I SA/Gd 1483/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2014 postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 2 listopada 2015 r., złożonym na formularzu PPF w dniu 5 stycznia 2016 r., skarżąca M. W. zwróciła się o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym wpisu od skargi w kwocie 200 zł) oraz ustanowienie radcy prawnego. Do wniosku skarżąca dołączyła kopie: (-) faktur na łączną kwotę 369,55 zł za energię elektryczną za okres od 1 sierpnia do 19 listopada 2015 r.; (-) faktur na łączną kwotę 168,74 zł za wodę i ścieki za okres od 29 sierpnia do 29 września i od 30 października do 30 listopada 2015 r.; (-) faktury za gaz za okres od 1 października do 1 grudnia 2015 r. na kwotę 1.177,02 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, o której mowa w art. 233 § 1 w zw. z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), skarżąca podała, że posiada mieszkanie o powierzchni 31,7 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 7,51 ha, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, źródłem jej utrzymania jest gospodarstwo rolne, z którego nie osiąga dochodów, na zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb bytowych (w tym na uiszczenie opłat za media) zaciąga pożyczki od osób prywatnych, przeciwko skarżącej prowadzone są postępowania sądowe oraz egzekucyjne o spłatę zadłużenia, które posiada wobec kilku instytucji. Skarżąca wskazała, że oczekuje na udostępnienie dokumentacji potwierdzającej okoliczność posiadanego przez nią zadłużenia oraz prowadzonych przeciwko niej postępowań. Referendarz sądowy uznał oświadczenie skarżącej za niewystarczające do dokonania oceny jej możliwości płatniczych i zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2016 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącą do przedłożenia w terminie 14 dni: 1/ wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków związanych z prowadzoną działalnością rolniczą i osobistych, w tym o numerach: [...], [...] oraz [...], rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), maklerskich i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie od 1 października 2015 r.; w przypadku, gdy skarżąca zlikwidowała ww. konta – przedłożenia dowodów potwierdzających ich zamknięcie; 2/ oświadczenia, czy skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności na 2015 r.; jeśli tak – oświadczenia, czy został on rozpoznany przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, a w razie wydania stosownej decyzji przedłożenia jej odpisu; 3/ oświadczenia, czy skarżąca nadal prowadzi działalność w zakresie homeopatii klasycznej i rehabilitacji pod nazwą "A" w miejscu swojego zamieszkania; jeżeli tak – przedłożenia dokumentów obrazujących wysokość dochodów osiągniętych z tego tytułu w okresie od 1 października 2015 r.; w przeciwnym wypadku – dowodu potwierdzającego zaprzestanie jej wykonywania; 4/ w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych – oświadczenia, czy skarżąca w okresie ostatnich sześciu miesięcy ubiegała się lub korzystała ze świadczeń pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia dowodów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres na jaki pomoc została przyznana (decyzji z pomocy społecznej); 5/ oświadczenia w przedmiocie wysokości pożyczek udzielonych skarżącej przez osoby prywatne na pokrycie kosztów jej utrzymania wraz z dokumentami obrazującymi wysokość zadłużenia z tego tytułu (odpisów zawartych umów pożyczek, oświadczeń pożyczkodawców o wysokości pożyczek oraz aktualnym zadłużeniu skarżącej, deklaracji PCC); 6/ dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia skarżącej wobec Skarbu Państwa, instytucji finansowych i innych podmiotów wraz z dowodami potwierdzającymi egzekucję prowadzoną z jej majątku. Wyjaśniono także skarżącej, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania jej prawa pomocy. Skarżąca w piśmie z dnia 23 lutego 2016 r. wniosła o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów, wskazując