I SA/Gd 1449/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bogusław Szumacher Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń /spr./ Asesor WSA Danuta Oleś Protokolant - Monika Szymańska po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 5 listopada 2003 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznych dotyczących podatku od towarów i usług oddala skargę. I SA/Gd 1449/03 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Izby Skarbowej z dnia 25 sierpnia 2003 r. odmawiającą W. K. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych Urzędu Skarbowego z dnia 17 września 2001 r. w przedmiocie rozliczenia w podatku od towarów i usług za okres od maja 1996 r. do grudnia 1998 r. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że istotą sporu w sprawie której dotyczy odwołanie W. K. jest zbadanie czy zasadnie organ pierwszej instancji odmówił W. K. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych Urzędu Skarbowego z dnia 17 września 2001 r., z wniosku W. K. z dnia 14 lipca 2003 r. na zasadach określonych w art. 249 § 1 i § 3 w zw. z art. 248 Ordynacji podatkowej. Podniósł również Dyrektor Izby Skarbowej, że nie stanowi kwestii spornej, iż w sprawach których wniosek dotyczył decyzje urzędu skarbowego mają przymiot decyzji ostatecznych, a zatem organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 247 Ordynacji podatkowej jest organ wyższego stopnia. Odnosząc się do zarzutów odwołania Dyrektor Izby wskazał, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną stwierdzenie jej nieważności może nastąpić tylko w przypadkach wskazanych w Ordynacji podatkowej. Organ podatkowy do którego wpływa wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej bada wstępnie: - czy wniosek pochodzi od osoby będącej stroną postępowania, ponieważ jak wynika z art. 248 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu; - czy wniosek został złożony z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 249 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa, gdyż złożenie wniosku po upływie terminu określonego w tym przepisie obliguje organ podatkowy do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych. Z akt sprawy wynika, że decyzjami z dnia 17 września 2001 r. od Nr [...] od Nr [...]Urząd Skarbowy dokonał W. K. rozliczenia podatku od towarów i usług za m-ce od maja 1996 roku do grudnia 1998 roku. Decyzje te zostały doręczone stronie w dniu 24 września 2001 roku, co wynika z potwierdzenia odbioru. Od wyżej wymienionych decyzji strona pismem z dnia 4 października 2001 r. (złożonym w Urzędzie Skarbowym w dniu 9 października 2001 r.) wniosła odwołanie. Z uwagi na fakt wniesienia odwołania od w/w decyzji z uchybieniem terminu do jego wniesienia, decyzje Urzędu Skarbowego stały się decyzjami ostatecznymi. Dnia 15 lipca 2003 r. wpłynął do Urzędu Skarbowego wiosek W. K. z dnia 14 lipca 2003 r. o stwierdzenie nieważności w/w decyzji ostatecznych Urzędu Skarbowego, przekazany zgodnie z właściwością do Izby Skarbowej. Rozpatrując wniosek Izba Skarbowa miała na uwadze, że zgodnie z art. 24 § 1 ustawy o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw, żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną do dnia 31 grudnia 2002 r., podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy – Ordynacja podatkowa, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. Dla dyspozycji art. 24 ustawy z dnia 12 września 2002 r. bez znaczenia pozostaje dzień złożenia wniosku o uchylenie, zmianę lub stwierdzenie nieważności decyzji (przed lub po dniu 1 stycznia 2003 r.), jako że jedynym wymogiem zastosowania tego przepisu jest to, aby żądanie dotyczyło decyzji, która stała się ostateczna przed dniem wejścia w życie ustawy "nowej". Jak wskazano wyżej organ właściwy dla rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej bada wstępnie czy wniosek został złożony przez osobę będącą stroną postępowania, a także czy został zachowany termin do złożenia takiego wniosku. Nie jest kwestionowane, iż żądanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznych wniesione zostało przez podmiot uprawniony. Kolejno z punktu widzenia formalnego ocenie organu właściwego podlegała kwestia zachowania terminu w wniesieniu żądania bowiem zgodnie z treścią art. 249 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione po upływie roku od jej doręczenia. Z treści powyższego przepisu wynika więc, że po upływie roku od doręczenia decyzji wniesienie wniosku o stwierdzenie jej nieważności jest bezskuteczne. Taka sytuacja zaistniała w przedmiotowej sprawie, bowiem bezsporne jest, że decyzje Urzędu Skarbowego z dnia 17 września 2001 r. w sprawie rozliczenia podatku od towarów i usług za m-ce od maja 1996 r. do grudnia 1998 r. będące przedmiotem wniosku z dnia 14 lipca 2003 r. zostały doręczone W. K. w