I SA/Gd 1452/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Janina Guść, Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi H.c. i G.C. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 9 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 lipca 2016 r., którym odmówiono H. C. wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 4 czerwca 2016 r. i umorzył postępowanie pierwszej instancji w sprawie odmowy wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że jak wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 4 czerwca 2016 r. wydał postanowienie nr [...], którym wyznaczył H. C. nowy termin rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, do dnia 6 lipca 2016 r. W postanowieniu organ egzekucyjny zawarł pouczenie, że "na niniejsze postanowienie nie służy zażalenie (art. 141 § 1 w zw. z art. 36 § 1 Kodeks postępowania administracyjnego)". Przedmiotowe postanowienie zostało przesłane za pośrednictwem poczty na adres H. C.. W dniu 20 czerwca 2016 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego , wypłynęło pismo z dnia 16 czerwca 2016 r. wniesione przez H. C., który - powołując się na "znak sprawy: [...]" - stwierdził, że w związku z otrzymanym w dniu 8 czerwca 2016 r. postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 4 czerwca 2016 r. "wnosi o uchylenie postanowienia jako bezprzedmiotowego, ponieważ postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 marca 2016 r. - zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku - nie uprawomocniło się". W dalszej części pisma z dnia 16 czerwca 2016 r. H. C. przedstawił przebieg postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Naczelnik Urzędu Skarbowego w dniu 18 lipca 2016 r. wydał postanowienie nr [...], którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 4 czerwca 2016 r., nr [...] wyznaczającego nowy termin rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, do dnia 6 lipca 2016 r. Doręczenie rzeczonego postanowienia stronie nastąpiło w dniu 21 lipca 2016 r.. Pismem z dnia 28 lipca 2016 r. G. i H. C. wnieśli zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 lipca 2016 r. nr [...] wnoszą o jego uchylenie jako wydanego z naruszeniem art. 28, art. 123 Kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 61 a w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu G. i H. C., powołując się na wydane - w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] - orzeczenia Dyrektora Izby Skarbowej (zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku) wywodzą, iż "brak było podstaw do wydania zaskarżonego postanowienia z dnia 18 lipca 2016 r.". Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem nr [...] z dnia 9 września 2016 r., stwierdził niedopuszczalność zażalenia wniesionego przez G. C. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 lipca 2016 r. nr [...], którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 4 czerwca 2016 r. nr [...]. Dyrektor Izby Skarbowej - po rozpoznaniu sprawy w postępowaniu zażaleniowym podniósł, że stosownie do treści art. 61 a Kodeksu postępowania administracyjnego - mającego zastosowanie w niniejszym postępowaniu na zasadzie art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w sytuacji - gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przy czym, na postanowienie to służy zażalenie (art. 61 a § 2). Mając na uwadze przedstawiony powyżej stan faktyczny i prawny, w ocenie Dyrektora Izby Skarbowej brak było podstaw do wydania przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zażalonego postanowienia nr [...], którym odmówiono stronie wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 4 czerwca 2016 r., nr [...] wyznaczającego nowy termin rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W dniu 20 czerwca 2016 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego , wypłynęło pismo z dnia 16 czerwca 2016 r. wniesione przez H. C., który - powołując się na "znak sprawy: [...]" - stwierdził, że w związku z otrzymanym w dniu 8 czerwca 2016 r. postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 4 czerwca 2016 r. "wnosi o uchylenie postanowienia jako bezprzedmiotowego, ponieważ postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 marca 2016 r. - zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku - nie uprawomocniło się". Zdaniem Dyrektora Izby Skarbowej, skoro strona nie zgadza się z ww. postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego , domagając się jego uchylenia, to w konsekwencji pismo strony z dnia 16 czerwca 2016 r. winno zostać przekazane do organu drugiej instancji - Dyrektora Izby Skarbowej , celem rozpoznania go jako zażalenia na postanowienie nr [...] z dnia 4 czerwca 2016 r.. żądanie strony, nie mogło wszcząć postępowania przed organem pierwszej instancji. W świetle przedstawionych okoliczności sprawy Dyrektor tut. Izby Skarbowej uznał za konieczne uchylenie zaskarżonego postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 18 lipca 2016 r. nr [...] i umorzenie postępowania pierwszej instancji w sprawie odmowy wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, organ odwoławczy wydaje decyzję (odpowiednio postanowienie), w której uchyla zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję (postanowienie) - umarza postępowanie pierwszej instancji. Przy czym organ odwoławczy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania pierwszej instancji w przypadku, gdy postępowanie to było bezprzedmiotowe - stosownie do art. 105 § 1 powołanej ustawy, który stanowi, iż gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji państwowej wydaje decyzję (postanowienie) o umorzeniu postępowania. W doktrynie, a także w orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż przesłanka umorzenia postępowania zachodzi, gdy "brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty" (B. Adamiak, J. Borowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. C.H. BECK, Warszawa 1996 r., s. 462). Pismem z dnia 14 października 2016 r. H. C. oraz G. C. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na wyżej opisane postanowienia Dyrektora tut. Izby Skarbowej z dnia 9 września 2016 r. o numerze [...]. Strona skarżąca wniosła: 1) na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy o p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 o uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie nieważności zaskarżonych postanowień; 2) zobowiązanie Naczelnika Urzędu Skarbowego do niezwłocznego rozpatrzenia zarzutów zgłoszonych pismem z dnia 18 grudnia 2014 r.; 3) dopuszczenie .dowodu z akt postępowania oraz załączonych dokumentów; 4) dopuszczenie dowodu z akt spraw: - sygn. akt I SA/Gd 517/16 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na okoliczność prawomocnego wyroku z dnia 5 lipca 2016 r. w sprawie uchylenia postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 1 marca 2016 r., i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji; - sygn. akt V SA/Wa 2532/15 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na okoliczność wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2016 r. w/s uchylenia postanowienia Prezesa ARiMR z dnia 30 marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, będących przedmiotem niniejszego postępowania, w którym Sąd przesądził o legitymacji skargowej G. C. w tym zgłaszania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym; - sygn. akt V SA/Wa 2869/15 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na okoliczność prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 29 kwietnia 2016 r. w sprawie uchylenia postanowienia Prezesa ARiMR z dnia 5 maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżonym postanowieniom Państwo C. odpowiednio zarzucają: 1) naruszenie interesu prawnego stron w tym G. C. poprzez jej nieuznanie za zobowiązaną w postępowaniu egzekucyjnym na podstawie art. 28 K.p.a.; 2) rażące naruszenie prawa: a) art. 61a K.p.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a., art. 127 § 1, art. 144 oraz art. 17 § 1 w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez bezpodstawne ocenienie postępowania organu pierwszej instancji jako bezprzedmiotowego na podstawie art. 105 K.p.a. oraz braku wyjaśnienia przyczyn bezprzedmiotowości zgodnie z art. 107 § 3 K.p.a.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) - dalej jako "p.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja/postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa-.materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Natomiast przepisy art. 119 pkt 3 i art. 120 p.p.s.a. stanowią, że sprawa może zostać rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym Sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Przedmiotem skargi było postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym - możliwy był więc tzw. tryb uproszczony. W rozpoznawanej sprawie podstawą rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny. Pismami z dnia 18 grudnia 2014 r. i z dnia 23 stycznia 2015 r. H. C. złożył wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego również do majątku wspólnego H. i G. C.. Postanowieniem z dnia 4 czerwca 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wyznaczył nowy termin do rozpatrzenia w/w wniosku do dnia 6 lipca 2016 r. Powyższe postanowienie zawierało pouczenie, że nie służy na nie zażalenie. W odpowiedzi na powyższe postanowienie, pismem z dnia 16 czerwca 2016 r. H. C. wniósł o uchylenie tego postanowienia jako bezprzedmiotowego. Naczelnik Urzędu Skarbowego rozpoznając pismo H. C. z dnia 16 czerwca 2016 r. postanowieniem z dnia 18 lipca 2016 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie uchylenia postanowienia z pouczeniem, że na to postanowienie służy zażalenie. Zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania z dnia 18 lipca 2016 r. wnieśli małżonkowie H. i G. C.. Przy takim stanie faktycznym sprawy Dyrektor Izby Skarbowej, zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 9 września 2016 r. adresowanym do H. C. uchylił zaskarżone postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania i umorzył postępowanie pierwszej instancji w tym przedmiocie. Zdaniem Sądu na wstępie należy podnieść, że zgodnie z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów innej ustawy oznacza, że w zależności od specyfiki konkretnej sytuacji, przedmiotu uregulowania i obszaru ewentualnego zastosowania, może wchodzić w rachubę stosowanie pełne, stosowanie z odpowiednimi modyfikacjami, bądź niestosowanie w ogóle określonych przepisów, do których odpowiednie zastosowania odesłano. Zgodnie natomiast z treścią art. 35 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, zwanej dalej k.p.a.) organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Zgodnie zaś z art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W przypadku zaistnienia zwłoki w załatwieniu sprawy - bez względu na przyczynę jej powstania - organ prowadzący postępowanie obowiązany jest zawiadomić o tym stronę, podając przyczyny zwłoki i wyznaczając nowy termin załatwienia sprawy. Zawiadomienie takie następuje w formie postanowienia, na które nie przysługuje zażalenie. Tak też stało się w niniejszej sprawie, organ egzekucyjny postanowieniem z 4 czerwca 2016 r. wyznaczył nowy termin do rozpatrzenia wniosku H. C. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, pouczając w/w, że na to postanowienie nie służy zażalenie. Zatem pismo skarżącego z 16 czerwca 2016 r. z żądaniem uchylenia tego postanowienia nie mogło skutkować uznaniem go za zażalenie. Organ odwoławczy winien stwierdzić niedopuszczalność zażalenia. Pismo skarżącego z dnia 16 czerwca 2016 r. nie mogło również inicjować wszczęcia innego postępowania w przedmiocie postanowienia o wyznaczeniu nowego terminu do rozpatrzenia wniosku, brak było podstaw prawnych do wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. A zatem zasadnie organ uchylił zaskarżone postanowienie i umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe tj. takie, w którym wystąpiła trwała i nieuzasadniona przeszkoda do kontynuacji tego postępowania. Na marginesie należy jedynie podnieść, że termin rozpatrzenia wniosku H. C. o umorzenie postępowania egzekucyjnego był przedłużany kolejnymi postanowieniami Naczelnika Urzędu Skarbowego . Mając na uwadze powyższe Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę. DSz