I SA/Gd 1428/12
PostanowienieWSA w Gdańsku2013-06-18
Skład orzekający: Monika Hennig
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co uzasadnia przyznanie mu prawa pomocy?Ratio decidendi
Skarżący nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, ponieważ nie przedstawił pełnej i jasnej oceny swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Pomimo przedstawienia dokumentów dotyczących dochodów i wydatków, sposób ich prezentacji budził wątpliwości co do rzeczywistych możliwości płatniczych, co skutkowało odmową przyznania prawa pomocy.Stan faktyczny
Skarżący R. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w całości, dołączając dokumenty dotyczące swojej sytuacji finansowej, w tym zeznanie podatkowe, decyzję o uznaniu za osobę bezrobotną, oświadczenia majątkowe oraz informacje o stanie kont bankowych. Wnioskodawca zawiesił działalność gospodarczą, otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych i korzysta z pomocy matki. Ponosi koszty utrzymania nieruchomości, wydatki związane z utrzymaniem synów oraz opłaty za telefon komórkowy. Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy, uznając, że skarżący nie wykazał swojej trudnej sytuacji finansowej w sposób jasny i kompletny.Rozstrzygnięcie
Odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy.
Wnioskiem z dnia 3 kwietnia 2013 r., skarżący R. S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Do wniosku dołączył odpisy: zeznania podatkowego za 2011 r. z załącznikiem PIT-B i potwierdzeniem złożenia, decyzji Prezydenta Miasta z dnia 24 stycznia 2013 r. o uznaniu za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku, dodatkowe oświadczenie z dnia 26 marca 2013 r. w przedmiocie stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej, informacja o stanie konta w okresie od 26 grudnia 2012 r. do 26 marca 2013 r., wydruk z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dnia 24 stycznia 2013 r. potwierdzający zawieszenie przez skarżącego wykonywania działalności gospodarczej na okres dwóch lat, od dnia 14 stycznia 2013 r., faktur za gaz i energię elektryczną wystawionych na rzecz matki, faktur za energię elektryczną, których odbiorcą jest skarżący.
Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.
Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, dokumentów dołączonych do wniosku, przedłożonych na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 13 maja 2013 r. (doręczone pełnomocnikowi w dniu 20 maja 2013 r.), a także nadesłanych do sprawy o sygn. akt I SA/Gd 303/13, ustalono, że prowadzi on samodzielnie gospodarstwo domowe, z dniem 14 stycznia 2013 r. zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej, w roku 2012 uzyskał dochody z prowadzonej działalności gospodarczej i innych źródeł w łącznej kwocie 13.160,63 zł (w dołączonym zeznaniu podatkowym za 2012 r. wykazał dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 4.882,88 zł, deklarując przychód w kwocie 139.516,42 zł oraz koszty jego uzyskania w wysokości 134.633,54 zł, a z tytułu innych źródeł – 8.277,75 zł), aktualnie jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku z tego tytułu w okresie od 25 kwietnia do 26 lipca 2013 r. w wysokości 100% określonej w art. 72 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), tj. w kwocie 717 zł przez pierwsze trzy miesiące i 563 zł przez kolejne (dowód: odpis decyzji z dnia 24 kwietnia 2013 r. w sprawie przyznania świadczenia), korzysta z pomocy finansowej udzielanej mu głównie przez matkę, przy czym pomoc ta jest nieregularna i w różnej, niewielkiej wysokości (dowód: dodatkowe oświadczenie z dnia 27 maja 2013 r.), jego jedyny majątek stanowi nieruchomość o powierzchni 2.700 m2, na której posadowiony jest dom o powierzchni 320 m2, w którym nie zamieszkuje i którego nie wynajmuje, ponosząc koszty jego utrzymania, w tym podatku od nieruchomości, którego pierwsza rata za 2013 r. wyniosła 97 zł, a następne po 322 zł oraz energii elektrycznej w kwocie 167,75 zł (dowód: odpis decyzji z dnia 23 stycznia 2013 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2013 r., faktury za energię elektryczną z 15 stycznia i 15 marca 2013 r., wyciąg z konta osobistego sporządzony za okres od 11 lutego do 23 maja 2013 r.), salda jego rachunków bankowych prowadzonych przez [...] wynosiły: 102 zł na dzień 23 maja 2013 r., -73.050,68 zł na dzień 26 listopada 2012 r. (na dzień 26 marca 2013 r. była to kwota -38.814,20 zł) i -23.836,38 USD na dzień 27 maja 2013 r. (dowód: historie operacji dokonanych na koncie firmowym na dzień 26 listopada 2012 r. i w okresie od 26 grudnia 2012 r. do 26 marca 2013 r., walutowym w okresie od 1 października 2012 r. do 27 maja 2013 r. oraz na koncie osobistym).
