I SA/Gd 1451/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 27 listopada 2013 r., skarżący M. D. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę prowadzi on działalność gospodarczą, która przynosi mu stratę, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z niepracującą (ze względu na stan zdrowia) i nieuzyskującą żadnych dochodów małżonką. Małżonkowie nie posiadają żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, ich majątek stanowi dom o powierzchni 115 m2 oraz samochód ciężarowy wykorzystywany w działalności gospodarczej prowadzonej przez wnioskodawcę. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca wskazał, że dom, w którym mieszka, obciążony jest hipoteką na ponad 500.000 zł na rzecz banku oraz że toczy się względem niego postępowanie egzekucyjne, w ramach którego komornik zajął ww. nieruchomość, rachunki bankowe oraz ruchomości, w tym samochód ciężarowy. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 5 grudnia 2013 r., doręczonym wnioskodawcy w dniu 10 grudnia 2013 r. (dowód: potwierdzenie odbioru k. 35) wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: 1) odpisów wszystkich złożonych przez małżonków zeznań podatkowych za rok 2012 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), a w przypadku ich nieskładania za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, 2) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych (rachunków wnioskodawcy związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą, rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania przez żonę wnioskodawcy złożenia przez nią stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, 3) oświadczenia, czy żona wnioskodawcy ma status osoby bezrobotnej, jeśli tak – przedłożenia dokumentu potwierdzającego tę okoliczność (np. zaświadczenia lub decyzji z urzędu pracy, 4) odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu, dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7, 5) odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia, 6) w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów z jedynego źródła utrzymania małżonków, tj. z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, oświadczenia, czy małżonkowie otrzymują (jeśli tak, to w jakiej wysokości) pomoc finansową, w tym także od członków rodziny, jak również, czy korzystają obecnie z jakichkolwiek form pomocy społecznej, jeżeli tak – przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających charakter pomocy oraz jej wysokość, 7) oświadczenia złożonego przez małżonkę w przedmiocie jej majątku, w szczególności posiadanych przez nią nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych), 8) dokumentów obrazujących wysokość kosztów utrzymania poniesionych przez małżonków w okresie ostatnich trzech miesięcy (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, telefon, itp.), a w przypadku, gdy żona wnioskodawcy dodatkowo ponosi koszty związane z leczeniem – dowodów obrazujących ich miesięczną wysokość, 9) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na małżonków pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości), 10) zaświadczenia z banku o aktualnym stanie zadłużenia małżonków z tytułu zaciągniętego kredytu wraz z dowodem potwierdzającym wysokość miesięcznej raty, 11) dowodów dotyczących egzekucji aktualnie prowadzonej z majątku wnioskodawcy wraz z aktualnym stanem egzekwowanych należności. W odpowiedzi na wezwanie wnioskodawca w dniu 16 grudnia 2013 r. wniósł o przedłużenie zakreślonego terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów, wskazując, iż przebywa na zwolnieniu lekarskim, obejmującym okres do 31 grudnia 2013 r. Podniósł, iż choroba nie pozwala mu na wychodzenie z domu, dlatego nie może zgromadzić żądanych dokumentów. Do wniosku załączył 3 odpisy zwolnień lekarskich. Powyższy wniosek został uwzględniony zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 20 grudnia 2013 r., jednakże przedłużony termin upłynął bezskutecznie z dniem 10 stycznia 2014 r. Wnioskodawca bowiem – pomimo przedłużenia mu terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów źródłowych – nie uczynił tego, nadsyłając w zamian pismo z dnia 10 stycznia 2014 r., w którym poinformował, iż mimo trudnej sytuacji materialnej, aby nie przedłużać postępowania, dokonał w dniu 10 stycznia 2014 r. wpłaty wpisu w wysokości określonej w zarządzeniu z dnia 29 października 2013 r. Do wniosku dołączył odpis dowodu uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Powyższe postępowanie wnioskodawcy, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a., skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.