I SA/Gd 1426/16
WyrokWSA w Gdańsku2017-03-21
Skład orzekający: Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Małgorzata Gorzeń, Alicja Stępień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo ustaliły krąg podatników podatku od nieruchomości, opierając się jedynie na deklaracjach spadkobierców i postanowieniach o stwierdzeniu nabycia spadku, bez należytej weryfikacji dokumentów potwierdzających następstwo prawne po zmarłych użytkownikach wieczystych?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, uznając, że organy podatkowe nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego w celu prawidłowego ustalenia podatników podatku od nieruchomości. Brak było dokumentów potwierdzających następstwo prawne po zmarłych użytkownikach wieczystych, co uniemożliwiło kontrolę legalności decyzji w zakresie ustalenia osób zobowiązanych solidarnie do zapłaty podatku.Stan faktyczny
Prezydent Miasta ustalił podatek od nieruchomości za 2016 rok w kwocie 43 zł dla grupy spadkobierców, którzy byli użytkownikami wieczystymi działki o powierzchni 96 m2. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący J. M. zakwestionował zasadność wydania decyzji, wskazując na nieprawidłowe ustalenie kręgu spadkobierców i brak dysponowania odpowiednimi dokumentami. Sąd administracyjny badał zgodność decyzji z prawem.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta, zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 marca 2017 r. sprawy ze skargi J. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 1 września 2016 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2016 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta z dnia 20 stycznia 2016 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 20 stycznia 2016 r. Prezydent Miasta ustalił państwu: J. M., F. M., S. M., A. M., D. Ł., T. M., J. M. oraz D. M. podatek od nieruchomości
za 2016 r. w kwocie 43 zł.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia 1 września 2016 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu
I instancji.
Uzasadniając decyzję organ odwoławczy wyjaśnił, że w czerwcu 2014 r. panowie S. M. oraz T. M. zadeklarowali do opodatkowania grunt stanowiący działkę nr 209 o pow. 96 m2. Państwo F. M., J. M., A. M., D. Ł., D. M. oraz J. M. dokonali tej czynności w październiku 2014 r.
Dla nieruchomości prowadzona jest księga wieczysta nr [...]. Przedmiotowa nieruchomość stanowi własność Gminy Miasta, jednakże oddana została w użytkowanie wieczyste osobom fizycznym. Zgodnie z księgą wieczystą użytkownikami wieczystymi są J. M. oraz W. M.. Osoby te nie żyją. W związku z powyższym organ, na podstawie deklaracji składanych przez spadkobierców oraz postanowień o stwierdzeniu nabycia spadku Sądu Rejonowego w W. nr I NS 42/98 z dnia 13 lutego 1998 r. oraz Sądu Rejonowego w K. nr I NS 659/13 z dnia 7 stycznia 2014 r., ustalił podatników.
Wskazując na treść art. 3 ust. 1 pkt 3 oraz art. 3 ust. 4 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 716 ze zm.) - dalej określanej jako "u.p.o.l." – organ odwoławczy wyjaśnił, że skoro nieruchomość stanowi przedmiot współużytkowania wieczystego dwóch lub więcej podmiotów,
to obowiązek podatkowy od nieruchomości budowlanej ciąży solidarnie
na użytkownikach wieczystych, co oznacza, że do osób tych kieruje się jedną decyzję podatkową określającą wspólne zobowiązanie z tytułu podatku.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pan J. M. zakwestionował zasadność wydania decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za 2016 r. Skarżący podniósł, że ze spadku po W. M. została wyłączona A. M. Wskazał ponadto, że podczas składania deklaracji dotyczących budynku, jak i działki nie dysponował żadnymi dokumentami poza księgą wieczystą.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację i stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Sąd administracyjny w graniach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych decyzji z prawem.
W niniejszej sprawie skarga została wniesiona przez J. M., wobec którego decyzją z 20 stycznia 2016 r. Prezydenta Miasta utrzymaną w mocy decyzją zaskarżoną ustalono wysokość podatku od nieruchomości na rok 2016 w kwocie 43 złotych. Z treści decyzji wynika, że wymiaru podatku dokonano od gruntu zakwalifikowanego jako "grunty pozostałe" o powierzchni 96 m2, przyjmując stawkę opodatkowania w kwocie 45 groszy za metr kwadratowy. Z treści uchwały nr VIk/XXIII/268/2012 Rady Miasta W. wynika, że określono stawkę zgodnie z § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c.
