I SA/Gd 1421/19

Dnia 4 maja 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Alicja Stępień po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2021 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku M.J. o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22 maja 2019 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a: odmówić przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej Postanowieniem z dnia 1 września 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę kasacyjną M.J., od wyroku tego Sądu z dnia 17 marca 2020 r. oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22 maja 2019 r., w przedmiocie umorzenia postępowania. Na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie, które zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 lutego 2021 r. sygn. akt I FZ 247/20. Pismem z dnia 24 marca 2021 r. strona reprezentowana przez pełnomocnika złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Uzasadniając złożony wniosek pełnomocnik skarżącego podał, że strona otrzymała jednocześnie cztery wezwania do zapłaty wpisów i opłat za wydanie orzeczeń z uzasadnieniami, co wprowadziło ją w błąd, co do początkowego i końcowego terminu uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że w treści pisma z dnia 24 marca 2021 r. pełnomocnik strony sfomułował swój wniosek w ten sposób, że domagał się zarówno przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej jak i do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Mając na uwadze, że strona nie uchybiła terminowi do złożenia skargi kasacyjnej, przedmiotem rozpoznania Sąd uczynił wniosek strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Rozpatrując ten wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Jak wskazano wyżej, pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak winy wiąże się w takiej sytuacji z obowiązkiem dołożenia szczególnej staranności przy dokonaniu czynności procesowej. Jedynie gdy strona nie mogła usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, można mówić o braku winy. Innymi słowy nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. W sprawie należy mieć na uwadze, że wprawdzie pełnomocnik prezentował we wniosku argumentację mającą wskazywać na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu, to jednak ocena kryterium braku winy wymaga odniesienia do działań pełnomocnika a nie samej strony postępowania. W przypadku, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. W orzecznictwie sądowym powszechnie uważa się, że skutki czynności podejmowanych przez pełnomocnika strony obciążają samą stronę. Profesjonalny pełnomocnik posiada stosowną wiedzę i umiejętności by wykonywać powierzone mu czynności w sposób, który nie narazi jego mandanta na niekorzystne skutki procesowe. Zatem profesjonalny pełnomocnik wie, że wskazane procedurą czynności należy dokonywać w przepisanych do tego terminach. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik kryterium braku winy w uchybieniu terminu należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności, jakiego można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. To na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Pełnomocnik profesjonalnym, jakim jest doradca podatkowy, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomości procedury sądowej. Tym samym taki pełnomocnik winien dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie nie zostało uprawdopodobnione, że uchybienie terminowi do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy pełnomocnika. Pełnomocnik brak winy argumentował otrzymaniem jednocześnie czterech wezwań do zapłaty wpisów i opłat za wydanie orzeczeń z uzasadnieniami, co wprowadziło w błąd co do początkowego i końcowego terminu uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Sąd wskazuje, że w przedmiotowej sprawie doręczenie przesyłki zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej było prawidłowe. Zwrócił już na to uwagę Naczelny Sąd Administracyjny we wskazywanym postanowieniu z dnia 19 lutego 2021 r. Jak NSA zauważył to w treści wydanego rozstrzygnięcia, pełnomocnik strony zarządzeniem z dnia 3 lipca 2020 r. został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł. Pełnomocnik został przy tym poinformowany w jaki sposób wpis może zostać uiszczony tj. poprzez wskazanie, że można to uczynić na wymieniony w zarządzeniu rachunek bankowy bądź w kasie Sądu, ze wskazaniem godzin, w którym można dokonać wpłaty. W końcu podane zostało jakie są konsekwencje nieuiszczenia tego wpisu w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu przedmiotowego zarządzenia. Zgodzić należy się z oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zarządzenie było na tyle precyzyjne, że nawet osoba, która nie jest prawnikiem i nie zajmuje się na co dzień sprawami sądowymi była w stanie, przy dochowaniu należytej staranności, temu zarządzeniu sprostać a tym bardziej czynność ta nie powinna sprawić trudności profesjonalnemu pełnomocnikowi. Jakkolwiek pełnomocnik wskazuje na błąd skarżącego polegający na nieprawidłowym określeniu terminu końcowego uiszczenia wpisu to jednak, jak zostało to już wcześniej wskazane, oceny braku winy w uchybieniu terminu należy dokonać w odniesieniu do działań podejmowanych przez pełnomocnika, a nie samej strony. To pełnomocnikowi, a nie stronie doręczono bowiem zarządzenie wzywające do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Jeżeli zatem doszło do niewłaściwego obliczenia końcowego terminu do dokonania tej czynności postępowania, to błąd tego rodzaju przypisać należy pełnomocnikowi. W ocenie Sądu profesjonalny pełnomocnik nie może zasłaniać się tego rodzaju argumentacją, albowiem odpowiedzialność profesjonalnego pełnomocnika jakim jest doradca podatkowy, dysponującego odpowiednią wiedzą, doświadczaniem zawodowym i profesjonalnym zespołem pracowników, jest większa niż odpowiedzialność strony. Błędy w obliczeniu prawidłowej, końcowej daty terminu nie stanowią okoliczności mogącej wyłączyć winę takiego pełnomocnika. Fachowy pełnomocnik zobowiązany jest bowiem do zachowania szczególnej staranności w toku wykonywanych przez siebie czynności. Nawet w sytuacji, gdy w określonym dniu doręczona zostaje mu znaczna ilość przesyłek, obowiązkiem pełnomocnika jest tak zorganizować obieg dokumentów i wewnętrzny porządek pracy, aby nie dopuścić do sytuacji, w której może dojść do błędów w zakresie odczytania treści korespondencji sądowej. Jest to szczególnie istotne przy pismach wzywających do dokonania czynności procesowych w terminie ustawowym. Każdy profesjonalny pełnomocnik ma bowiem świadomość konsekwencji, jakie wiążą się z uchybieniem temu terminowi. Mając na uwadze poczynione ustalenia Sąd doszedł do wniosku, że pełnomocnik strony nie uprawdopodobnił okoliczności świadczących o braku jego winy w niedochowaniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W związku z tym Sąd na mocy art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.