I SA/Gd 149/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Jarecka, po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2010 r. na rozprawie sprawy ze skargi Prezydenta Miasta na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 21 grudnia 2009 r. sygn. akt [...] w przedmiocie zwrotu dotacji celowej p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Gmina Miasta zawarła umowę ze Stowarzyszeniem "A" o realizację zadania publicznego pod nazwą "VI Turniej Koszykówki Ulicznej". Zleceniodawca, tj. Gmina przekazała Stowarzyszeniu dotację w kwocie 3.640 zł, co odpowiadało 37,1 % kosztów jego wykonania w kwocie 9.800 zł. Rzeczywisty koszt wykonania zadania okazał się niższy (9.415,49 zł), zatem kwota dotacji uległa zmniejszeniu. Prezydent Miasta decyzją z dnia 3 grudnia 2008 r. zarządził od Stowarzyszenia "A" zwrot dotacji celowej do budżetu gminy w kwocie 527,85 zł. W uzasadnieniu wyjaśniono, że do rozliczenia nie zaliczono części wydatku na ubezpieczenie w kwocie 286 zł. Wskazano, że impreza miała zostać zorganizowana w okresie 5 czerwca 2008 r. do 7 czerwca 2008 r., natomiast ubezpieczenie dotyczyło okresu do 14 czerwca 2008 r. Organ zaliczył koszt ubezpieczenia w kwocie 125 zł. Organ I instancji nie zaliczył do rozliczenia także faktur na kwotę 70 i 36 zł z powodu wykorzystania środków finansowych przed zawarciem umowy. Stowarzyszenie "A" z G. w odwołaniu od decyzji przedstawiło okoliczności związane z zawarciem umowy ubezpieczenia turnieju koszykówki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 21 grudnia 2009 r. uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu organ II instancji wyjaśnił, że umowa z dnia 16 maja 2008 r. stanowiła umowę, o jakiej mowa w art. 16 ust.1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. Nr 96, poz. 873 ze zm.). Dotacja na jej realizację udzielona została ze środków publicznych, tj. jednostki samorządu terytorialnego. Stosuje się więc do niej przepisy ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104). Zgodnie z art. 145 ustawy o finansach publicznych przesłanki zwrotu dotacji występują, gdy: - dotacja została pobrana nienależnie; - dotacja została pobrana w nadmiernej wysokości; - dotacja została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem. Dotacjami nienależnymi są dotacje udzielone bez podstawy prawnej (art. 145 ust. 3 u.f.p.). W niniejszej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca, albowiem istnieje zarówno przepis prawa upoważniający do przyznania dotacji (art. 16 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie), jak i umowa. Organ w uzasadnieniu decyzji wskazał, że podstawą zwrotu dotacji w niniejszej sprawie jest pobranie dotacji w nadmiernej wysokości. Przypadki te odróżnia od przypadków "pobrania dotacji nienależnej" to, że zwrotowi do budżetu podlega tylko część kwoty wypłaconej dotacji. Według art. 145 ust. 2 u.f.p. z sytuacjami tego rodzaju ma się do czynienia wówczas, gdy dotację wypłacono: - w kwocie wyższej niż określona w przepisach prawa; w niniejszej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca, albowiem przepisy prawa nie określają wysokości dotacji na cel jak w niniejszej sprawie. - w kwocie wyższej niż kwota określona w umowie o dotację; w niniejszej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca, albowiem stowarzyszeniu wypłacono dotację w wysokości wskazanej w umowie. - w kwocie wyższej niż kwota niezbędna na sfinansowanie lub dofinansowanie dotowanego zadania; w niniejszej sprawie sytuacja taka nie ma miejsca, albowiem z uwagi na charakter dotowanego zadania nie można uznać, jaka kwota jest niezbędna na jego realizację. Ostatnią okolicznością, której stwierdzenie zobowiązuje do zasądzenia zwrotu dotacji są przypadki "wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem". Występują