywać jako okoliczność świadczącą o braku winy strony w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu może mieć bowiem miejsce tylko wówczas, gdy strona nie kwestionuje, że uchybiła terminowi. W sytuacji, gdy strona podważa prawidłowość doręczenia - a z taką sytuacją mamy do czynienia w sprawie - albowiem pełnomocnik strony doręczenia interpretacji podatkowej do rąk pracownika kwiaciarni znajdującej się w tym samym budynku co kancelaria pełnomocnika, nie zatrudnionego w kancelarii i nie upoważnionej do odbioru korespondencji wpływającej do kancelarii, uważa za błędne i prawnie wadliwe, tym samym podważa moment rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia wezwania. Te twierdzenia nie mogą być jednak przedmiotem rozważań w postępowaniu weryfikującym dochowanie terminu do dokonania wskazanej czynności, (niezależnie od tego czy są słuszne i czy mogłyby w postępowaniu przed sądem administracyjnym wywrzeć oczekiwany przez stronę skutek w przypadku wniesienia skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi). Jak wskazano wcześniej kwestią uchybienia terminu do wniesienia wezwania przesądziło ostateczne postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 maja 2014 r. W przeciwnym przypadku złożony przez stronę wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia wezwania byłby przedwczesny. Skoro więc prawidłowość doręczenia przedmiotowej przesyłki nie mogła być przedmiotem rozważań w kwestii przywrócenia terminu, to oczywistym jest, że argumentacja strony przedstawiona w tym względzie w skardze oraz wynikające z niej wnioski nie mogły być uwzględnione przez Sąd przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w badanej sprawie. Natomiast analizując pozostałe argumenty podniesione przez stronę skarżącą należało przyznać słuszność organowi, że strona nie uprawdopodobniła, aby dochowała wymogu staranności przy zachowaniu terminu do wniesienia wezwania. Trafnie wywiódł Dyrektor Izby Skarbowej, iż pełnomocnik strony będący adwokatem profesjonalnie zajmującym się zastępstwem procesowym nie powinien był opierać się wyłącznie na oświadczeniu pracownika kwiaciarni, co do daty doręczenia przesyłki przez listonosza. Pełnomocnik nie podjął żadnych starań, aby upewnić się co do prawidłowości otrzymanej informacji o dacie doręczenia przesyłki, wiedząc - jako profesjonalista - jakie skutki prawne powoduje przekroczenie określonych dla danych czynności terminów. Nie można w tych okolicznościach uznać, iż pełnomocnik strony dołożył należytej staranności w prowadzeniu sprawy. Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Taka zaś sytuacja zaistniała - w ocenie Sądu - w niniejszej sprawie. Trafnie uznano, że w niniejszej sprawie nie zaistniały przeszkody, których strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skoro więc strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, o przywrócenie którego wnioskowała w niniejszej sprawie, to zaskarżone postanowienie mimo częściowo nieprawidłowego uzasadnienia (zbędnych rozważań w kwestii prawidłowości doręczenia przesyłki) należało uznać za odpowiadające prawu. Stąd też Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. uznając skargę za nieuzasadnioną orzekł jak w sentencji wyroku. DSz