na nieprawidłowe doręczenie jej przesyłki ze względu na brak powtórnego awizowania. Przedmiotową przesyłkę, awizowaną tylko raz w dniu 21 stycznia 2016 r., skarżąca faktycznie odebrała w dniu 16 lutego 2016 r. (dowód: potwierdzenie odbioru – k. 28). Jednocześnie skarżąca złożyła wniosek o przedłużenie terminu do przedstawienia dokumentów wskazanych w zarządzeniu z dnia 15 stycznia 2016 r. do końca marca 2016 r. Wyjaśniła, że zwróciła się do instytucji, w których posiada zadłużenie o przekazanie stosownej dokumentacji i aktualnie oczekuje na jej udostępnienie. W ocenie skarżącej dokumenty, które znajdują się w jej posiadaniu nie są wystarczające i musiałyby zostać uzupełnione w terminie późniejszym. Zdaniem skarżącej całą wymaganą dokumentację zgromadzi do połowy marca br. Odnosząc się do wniosku skarżącej o przywrócenie terminu do przedłużenia terminu do złożenia dodatkowych oświadczeń i przedłożenia dokumentów źródłowych, zakreślonego przez referendarza sądowego w zarządzeniu z dnia 15 stycznia 2016 r. należy wyjaśnić, że termin, którego przywrócenia żąda skarżąca jest terminem sądowym, który – w przeciwieństwie do terminów ustawowych, wynikających bezpośrednio z przepisów prawa – nie podlega przywróceniu. Termin sądowy może być przedłużony lub skrócony, ale tylko z ważnej przyczyny i na wniosek zgłoszony przed jego upływem. Przechodząc do oceny zasadności wniosku skarżącej o przedłużenie terminu do przedstawienia wymaganych dokumentów referendarz sądowy przyjął, że został on zgłoszony przed jego upływem (skarżąca bowiem nie może ponosić negatywnych konsekwencji nieprawidłowych działań operatora pocztowego). Jednak zarządzeniem z dnia 13 kwietnia 2016 r. odmówił jego uwzględnienia, gdyż powołane przez skarżącą okoliczności nie uzasadniają przedłużenia terminu zakreślonego w wezwaniu. Zauważyć należy, że z oświadczenia złożonego przez skarżącą na formularzu PPF w dniu 5 stycznia 2016 r. wynika, że skarżąca wystąpiła do wierzycieli o dokumenty dotyczące jej zadłużenia jeszcze przed złożeniem oświadczenia, a w momencie jego złożenia oczekiwała już na ich udostępnienie. Taką samą przyczynę skarżąca podała wnioskując o przedłużenie terminu do przedłożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów. W ocenie referendarza sądowego zakreślony skarżącej termin, który upłynął z dniem 1 marca 2016 r., był terminem wystarczającym do zgromadzenia przez nią wymaganych dokumentów i ich przedłożenia. Biorąc pod uwagę treść oświadczenia skarżącej z dnia 5 stycznia 2016 r. referendarz sądowy za zupełnie niewiarygodne uznał wyjaśnienia skarżącej, że do dnia 23 lutego 2016 r. wierzyciele nie odpowiedzieli na jej prośbę o udostępnienie dokumentów dotyczących jej zadłużenia. Za przyczynę, która uzasadniałaby przedłużenie tego terminu nie sposób uznać także przekonania skarżącej, że dokumentacja będąca już w jej posiadaniu jest niewystarczająca. Referendarz sądowy zauważa, że obowiązkiem skarżącej było jedynie nadesłanie wymaganych dokumentów. Natomiast ich analiza i ocena należy do uprawnień i obowiązków orzekającego w przedmiocie prawa pomocy, w tym przypadku referendarza sądowego a nie skarżącej, która – jak już wskazano – zobowiązana jest jedynie do ich przekazania. Z tych wszystkich przyczyn referendarz sądowy uznał, że skarżąca dysponowała wystarczającym czasem do nadesłania wymaganych dokumentów i odmówił przedłużenia terminu do ich złożenia. Do dnia rozpoznania żądania skarżącej o przyznanie jej prawa pomocy nie odpowiedziała ona na wezwanie referendarza sądowego. W tym stanie sprawy referendarz sądowy stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy, gdyż nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Należało zatem przyjąć, że sama skarżąca uniemożliwiła, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej. Zaniechanie skarżącej w tym zakresie stanowi zaś przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie mu prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.