one, gdy ze środków dotacji pokryta została płatność nieodpowiadająca przeznaczeniu danego rodzaju dotacji. Pojęciem "przeznaczenie" wiązanym z każdą dotacją, operuje przepis art. 106 ust. 2 uf.p., w którym oddano istotę poszczególnych rodzajów dotacji. Kojarząc treść art. 106 ust. 2 ufp. z pojęciem "wykorzystanie dotacji niezgodnie z przeznaczeniem" przyjąć należy, że powodem zwrotu całości lub części dotacji w takich przypadkach jest: - brak realizacji celu (zadania), a zarazem sfinansowanie wydatku niezwiązanego z danym celem (zadaniem), na które była przeznaczona dotacja celowa; - nieprowadzenie działalności, której dofinansowaniu miała służyć dotacja podmiotowa, a zarazem sfinansowanie z dotacji innych wydatków danego podmiotu; - niewyprodukowanie ilości wyrobów lub usługi, których koszty miała częściowo pokryć dotacja przedmiotowa, a zarazem sfinansowanie z niej innych kosztów działalności danego podmiotu. W realiach niniejszej sprawy sytuacja taka nie miała miejsca. Nawet jeżeli sporna składka ubezpieczeniowa uiszczona została w zbyt wysokiej wysokości, to jednak umowa przewidywała tego rodzaju cel, na który miała zostać przeznaczona dotacja. Z kolei ujęcie w sprawozdaniu wydatków dokonanych przed zawarciem umowy nie może skutkować obowiązkiem zwrotu części dotacji, albowiem taka sytuacja nie podpada pod żadną z przesłanek o której mowa w art. 145 ufp., w szczególności nie jest to ani pobranie dotacji w nadmiernej wysokości jak i jej wykorzystanie niezgodnie z przeznaczeniem. Należy podkreślić, że wskazany przepis stanowi podstawę do nakładania na strony postępowania określonych obowiązków, dlatego jego wykładnia nie może być rozszerzająca. Uzasadnieniem zwrotu części dotacji na podstawie art. 145 ufp. nie może być także okoliczność, iż rzeczywisty koszt wykonania zadania okazał się niższy od umówionego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Prezydent Miasta zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 131 ust.2 w zw. z art. 176 ust.2 Ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 249, poz. 2104 z późn. zm.) i art. 16 ust.1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 roku o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie ( Dz.U. Nr 96 , poz. 873 z późn. zm.) i wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz o obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania , w tym kosztami zastępstwa procesowego. W uzasadnieniu skarżący wskazał, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze pominęło fakt zawarcia przez strony umowy z dnia 16 maja 2008 r. Zgodnie z dyspozycją art. 16 ust.1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz.U. Nr 96, poz. 873 z późn. zm.) organizacje pozarządowe przyjmując zlecenie realizacji zadania publicznego w trybie określonym w art. 11 ust.2 tej ustawy, zobowiązują się do wykonania zadania w zakresie i na zasadach określonych w umowie, odpowiednio o powierzenie zadania lub o wsparcie realizacji zadania, sformułowanej z uwzględnieniem art. 131 ust.2 w zw. z art. 176 ust.2 ustawy o finansach publicznych oraz przepisów cyt. ustawy , a organ administracji publicznej zobowiązuje się do przekazania na realizację zadania odpowiednich środków publicznych w formie dotacji. Zleceniobiorca zrealizował zadanie w niższej kwocie, pomniejszony koszt zadania tym samym pomniejsza wysokość udzielonej dotacji. Za niesłuszne uważa się również rozliczenie faktur z dnia 15 maja 2008 r. na kwotę 70 zł i z dnia 14 maja 2008 r. na kwotę 36 zł z powodu wykorzystania środków finansowych przed datą zawarcia umowy. Umowa na realizację turnieju koszykówki została zawarta dnia 16 maja 2008 r., natomiast stowarzyszenie dokonało zakupów na wykonanie zadania na dzień i na dwa dni przed zawarciem umowy. Tak poniesione wydatki można zaliczyć jedynie