I SA/Gd 1420/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 15 stycznia 2013 r., E. K. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę nie jest on właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, uzyskuje dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.000 zł netto, pracuje u siostry, która dzierżawi od [...] gospodarstwo rolne o powierzchni około 190 ha, otrzymane od siostry pieniądze w kwocie 1.000 zł przeznacza na alimenty dla dzieci, siostra świadczy na jego rzecz mieszkanie, wyżywienie i opierunek, za które nie płaci. Jednocześnie wnioskodawca wskazał, że żyje samotnie, a zatem nie ma osób, które by pozostawały z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 25 stycznia 2013 r. (doręczonym profesjonalnemu pełnomocnikowi z wyboru skarżącego w dniu 1 lutego 2013 r., k. 25) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawcę w 2012 r., b) zaświadczenia od pracodawcy wnioskodawcy o wysokości średniego wynagrodzenia brutto/netto za okres ostatnich trzech miesięcy, c) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, d) oświadczenia wnioskodawcy w przedmiocie zarejestrowanych na niego pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), e) oświadczenia wnioskodawcy, czy jest względem niego prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jego majątku, f) dokumentów obrazujących aktualną wysokość zobowiązań finansowych wnioskodawcy (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), g) dokumentu potwierdzającego wysokość alimentów, do których wypłaty jest zobowiązany wnioskodawca (odpisu orzeczenia sądu), oraz dowodów ich uiszczania w okresie ostatnich 6 miesięcy (potwierdzeń przelewów, pokwitowań odbioru). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał dodatkowe oświadczenie z dnia 4 lutego 2013 r., w którym podał, że: 1) jedynym źródłem jego utrzymania i dochodu jest wynagrodzenie, które uzyskuje z pracy w gospodarstwie rolnym swojej siostry, u której mieszka jako domownik; siostra przekazuje mu w celu zapłacenia alimentów na dzieci kwotę 900 zł miesięcznie, co oznacza, że jego roczny dochód z 2012 r. wyniósł 10.800 zł, 2) nie posiada rachunków bankowych ani kont, ani lokat dewizowych, 3) nie posiada żadnego pojazdu mechanicznego, 4) prowadzone przeciwko niemu postępowania egzekucyjne zostały umorzone z powodu bezskuteczności egzekucji, 5) nie ma zobowiązań finansowych, o których mowa w wezwaniu sądowym (lit. f). Do powyższego oświadczenia wnioskodawca załączył odpis wyroku z dnia [...] 2002 r., zgodnie z którym jest zobowiązany do płacenia alimentów na dwoje dzieci w łącznej wysokości 900 zł (płatnych do 15. każdego miesiąca do rąk matki dzieci) oraz oświadczenie swojej siostry z dnia 4 lutego 2013 r., w którym podała ona, że jej brat pracuje i zamieszkuje w jej gospodarstwie od 2002 r. jako domownik, ponosi ona koszty jego wyżywienia, zamieszkania i opierunku, a ponadto każdego miesiąca przekazuje mu kwotę 900 zł, aby mógł zapłacić alimenty na dwoje dzieci. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że wnioskodawca zamieszkuje wspólnie z siostrą, która go utrzymuje i w zamian za pracę w gospodarstwie rolnym przekazuje mu kwotę 900 zł miesięcznie na opłacenie alimentów na rzecz dzieci zasądzonych wyrokiem sądu. Zarówno wnioskodawca, jak i jego siostra, w swoich oświadczeniach z dnia 4 lutego 2013 r. zgodnie wskazują, iż wnioskodawca zamieszkuje u siostry jako domownik. Zgodnie też przyznają, że to siostra wnioskodawcy opłaca koszty jego wyżywienia, zamieszkania i opierunku. Powyższe ustalenia stoją w rażącej sprzeczności z zawartym w rubryce 6 formularza PPF twierdzeniem wnioskodawcy, iż żyje samotnie, a zatem nie ma osób, które by pozostawały wspólnie z nim w gospodarstwie domowym. Przyjąć więc należy, iż powyższe niezgodne ze stanem faktycznym stwierdzenie miało na celu tylko i wyłącznie pominięcie dochodów i majątku siostry w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazać należy, iż istotą odrębnego gospodarstwa jest samodzielne ponoszenie wszystkich kosztów związanych z utrzymaniem, w tym w szczególności ponoszenie wydatków związanych z eksploatacją zajmowanego lokalu (opłat za pobór prądu, wody, gazu itp.) oraz wyżywieniem i zakupem niezbędnych środków higienicznych. Wnioskodawca zaś od dłuższego czasu (co najmniej od roku) nie posiada żadnych własnych dochodów, z których mógłby pokryć podstawowe koszty swego utrzymania, jeśli faktycznie, jak podaje, całą otrzymaną od siostry kwotę przekazuje na alimenty na rzecz dzieci. Warto w tym miejscu zauważyć, iż wbrew wyraźnemu wezwaniu wnioskodawca, działający przez profesjonalnego pełnomocnika, nie przedłożył żadnych dowodów uiszczenia przez niego świadczeń alimentacyjnych w okresie ostatnich sześciu miesięcy (tj. potwierdzeń przelewów czy pokwitowań odbioru). Podkreślić też należy, iż oświadczenia wnioskodawcy pozostają ze sobą w oczywistej sprzeczności nie tylko co do ilości osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, ale również co do wysokości otrzymywanych dochodów i posiadanego zadłużenia. Zarówno bowiem w załączonym do skargi oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania (złożonym na druku stosownym dla postępowań przed sądami powszechnymi), jak i oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach (złożonym na formularzu PPF) wnioskodawca konsekwentnie podawał, że otrzymuje od siostry kwotę 1.000 zł netto miesięcznie, a nie, jak wskazał później w oświadczeniu z dnia 4 lutego 2013 r., kwotę 900 zł miesięcznie. Powyższa niezgodność poddaje w wątpliwość wiarygodność wnioskodawcy, podobnie jak jego twierdzenie, że nie posiada żadnych zobowiązań finansowych (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, instytucji finansowych, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów) przy jednoczesnym oświadczeniu (niepopartym dokumentami), że prowadzone przeciwko niemu postępowania egzekucyjne zostały umorzone z powodu bezskuteczności egzekucji. Podkreślenia bowiem wymaga, że umorzenie egzekucji z powodu jej bezskuteczności nie powoduje wygaśnięcia dochodzonych zobowiązań finansowych. Natomiast z samego faktu prowadzenia egzekucji i jej bezskuteczności można wywodzić, iż wnioskodawca – wbrew jego twierdzeniu – posiada wymagalne zobowiązania, których nie spłacił. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że przedłożony materiał dowodowy nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy. Postępowanie wnioskodawcy, polegające na modyfikowaniu treści składanych oświadczeń, podawaniu sprzecznych informacji i selektywnym przedkładaniu dokumentów skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej oceny jego sytuacji finansowej. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.