Wbrew stanowisku przedstawionym w odpowiedzi na skargę niniejsza sprawa nie jest tożsama ze sprawą będącą przedmiotem rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w sprawie sygn. akt I SA/Gd 454/15.
W sprawie dotyczącej opodatkowania podatkiem od nieruchomości za 2009 rok części budynku mieszkalnego o powierzchni użytkowej 91,50 m2 oraz gruntu
o powierzchni 268,67 m2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem
z dnia 23 czerwca 2015 r. po rozpoznaniu skargi J. M. uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ określi podatnika, dokonując oceny przedłożonej decyzji Prezydenta Miasta z 28 stycznia 2009 r. wydanej odnośnie F. M., zgodnie z którą został wymierzony podatek od przedmiotowej nieruchomości za 2009 rok oraz oceny dowodu zapłaty podatku przez F. M. zgodnie z treścią decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał nadto, że organy podatkowe nie przeprowadziły postępowania dowodowego w zakresie ustalenia przedmiotu opodatkowania. Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ podatkowy winien uzupełnić materiał dowodowy, w szczególności o dane wynikające z wypisu z ewidencji gruntów i budynków oraz wyjaśnić kwestią wydania decyzji dotyczącej przedmiotowej nieruchomości na F. M.
Przedmiot opodatkowania w niniejszej sprawie jest inny niż w sprawie I SA/Gd 454/15. W świetle powyższego nie jest uzasadnione stwierdzenie, że Kolegium wykonało wszystkie zalecenia sformułowane przez Sąd w sprawie sygn. akt I SA/Gd 454/15.
Zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w W. z dnia 13 lutego 1998 r. wydanym w sprawie I NS 42/98 spadek po M. M. nabyli żona A. E. M. oraz D. A. M., J. M. M., D. M. M.
W aktach administracyjnych znajduje się informacja z rejestru gruntów potwierdzająca, że wpisano jako użytkowników gruntu będącego własnością Gminy Miasta państwa J. M. oraz W. M. We wniosku z dnia 14 października 2013 r. o stwierdzenie nabycia spadku po matce W. M. pan J. M. wskazał inną niż wynikającą z daty wskazanej w odpisie skróconym aktu zgonu datę śmierci ojca (23 maja 1990 r.), która to okoliczność z uwagi na datę śmierci W. M. nie wpłynęła
na treść postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia 7 stycznia 2014 r.
o stwierdzeniu, że spadek po W. M. nabyli synowie J. M., S. M., F. M., T. M. oraz wnuki J. M. M., D. M. M. oraz D. A. Ł. (dzieci zmarłego syna spadkobiercy M. M.).
W świetle powyższego twierdzenie skarżącego, że A. M. nie była spadkobierczynią po zmarłej W. M. znajduje potwierdzenie w aktach sprawy.
Wobec nieprzedłożenia dokumentu potwierdzającego dziedziczenie
po M. M. nie jest możliwe w postępowaniu sądowoadministracyjnym dokonanie kontroli ustalenia kręgu osób, które, jako współwłaściciele nieruchomości, są zobowiązane do zapłaty podatku od nieruchomości. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz uzasadnienia poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta wynika jedynie, że ustaleń dokonano na podstawie deklaracji składanych
przez spadkobierców oraz postanowienia Sądu Rejonowego w W.
o stwierdzeniu nabycia spadku (sygn. akt I Ns 42/98) oraz Sądu Rejonowego
w K. (sygn. akt I Ns 659/13).
Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych.
