I SA/Gd 1439/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2009 rok postanawia odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. D. D. wnioskiem z dnia 30 stycznia 2013 r. (którego braki formalne uzupełniono 1 marca 2013 r.) zwrócił się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przywołanych przepisów wynika, że sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów przedłożonych w odpowiedzi na zarządzenie referendarza sądowego, ustalono, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną, na utrzymaniu małżonków pozostają dwie córki, wnioskodawca z dniem 12 stycznia 2010 r. zawiesił wykonywanie działalności gospodarczej (dowód: odpis zaświadczenia z dnia 20 stycznia 2010 r. o dokonaniu zmiany wpisu od ewidencji działalności gospodarczej, informacji z dnia 20 stycznia 2010 r. o zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, informacji z ZUS z dnia 4 marca 2010 r. o wyrejestrowani z ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego), aktualnie źródłem utrzymania rodziny są osiągane przez każdego z małżonków dochody ze stosunku pracy, których średnia miesięczna wysokość wynosi łącznie 2.399,88 zł netto (zaświadczenia od pracodawców z dnia 25 i 29 stycznia 2013 r.), majątek małżonków stanowi mieszkanie o powierzchni 35 m2, żona wnioskodawcy na dzień 14 marca 2013 r. na rachunku bankowym prowadzonym przez [...] zgromadziła środki w kwocie 529,02 zł (dowód: historia rachunku za okres od 1 grudnia 2012 r. do 14 marca 2013 r.). Wysokość stałych miesięcznych wydatków małżonków, do których zaliczono należności czynszowe (705,51 zł miesięcznie) oraz opłaty za energię elektryczną (średnio 146,17 zł miesięcznie) i gaz (średnio 9,34 zł miesięcznie), a których kwoty ustalono na podstawie nadesłanych faktur i rozliczeń, kształtuje się na poziomie 861,02 zł; na dzień 31 grudnia 2012 r. kwota należności małżonków z tytułu opłat eksploatacyjnych za mieszkanie (po uwzględnieniu zużycia gazu za 2012 r. oraz wody za II półrocze 2012 r.) wynosiła 2.259,10 zł (dowód: pismo zarządu spółdzielni mieszkaniowej z dnia 5 lutego 2012 r.). Przechodząc do oceny zasadności żądania wnioskodawcy stwierdza się, co następuje: ocena dokonana została z uwzględnieniem danych wynikających ze złożonego wniosku i nadesłanych dokumentów. Pozwala ona przyjąć, że wnioskodawca przedstawił swoją sytuację majątkową i możliwości płatnicze wybiórczo, powołując i dokumentując jedynie te okoliczności, które potwierdzają trudną sytuację finansową małżonków. W konsekwencji oświadczenie skarżącego uznano za niewiarygodne oraz za nadal budzące uzasadnione wątpliwości. Przede wszystkim wskazać należy, że wnioskodawca uchylił się od przedłożenia wszystkich dokumentów wymienionych w zarządzeniu referendarza sądowego z dnia 6 marca 2013 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 8 marca 2013 r.). Nie przedstawił bowiem wyciągów ze wszystkich posiadanych przez żonę rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, w tym kont i lokat dewizowych, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, nie złożył wymaganego oświadczenia o nieposiadaniu konta, jak również oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na niego, bądź jego żonę pojazdów mechanicznych. Analiza operacji dokonanych za pośrednictwem rachunku bankowego żony wnioskodawcy prowadzi do wniosku, że posiada ona drugie konto o numerze [...], które w styczniu 2013 r. zasiliła kwotą 1.850 zł, w lutym 2013 r. – 910 zł, a do 14 marca 2013 r. – 1.500 zł, a z którego wyciągu nie przedłożono, co skutkuje niemożnością ustalenia, jakimi faktycznie środkami pieniężnymi małżonkowie dysponują, czy posiadają oszczędności, które (uwzględniając ponoszone przez nich niezbędne koszty związane z utrzymaniem czteroosobowej rodziny) mogliby przeznaczyć na uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wątpliwości budzi także wysokość, jak również źródło osiąganych przez wnioskodawcę dochodów. W złożonym wniosku zadeklarował on, że aktualnie jedynym źródłem jego dochodu, po zawieszeniu wykonywania działalności gospodarczej, jest umowa o pracę. Na podstawie akt sprawy ustalono, że wnioskodawca jest zatrudniony przez P. B. M. G. [...], podmiot będący głównym zleceniodawcą wnioskodawcy w trakcie prowadzonej działalności gospodarczej. Okoliczność ta, w ocenie orzekającego, ma znaczenie z tego względu, że za pośrednictwem rachunku żony wnioskodawcy M. G., poza należnym wynagrodzeniem, przekazuje środki tytułem zaliczek na materiały, czy też zapłaty za fakturę (FV); w styczniu br. była to kwota 930,14 zł, w lutym br. – 4.000 zł, a do 14 marca br. – 813,62 zł (w grudniu 2012 r. M. G. dokonał przelewu na konto żony wnioskodawcy na kwotę 3.000 zł, jednak transakcja ta w żaden sposób nie została opisana). Jednocześnie z nadesłanej historii rachunku wynika, że jeszcze w dniu, w którym zostały zaksięgowane środki z ww. tytułów, bądź w dniu następnym, środki te były przelewane na drugi rachunek żony wnioskodawcy, albo były przeznaczane na spłatę należności małżonków z tytułu opłat czynszowych. Wprawdzie na koncie żony wnioskodawcy zaksięgowane są również zakupy towarów w marketach budowlanych takich jak: Obi, Castorama, PH Chemia, jednak ich wartość w styczniu br. wyniosła 47,99 zł, w lutym br. – 71,72 zł, a do 14 marca br. – 93,72 zł, co w porównaniu z kwotami przekazanymi na ten cel stanowi niewielką ich część i może sugerować, że są to osobiste wydatki małżonków. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że taki rodzaj rozliczeń nie tylko budzi uzasadnione wątpliwości, gdyż nie występuje w rozliczeniach pomiędzy pracodawcą a pracownikiem (szczególnie dokonywanie rozliczeń za pośrednictwem rachunku bankowego małżonka pracownika), a wręcz wskazuje na rozliczenia pomiędzy kontrahentami będącymi przedsiębiorcami (podkreślenia wymaga, że jedna z transakcji na kwotę 1.000 zł opisana została wprost jako zapłata za fakturę). Powołane okoliczności mogą wskazywać, że skarżący bądź podjął zawieszoną do dnia 11 stycznia 2012 r. działalność gospodarczą, bądź też faktycznie ją wykonuje. Podejmując rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie nie sposób także pominąć, że środki znajdujące się na koncie żony wnioskodawcy przeznaczane są także na zakupy paliwa na stacjach benzynowych (Statoil, BP, Łukoil, PKN). Kwota przeznaczona na ten cel w grudniu 2012 r. wyniosła 200,30 zł, w styczniu 2013 r. – 334,87 zł, w lutym 2013 r. – 650,36 zł, a do 14 marca 2013 r. – 99,99 zł. Okoliczność ta wskazuje, że małżonkowie albo posiadają samochód, a wymaganego w tym przedmiocie oświadczenia nie złożyli, co poddaje w wątpliwość stan posiadanego przez nich majątku, albo też wnioskodawca dokonuje zakupów paliwa do sprzętu budowlanego, tak jak miało to miejsce w trakcie wykonywanej przez niego działalności gospodarczej, co wynika z akt administracyjnych sprawy. Reasumując, za zasadne – w świetle przedstawionych ustaleń – uznać należało stwierdzenie, że wnioskodawca przedstawił swoją sytuację majątkową i finansową, w taki sposób by potwierdzała, że nie ma on realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Wskazane okoliczności skutkują uznaniem oświadczenia wnioskodawcy za niewiarygodne. Z tych wszystkich względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.