dniu 24 września 2001 r. Natomiast wniosek o stwierdzenie nieważności w/w decyzji ostatecznych W. K. nadał w Urzędzie pocztowym w G. w dniu 14 lipca 2003 r. za dowodem nadania [...], co wynika z daty stempla pocztowego, a więc po upływie roku od skutecznego doręczenia przedmiotowych decyzji tj. 293 dni po upływie terminu, o którym mowa w art. 249 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Podnieść przy tym należy, że po upływie terminu, o którym mowa w art. 249 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa niemożliwe jest wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej zarówno na wniosek strony jak i z urzędu, a co za tym idzie prowadzenie takiego postępowania. Dlatego też w ocenie organu odwoławczego prawidłowo orzekł organ pierwszej instancji w decyzji będącej przedmiotem odwołania, odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności w/w decyzji ostatecznych Urzędu Skarbowego z dnia 17 września 2001 r. W świetle powyższego za bezzasadny należy uznać zarzut odwołania dotyczący braku merytorycznego ustosunkowania się do prawidłowości decyzji ostatecznych z dnia 17 września 2001 r., gdyż jak wskazano wyżej organ podatkowy rozpatrujący wniosek strony z dnia 14 lipca 2003 r. nie mógł wszcząć i prowadzić postępowania w zakresie wnioskowanym przez stronę. Skargę na powyższą decyzję wniósł W. K. , zarzucając jej brak wyjaśnienia podstaw prawnych, którymi kierował się Urząd Skarbowy wydając decyzje ostateczne z dnia 17 września 2001 r., wniósł o jej anulowanie. W uzasadnieniu skargi W. Koniński. wskazał, że w dniu 18 lipca 1999 r. miał kradzież z włamaniem do samochodu z którego skradziono neseser z dokumentami księgowymi za lata 1996-1998, wskazał również przyczyny wydania przez Urząd Skarbowy decyzji z dnia 17 września 2001 r. oraz to, że powyższe decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej. Podniósł również W. K. w uzasadnieniu skargi, że w chwili obecnej w przepisach Ordynacji podatkowej na rok 2003 ustawodawca przedłużył termin do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało wniesione przed upływem 5 lat. Ponadto zaznaczył, że starał się od początku wszczęcia postępowania kontrolnego przez Urząd Skarbowy o uzyskanie prawidłowej oceny w ustaleniu wielkości podatku od towarów i usług – zarówno Urząd Skarbowy, jak i Izba Skarbowa pomijała jego pisma odnosząc się do nich bez pozytywnych dla niego rezultatów. Między innymi: - długo rozpatrywano problem uchybienia jednego dnia od złożenia zarzutów, pomijając to, że nie skarżący a jego pracownik przez lenistwo złożył zarzuty z opóźnieniem, - nie rozpatrywano w ogóle możliwości uzyskania przez skarżącego duplikatów faktur zakupu i sprzedaży towarów, - nie rozpatrywano w ogóle możliwości oszacowania osiąganych wielkości przychodów i dochodów, jak również możliwości zastosowania do tej sprawy innych przepisów prawnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zarzuty w niej zawarte nie są zasadne. Stan faktyczny sprawy nie jest między stronami sporny, sedno sporu sprowadza się zatem do rozstrzygnięcia czy istniała w sprawie prawna możliwość wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli żądanie zostało przez podatnika wniesione po upływie roku od dnia doręczenia decyzji. Kwestię tą w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji normuje, co słusznie podkreśliły organy podatkowe, przepis art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej. W niniejszej sprawie w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r. zgodnie bowiem z przepisem art. 24 § 1 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387) żądania uchylenia, zmiany lub stwierdzenia nieważności decyzji, która stała się decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu w trybie, na zasadach i w terminach określonych w przepisach ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Ustawa ta zaś weszła w życie z dniem 1 stycznia 2003 r. Przepis art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowi że upływ rocznego terminu, od dnia doręczenia decyzji, stanowi negatywną przesłankę wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności tej decyzji. W ustosunkowaniu się do dalszych zarzutów skargi należy wskazać, że odmowa rozpatrzenia żądania na podstawie art. 249 ustawy jest orzeczeniem formalnym, bowiem po upływie roku od doręczenia decyzji wniesienia wniosku o stwierdzenie jej nieważności jest bezskuteczne. Odmowa wszczęcia postępowania stanowi jednocześnie odmowę przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów w sprawie i rozstrzygnięcia merytorycznego o zasadności wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji. Mając zatem na uwadze, powyższe okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 w/w ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. MK