W praktyce, osoba podatnika podatku od nieruchomości jest ustalana przez organ podatkowy na podstawie informacji o nieruchomości składanych przez osoby fizyczne. Dopiero w sytuacji gdy nie ma tych dokumentów, organ podatkowy,
po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, wymierza podatek na podstawie posiadanych i uzyskanych w wyniku postępowania informacji. Przy opodatkowaniu gruntów wymiar podatku odbywa się na podstawie danych wynikających z ewidencji gruntów i budynków. Na podstawie danych zawartych w ewidencji, co należy podkreślić, ustalany jest tylko właściciel lub władający gruntem. Natomiast określenie podatnika następuje na podstawie wskazanego artykułu u.p.o.l. Dane tych podmiotów zamieszczone w ewidencji nie korzystają oczywiście, na co zwrócił uwagę NSA w wyroku z dnia 15 listopada 1994 r. (SA/Ka 2592/93, Monitor Podatkowy 1995, nr 6, s. 179) z domniemania prawdziwości (jak odpowiednie wpisy w księdze wieczystej) ani też rękojmi wiary publicznej tych wpisów
(w przeciwieństwie do rękojmi wiary publicznej ksiąg wieczystych). Jeżeli istnieją niezgodności między informacjami zawartymi w ewidencji a rzeczywistym stanem faktycznym lub prawnym, powinny być podjęte przez organ prowadzący ewidencję,
z urzędu lub na wniosek właściciela (władającego), działania zmierzające
do wprowadzenia stosownych zmian. Jednakże w sprawach oczywistych, kiedy podatnik uprawdopodobni, przedkładając stosowne dokumenty, że nie jest (bądź
też jest) właścicielem nieruchomości, organy podatkowe powinny ten fakt uwzględnić.
W tym miejscu podkreślić należy, że taki tryb postępowania jest zgodny
z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne
(t.j. Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), który stanowi, że podstawą wymiaru podatku są dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej
przez starostwa powiatowe. Dane te wskazują m.in. na przedmiot opodatkowania, zaś ustalenia organów podatkowych oparte o treść ewidencji gruntów stanowią element określenia podatkowego stanu faktycznego. Dokonując tych ustaleń organ jest związany zakresem zapisów zawartych w ewidencji gruntów i nie jest uprawniony do ich weryfikacji.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że dane zawarte
w ewidencji gruntów i budynków mają walor dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 194 Ordynacji podatkowej i zgodnie z treścią tego przepisu, stanowią dowód tego, co zostało w nich stwierdzone.
Ewidencja gruntów i budynków jest urzędowym źródłem informacji faktycznych wykorzystywanych w postępowaniach administracyjnych i w każdym przypadku,
gdy dane zawarte w deklaracji, czy informacji złożonej przez podatnik, są niezgodne z danymi wynikającymi z ewidencji, rozstrzygające znaczenie dla opodatkowania gruntów mają zapisy wynikające z ewidencji (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt II FSK 533/10, z dnia 13 stycznia 2010 r. sygn. akt II FSK 1243/08, z dnia 5 listopada 2009 r. sygn. akt II FSK 836/08, z dnia 29 października 2009 r. sygn. akt II FSK 854/08, z dnia 1 października 2009 r. sygn. akt II FSK 652/08, z dnia 18 lutego 2010 r. sygn. akt II FSK 1586/08, wojewódzkich sądów administracyjnych: WSA w K. z dnia 14 października 2010 r. sygn. akt I SA/Ke 461/10, WSA w Krakowie z dnia 27 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Kr 955/09, WSA w Poznaniu z dnia 21 stycznia 2010 r. sygn. akt III SA/Po 363/09).
Zarówno uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i zebrany w sprawie materiał dowodowy, a w szczególności brak powoływanych ogólnikowo deklaracji w podatku od nieruchomości spadkobierców J. i W. M. czynią niemożliwym kontrolę legalności zaskarżonej decyzji w zakresie ustalenia podmiotów będących współużytkownikami wieczystymi wskazanych gruntów podlegających opodatkowaniu.
Ponownie rozpoznając sprawę organ zgromadzi dokumenty potwierdzające następstwo prawne po użytkownikach wieczystych J. i W. M. oraz dokona oceny dokumentów w celu ustalenia osób, które są zobowiązane solidarnie do zapłaty podatku od nieruchomości.
Z treści zaskarżonej decyzji nie wynika, aby ustaleń dokonano na podstawie dokumentu k. 19 akt dotyczącego numeru karty podatkowej 20265.
Z tych względów, uznając skargę za uzasadnioną Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) orzekł jak w punkcie 1. wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło