I SA/Gd 1448/16

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku L. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 rok postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 17 stycznia 2016 r., L. B. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), wnioskodawca podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z 12-letnią córką. Wnioskodawca jest osobą osobą niepełnosprawną. Do grudnia 2016 r. jego jedynym źródłem utrzymania była renta inwalidzka. Obecnie otrzymuje emeryturę w wysokości 1.400 zł netto. Wnioskodawca nie posiada żadnego majątku. Stałe miesięczne wydatki, jakie ponosi to około 500 zł na zakup niezbędnych leków. Wnioskodawca oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym ani rzecznikiem patentowym. Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 26 stycznia 2017 r. wnioskodawca nadesłał oświadczenie, w którym wskazał, że ma 66 lat, jest emerytem-inwalidą bez możliwości wykonywania jakiegokolwiek zatrudnienia, oraz że wraz z córką utrzymują się wyłącznie ze świadczenia z ubezpieczenia emerytalnego – w ubiegłym roku z renty inwalidzkiej w wysokości około 800 zł, a obecnie z emerytury w wysokości około 1.500 zł netto miesięcznie. Świadczenie to jest zajęte przez komornika sądowego, który od wielu lat prowadzi egzekucję na rzecz gminy z tytułu podatku od nieruchomości – wysokość egzekwowanego roszczenia wynosi ponad 1.000.000 zł. W styczniu br. wnioskodawca otrzymał zawiadomienie o wszczęciu kolejnej egzekucji na rzecz gminy z tytułu podatku od nieruchomości za 2012 r. w wysokości 40.625 zł. Wnioskodawca oświadczył także, że nie posiada żadnego rachunku bankowego, nie jest w stanie przedstawić dokumentów na okoliczność ponoszonych kosztów utrzymania siebie i dziecka, gdyż nie gromadzi żadnych rachunków ani paragonów. Od kilku lat korzysta z dzieckiem nieodpłatnie z niewielkiego mieszkania na poddaszu pawilonu handlowego w zamian za dozorowanie oraz utrzymanie porządku na całej nieruchomości, stanowiącej własność osoby trzeciej. Z tego tytułu nie ponosi żadnych opłat za zużycie prądu, gazu, wody, ogrzewania, wywozu nieczystości stałych i odprowadzania ścieków. Na zakup lekarstw i usług medycznych wydatkuje regularnie nie mniej niż 500 zł miesięcznie, ale nie przechowuje paragonów za te zakupy i usługi. Nie jest dłużnikiem ZUS, urzędu skarbowego ani banków, nie pobiera na dziecko świadczenia wychowawczego ani świadczeń rodzinnych, nie korzysta z pomocy społecznej, choć – jak uważa – spełnia kryteria objęcia go co najmniej doraźną pomocą i pomimo że otrzymywane przez niego świadczenie wystarcza na zakup żywności, lekarstw, niezbędnej odzieży oraz pomocy szkolnych jedynie na trzy tygodnie. Do oświadczenia dołączył kserokopie: potwierdzenia wypłaty emerytury za styczeń 2017 r. w kwocie 1.549,53 zł (2.696,25 zł brutto), tytułu wykonawczego z dnia 8 listopada 2016 r. wraz z zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2016 r. o zajęciu świadczenia z ZUS do kwoty 43.387,12 zł, zawiadomienia z dnia 9 stycznia 2017 r. o wszczęciu egzekucji na wniosek gminy. Referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Wprawdzie wnioskodawca odpowiedział na zarządzenie z dnia 26 stycznia 2017 r., to jednak – zdaniem referendarza sądowego – jego sytuacja finansowa i rodzinna wciąż pozostaje niejasna. Uzasadnione wątpliwości budzą przede wszystkim twierdzenia wnioskodawcy w świetle których, choć brakuje mu środków pieniężnych na tak podstawowe potrzeby jak żywność, lekarstwa czy zakup pomocy szkolnych dla dziecka, to nie pobiera on ani świadczenia wychowawczego (500 plus), ani świadczeń rodzinnych, jak również nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej, choć ma świadomość, że spełnia kryteria jej przyznania. Niekorzystanie przez wnioskodawcę z istniejących możliwości poprawienia sytuacji finansowej swojej i dziecka, pozostającego – jak konsekwentnie podnosi – na jego wyłącznym utrzymaniu, oznaczałby brak zapobiegliwości po stronie wnioskodawcy, który przecież taką zapobiegliwością umie się wykazać, o czym świadczy samo ubieganie się o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie. Wątpliwości co do stanu rodzinnego wnioskodawcy dodatkowo potęguje fakt, że będąc rodzicem samotnie wychowującym małoletnie dziecko nie korzysta on również z możliwości wspólnego rozliczenia z nim podatku. Nie otrzymuje także alimentów na dziecko. Okoliczności te znane są orzekającemu z urzędu, gdyż wnioskodawca ubiegał się już o przyznanie mu prawa pomocy w sprawie zawisłej przed tut. Sądem, zarejestrowanej pod sygn. akt I SA/Gd 1014/15. Referendarz sądowy zwraca przy tym uwagę, że wnioskodawca nie podaje, że jego córce została przyznana renta rodzinna z tytułu śmierci rodzica, co prowadzi do wniosku, że mógłby on ubiegać się o zasądzenie alimentów na rzecz córki od jej matki. W przypadku gdy matka uchylałaby się od ich płacenia a egzekucja komornicza okazałaby się nieskuteczna, wnioskodawca byłby uprawniony do ubiegania się o alimenty z funduszu alimentacyjnego. Świadome niepodejmowanie przez wnioskodawcę działań zmierzających przede wszystkim do poprawy sytuacji finansowej małoletniej córki prowadzi do wniosku, że albo wnioskodawca wychowuje małoletnią córkę wspólnie z jej matką, co oznacza że prowadzi z nią wspólne gospodarstwo domowe albo też małoletnia córka przebywa z matką, co z kolei skutkuje utratą przez wnioskodawcę (a nie jego dobrowolną rezygnacją) prawa do pobierania świadczenia wychowawczego, czy wspólnego rozliczenia z dzieckiem. Oznacza to, że wnioskodawca podał nieprawdziwe dane odnośnie swojej sytuacji rodzinnej. Zauważyć także należy, iż wnioskodawca twierdzi, że niepełnosprawność uniemożliwia mu wykonywanie jakiegokolwiek pracy (podjęcie zatrudnienia), jednocześnie wskazując, iż dozoruje i utrzymuje porządek (a zatem faktycznie świadczy pracę fizyczną) na nieruchomości stanowiącej własność osoby trzeciej w zamian za nieodpłatne korzystanie z mieszkania i nieponoszenie kosztów zużytej przez niego energii i innych mediów. Powyższe rodzi więc uzasadnione pytanie, czy rzeczywista sytuacja rodzinna i finansowa wnioskodawcy odpowiada okolicznościom przedstawionym przez niego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zważyć przy tym należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Zatem to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Z tych wszystkich względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.