Wnioskodawca partycypuje w kosztach utrzymania dwóch synów przekazując na rzecz jednego z nich środki pieniężne w wysokości około 600 zł miesięcznie, przy czym według dodatkowego oświadczenia wpłaty te nie są regularne. W tym miejscu podkreślić należy, że twierdzeniu skarżącego o nieregularnym przekazywaniu środków na rzecz młodszego syna przeczy historia operacji dokonanych na jego rachunku osobistym, z której wynika, że w marcu br. przekazał on środki w łącznej kwocie 1.700 zł, w kwietniu br. – 790 zł, zaś w maju br. – 500 zł. Drugiemu zaś synowi skarżący opłaca koszty związane z najmem mieszkania (opłaty czynszowe, za energię elektryczną), które wynoszą około 500 zł miesięcznie (dowód: dodatkowe oświadczenia z dnia 26 marca 2013 r., wyciąg z osobistego rachunku bankowego).
Natomiast wnioskodawca nie ponosi żadnych kosztów związanych z utrzymaniem lokalu, w którym zamieszkuje, a który stanowi własność jego matki. Jak bowiem wynika z nadesłanych dokumentów lokal ten jest przedmiotem najmu i to najemcy ponoszą wszelkie opłaty związane z jego eksploatacją, co zresztą potwierdził sam skarżący w dodatkowym oświadczeniu z dnia 27 maja 2012 r. Środki na ten cel przelewane są na rachunek bankowy wnioskodawcy, z którego następnie dokonywane są wszelkie opłaty.
Mając na względzie opisane okoliczności faktyczne przyjąć należało, że sytuacja majątkowa wnioskodawcy pozostaje nadal niejasna i budzi uzasadnione wątpliwości. Na uwadze mieć należy w szczególności niewielkie dochody osiągane przez skarżącego z tytułu zasiłku dla bezrobotnych i nieznacznej pomocy od matki w kontekście ponoszonych przez niego wydatków.
Zauważyć należy, że wnioskodawca podał, że utrzymuje się sam, do 25 kwietnia br. nie osiągał jakichkolwiek dochodów, zaś aktualnie otrzymuje zasiłek dla bezrobotnych, który za kwiecień br. wypłacony został w kwocie 158 zł, zaś w maju i czerwcu br. – zgodnie z art. 72 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy – wyniósł 717 zł, korzysta także z pomocy finansowej udzielanej mu przez matkę, ale – jak wynika z oświadczenia z dnia 27 maja 2013 r. – są to środki przekazywane w niewielkiej wysokości, nie posiada oszczędności.
Zarazem, jak wynika z opisu transakcji dokonanych na osobistym koncie skarżącego, ponosi on wydatki związane z kosztami utrzymania posiadanej nieruchomości uiszczając z tego tytułu należny podatek (322 zł kwartalnie) oraz opłaty za energię elektryczną (średnio 42 zł miesięcznie), partycypuje w kosztach utrzymania synów, które wynoszą około 1.500 zł miesięcznie (jak wynika z zapisów na osobistym rachunku bankowym skarżącego w okresie od 7 marca do 8 maja br. przekazał on na rzecz młodszego syna łącznie kwotę 2.990 zł, co miesięcznie daje kwotę około 1.000 zł, a nie jak podał skarżący około 600 zł), reguluje opłaty za telefon komórkowy w wysokości od 194,09 zł do 273,33 zł miesięcznie, przy czym ich wysokość może dziwić, gdyż skarżący, który jak twierdzi utrzymuje się wyłącznie z zasiłku dla bezrobotnych (717 zł) i niewielkiej pomocy od matki, przeznacza prawie ⅓ swojego dochodu na opłaty związane z użytkowaniem telefonu komórkowego (średnio 230 zł miesięcznie).
