I SA/Gd 1415/01

Wojewódzki Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Rischka Sędziowie NSA Zbigniew Romała (spr.) NSA Małgorzata Tomaszewska Protokolant Zuzanna Baca po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. T. i J. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25 czerwca 2001 r. Nr [...] w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2001 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 20,00 zł (dwadzieścia złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zaskarżona decyzja nie może być wykonana. I SA/Gd 1415/01 U z a s a d n i e n i e Decyzją z dnia 08.02.2001 r. organ I instancji ustalił skarżącym – J. T. i J. Z. podatek od nieruchomości za nieruchomość położoną w P. w kwocie 445,30 zł za 2001 rok (budynek i grunt letniskowy). Odwołanie od tej decyzji złożyli małżonkowie J. T. i J. Z. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i ustalenie podatku według stawek jak dla budynków mieszkalnych. Odwołujący podali, że zgodnie z wykładnią Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sądu Najwyższego, prawem budowlanym i przepisami konstytucyjnymi, nie jest dopuszczalna rozszerzająca wykładnia przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 28.11.2000 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, polegająca na stworzeniu nie przewidzianej w ustawie kategorii budynków letniskowych. W odwołaniu powołano się na wyrok NSA z dnia 04.03.1998 r. sygn. akt SA/Gd 1476/96 i wyrok Sądu Najwyższego w wyroku z dnia 12.07.2000 r. sygn. akt RN 207/2000. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 25 czerwca 2001 r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W przedmiotowej sprawie organ I instancji zastosował stawki podatku – zgodnie uchwałą Rady Gminy z dnia 29.12.2000 r. Nr XIX/153/2000, która określiła wysokość stawek podatku od nieruchomości. W uchwale tej Rada Gminy określiła stawki podatku od nieruchomości z podziałem na budynki mieszkalne (0,41 zł/m2), budynków związanych z działalnością gospodarczą (13,11 zł/m2 i 7,38 zł/m2), oraz od budynków letniskowych (5,29 zł/m2) i pozostałych budynków (4,39 zł/m2). A także stawki podatku od nieruchomości od powierzchni gruntów z podziałem na grunty związane z działalnością gospodarczą, gruntów będących użytkami rolnymi, nie wchodzących w skład gospodarstw rolnych i pozostałych gruntów, a także od powierzchni gruntów pod jeziorami. Wysokość podatku od nieruchomości nie jest uzależniona od efektów ekonomicznych uzyskiwanych w związku z wykorzystywaniem nieruchomości. Jest to bowiem podatek typu majątkowego i uchwała rady gminy różnicuje wysokość stawek podatkowych w zależności od przeznaczenia terenu. Właściciele działek i gruntów letniskowych opłacają podatek w wysokości ustalonej dla takich gruntów i budynków. O tym, że działki zalicza się do letniskowych decyduje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Działka odwołującej, jak wynika z pisma Wójta Gminy z dnia 22.03.2001 r. znajduje się na terenie, który przeznaczony jest, zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego, pod zabudowę letniskową. Organ podatkowy zobowiązany jest, ustalając wysokość podatku zastosować stawki określone przez uchwałę Rady Gminy. Organ odwoławczy związany jest uchwałami Rady Gminy i nie może ich pominąć (tak jak sąd administracyjny). Tak więc dopóki uchwały rady gminy obowiązują, organy administracyjne nie mogą rozstrzygać inaczej niż to wynika z brzmienia uchwał. Zdaniem SKO zbędne jest rozstrzyganie kwestii czy budynek letniskowy jest budynkiem mieszkalnym. J. T. i J. Z. wnieśli do Naczelnego Sądu Administracyjnego o stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji organów obydwóch instancji. Stanowisko SKO jest sprzeczne z zasadą państwa prawa. Sprzeczna z prawem uchwała organu samorządowego nie może stwarzać ujemnych skutków dla obywateli. Ignorowanie orzecznictwa sądowego podważa zasadę zaufania do prawa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153/02, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153/02, poz. 1270). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W orzecznictwie sądowoadministracyjnym zarysowały się zasadniczo dwa poglądy w kwestii, czy domy letniskowe są budynkami mieszkalnymi, czy też należy je zaliczyć do "pozostałych budynków lub ich części", podlegających wyższej stawce podatkowej (art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych – Dz.U. Nr 9, poz. 31 ze zm.). Spory te przeciął Naczelny Sąd Administracyjny w uchwałach z dnia 22 kwietnia 2002 r. FPK 17/01 (ONSA 2002/4/143) oraz z dnia 1 lipca 2002 r. FPK 2/02 (ONSA 2003/2/49) i FPK 3/02 (ONSA 2003/2/50). NSA stwierdził, że o zaliczeniu budynku letniskowego do kategorii budynków mieszkalnych w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 9, poz. 84 ze zm.) decyduje kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. Cyt. wyżej ustawa definiuje w art. 3 ust. 4 budynek jako "obiekt budowlany umocowany w ziemi lub na ziemi, posiadający ściany lub słupy albo filary oraz pokrycie dachowe". Ustawa nie zawiera definicji budynku mieszkalnego, a pojęcie "budynku" jest odmienne od pojęcia zawartego w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.). Słownikowe znaczenie pojęcia "budynek mieszkalny" to budynek służący lub nadający się do mieszkania; "mieszkać to przebywać gdzieś stale lub czasowo, zajmować jakiś lokal, mieć mieszkanie, zamieszkiwać..." (Mały słownik języka polskiego pod redakcją S. Skorupki, Warszawa 1968, s. 388). W świetle tego należy przyjąć, że "budynek letniskowy" będzie mieścił się w pojęciu "budynku mieszkalnego" tylko wówczas, gdy będzie użytkowany faktycznie przez właściciela (jego bliskich), służąc zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych (nie rekreacyjnych, wypoczynkowych bądź w celu lokaty kapitału). Za taką wykładnią przemawia także to, że przepisy przewidujące preferencyjną stawkę opodatkowania podatkiem od nieruchomości "dla budynków mieszkalnych lub ich części", jako przepisy o charakterze szczególnym, nie powinny podlegać wykładni rozszerzającej. Stosowanie w tym wypadku wykładni rozszerzającej byłoby odstępstwem od zasady sprawiedliwego i równego opodatkowania. Na słuszność powyższego stanowiska wskazują również wnioski wypływające z wykładni celowościowej. Wykładnia celowościowa art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych wskazuje, iż podatek od nieruchomości jest świadczeniem wymagającym uwzględnienia sposobu wykorzystania majątku. Z przyczyn społecznych i gospodarczych ustawodawca opodatkował niektóre kategorie nieruchomości różnymi stawkami. Najniższą stawkę podatkową przewidziano w art. 5 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, a więc dla budynków mieszkalnych lub ich części, ponieważ zaspokajają one podstawowe potrzeby bytowe ludzi. Znacznie wyższe stawki podatkowe przewidziano dla budynków pozostałych lub ich części (art. 5 ust. 1 pkt 4). Z najniższej stawki nie powinny korzystać budynki letniskowe wówczas, gdy są tam jedynie sezonowo, a więc ubocznie, zaspokajane potrzeby mieszkaniowe związane z wypoczynkiem, rekreacją, spędzeniem urlopów. Tymczasem w niniejszej sprawie organy podatkowe nie podjęły jakiegokolwiek postępowania mającego na celu wyjaśnienie sposobu wykorzystania i przeznaczenia spornej nieruchomości przez skarżących małżonków. W piśmie z dnia 16 czerwca 2001 r. skarżący podali, że wybudowany dom jest całorocznym, wyposażonym w instalacje elektryczne, sanitarne i grzewcze budynkiem mieszkalnym. Organy podatkowe nie przeprowadzając żadnego postępowania dowodowego na okoliczność charakterystyki spornej nieruchomości naruszyły zasady prawdy materialnej (art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa – Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) i zaufania do organów podatkowych (art. 121 Ordynacji podatkowej). Dlatego przy ponownym rozpoznaniu sprawy niezbędne będzie ustalenie czy sporny budynek służył w 2001 roku zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych właścicieli. Powoływanie się przez SKO na wiążący charakter uchwały Rady Gminy jest nieporozumieniem, bo sprawa nie dotyczy stawek podatku in abstracto. Mając powyższe na względzie należało orzec jak w sentencji w oparciu o przepisy art. 145 § 1 pkt 1 pkt a i c oraz art. 209 w zw. z art. 200 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270).