ze środków własnych, gdyż Klub nie mógł dysponować środkami z dotacji w rzeczywistości ich jeszcze nie posiadając. Zleceniobiorca wykorzystał przekazaną dotację na realizację zadania po terminie jej wykonania. Organizowany turniej był imprezą 3 -dniową, a zatem zawarcie ubezpieczenia przez stowarzyszenie na czas 10 dni było przekroczeniem postanowień zawartych w umowie, bowiem po terminie 7 czerwca 2008 r. ubezpieczenie nie miało już związku z realizowanym zadaniem. Zgodnie z wyjaśnieniem PZU SA wysokość ubezpieczenia na w/w zadanie winno wynieść 125 zł. W związku z powyższym zleceniodawca uznał zaliczenie kwoty przez zleceniobiorcę w wys. 400 zł za niezgodne z przeznaczeniem, gdyż ubezpieczenie po realizacji zadania, na które zawarto umowę nie dotyczyło turnieju i służyło już innemu celowi. Organ udzielający dotacji jest zobowiązany do jej rozliczenia oraz ustalenia kwoty dotacji podlegającej zwrotowi do budżetu w przypadku wykorzystania jej niezgodnie z przeznaczeniem. W przypadku uchybienia tym obowiązkom, czyn ten skutkował będzie odpowiedzialnością z tytułu naruszenia dyscypliny opisanej w art. 8 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz. U. Nr 14 poz. 114 z późn. zm.). W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymując dotychczasowe stanowisko wniosło o odrzucenie złożonej skargi z uwagi na fakt, że Prezydent Miasta był organem wydającym decyzję w I instancji. Powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego kompetencji do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżonych decyzji z prawem. W niniejszej sprawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł Prezydent Miasta. Wskazanie podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym zostało dokonane w art. 50 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 29 października 2009 r. (sygn. akt U 32/08) przepis ten w zakresie, w jakim pozbawia gminy prawa wniesienia skargi na decyzję organu odwoławczego, w sytuacji gdy w I instancji decyzję wydał wójt (burmistrz, prezydent), jest zgodny z art. 165 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Podkreślić należy, że wniosek o zbadanie konstytucyjności dotyczył także art. 33 ppsa w zakresie, w jakim pozbawia prawa do udziału na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym gminę, której wójt (burmistrz, prezydent) wydał jako organ podatkowy I instancji decyzję podatkową, a podatek stanowi dochód tej gminy, w sytuacji gdy przedmiotem tego postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja organu odwoławczego w sprawie tego podatku. W powołanym wyroku Trybunał Konstytucyjny orzekł, że również art. 33 ppsa jest zgodny z art. 165 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego przesądza na niekorzyść jednostek samorządu terytorialnego spory pojawiające się w materii ochrony samodzielności jednostek samorządu terytorialnego również w zakresie dysponowania własnymi środkami budżetowymi. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona nie przez jednostkę samorządu terytorialnego, lecz przez organ jednostki samorządu terytorialnego. Stwierdzić należy, że skarga nie została wniesiona przez podmiot prawa publicznego, takiego przymiotu niema bowiem organ, za pośrednictwem którego osoby prawa publicznego realizują zadania publiczne. Powyższe czyni wykraczającym poza granice niniejszej sprawy rozważania przymiotu osobowości prawnej jednostek samorządu terytorialnego na gruncie prawa publicznego. Skarga została złożona przez organ administracji publicznej rozstrzygający indywidualne sprawy administracyjne. Wskutek powyższego, wobec ustalenia, że skarga nie została wniesiona przez podmiot uprawniony, Sąd na mocy art. 58 § 1 pkt 6 w zw. Z art. 50 § i § 2 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. orzekł jak w postanowieniu.