Analizując kwestię wydatków ponoszonych przez wnioskodawcę nie można pominąć podnoszonej przez niego okoliczności przewlekłej choroby, na skutek której, jak wynika z dokumentów przedłożonych do sprawy o sygn. akt I SA/Gd 303/13, od 19 czerwca 2012 r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, i która uniemożliwiła mu wykonywanie działalności gospodarczej (dowód: zaświadczenia lekarskie z dnia 5 grudnia 2012 r.). Biorąc pod uwagę opisany w zaświadczeniach lekarskich rodzaj schorzenia stwierdzić należy, że wnioskodawca z tego tytułu ponosi dodatkowe koszty związane z zakupem leków.
W tak ustalonym stanie faktycznym postawić należy pytanie, z jakich środków wnioskodawca finansuje nie tylko wyżej wyszczególnione wydatki ponoszone w łącznej kwocie około 1.879 zł miesięcznie, ale również pozostałe bieżące koszty związane ze swoim utrzymaniem, jak chociażby zakup żywności, środków czystości, niezbędnych leków, skoro zarówno uzyskiwane przez niego dochody (717 zł), jak i pomoc finansowa udzielana mu przez matkę (skarżący wyjaśnił, że kwoty z tego tytułu nie są znaczne) są niewielkie i bez wątpienia nie wystarczają nawet na pokrycie wydatków, których poniesienie zostało przez skarżącego udokumentowane. W konsekwencji referendarz sądowy uznał, że skarżący nie wyjaśnił, jakimi środkami pieniężnymi faktycznie dysponuje, a zatem nie jest możliwe dokonanie pełnej oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych.
W ocenie orzekającego skarżący powołał i udokumentował okoliczności w taki sposób by prowadziły one do wniosku, że aktualnie nie ma on realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych, które na tym etapie sprawy stanowią opłata kancelaryjna za odpis wyroku z uzasadnieniem w kwocie 100 zł i wpis sądowy od skargi kasacyjnej w wysokości 304 zł. Stanowisko takie dodatkowo może uzasadniać sposób, w jaki skarżący wykazał stan posiadanych zobowiązań. I tak, w niniejszej sprawie przedłożył on wydruk z firmowego rachunku bankowego, na którym widnieje adnotacja o zajęciu egzekucyjnym do kwoty 73.050,68 zł z dnia 26 listopada 2012 r., podczas gdy na dzień 26 marca 2013 r. kwota zobowiązań dochodzonych w drodze egzekucji wynosiła już 38.814,20 zł (dowód: historia operacji dokonanych na koncie firmowym za okres od 26 grudnia 2012 r. do 26 marca 2013 r.).
W związku z powyższym uznano, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca po raz kolejny uniemożliwił dokonanie pełnej oceny swojej kondycji finansowej, co skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego sytuacji majątkowej.
Końcowo wskazać należy, że skarżący ubiegał się już o przyznanie prawa pomocy w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 303/13, zaś jego żądanie Sąd postanowieniem z dnia 25 maja 2013 r. rozpoznał odmownie m.in. z uwagi na wskazanie przez niego jedynie okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem, że znajduje się on w trudnej sytuacji finansowej, która nie pozwala mu na pokrycie kosztów sądowych; przedstawił swoją sytuację finansową w sposób wybiórczy.
Obrazując swoją kondycję finansową w niniejszej sprawie skarżący, kolejny raz zachował się w sposób tożsamy, mimo iż mógł oczekiwać, znając stanowisko Sądu w tym zakresie, że będzie to skutkowało odmową przyznania mu prawa pomocy.
Z tych wszystkich względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło