I SA/Gd 1503/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2018 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 22 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego oddala skargę. 1. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1257) dalej K.p.a., art. 34 § 5 w zw. art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201) dalej u.p.e.a., po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez M. K. (dalej jako "Skarżący") na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 7 lipca 2017 r. nr [...], w którym organ odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozpatrzenia zarzutów odnośnie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...] z dnia 18 października 2016 r. i nr [...] z dnia 10 marca 2017 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. 2.Stan faktyczny przedstawia się następująco: 2.1.Organ egzekucyjny- Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., na wniosek wierzyciela- Burmistrza B., wszczął postępowanie egzekucyjne wobec Skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...] z dnia 18 października 2016 r., obejmującego nieuregulowany podatek od środków transportowych za 2015 r. w łącznej wysokości należności głównej 1.332,00 zł; nr [...] z dnia 10 marca 2017 r., obejmującego nieuregulowany podatek od środków transportowych za 2016 r. w łącznej wysokości należności głównej 215,00 zł. W celu wyegzekwowania ww. należności organ egzekucyjny skierował do "A" zawiadomienie nr [...] z dnia 5 czerwca 2017 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego zobowiązanego. Ww. zawiadomienie doręczono bankowi w dniu 6 czerwca 2017 r. W dniu 21 czerwca 2017 r. odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisami tytułów wykonawczych: nr [...] z dnia 18 października 2016 r. i nr [...] z dnia 10 marca 2017 r., doręczono Skarżącemu. Pismem z dnia 28 czerwca 2017 r. Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych. W piśmie zobowiązany podniósł, iż Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. wszczął na podstawie ww. tytułów wykonawczych egzekucję bezpodstawnie. W ocenie Skarżącego, roszczenie nie istnieje i nie może być dochodzone z uwagi na błąd osoby, co do której wszczęto egzekucję. Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o "uchylenie egzekucji", umorzenie postępowania i uznanie zarzutów za uzasadnione. 2.2. Postanowieniem z dnia 7 lipca 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie rozpatrzenia wniesionych ww. pismem zarzutów z uwagi na uchybienie terminu do ich wniesienia. 2.3. Na ww. postanowienie Skarżący wniósł pismem z dnia 17 lipca 2017 r. zażalenie, wnosząc o jego uchylenie i rozpatrzenie zarzutów podniesionych w piśmie z dnia 28 czerwca 2017 r. W ocenie Skarżącego, zarzuty zostały wniesione w ustawowym terminie. 2.4. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2017 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W motywach rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 33 § 1 u.p.e.a., służą na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego wyłącznie zobowiązanemu. Jest to dla niego podstawowy środek obrony przed niezgodnym z prawem wszczęciem egzekucji do jego majątku. Zarzuty wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, co wynika z treści art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., który stanowi, że tytuł wykonawczy zawiera m.in. pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Organ II instancji podniósł, że wszczęcie postępowania w sprawie rozpoznania zarzutów może nastąpić wówczas, jeżeli zarzuty zostaną wniesione skutecznie, tzn. w terminie. Ocena dochowania terminu do wniesienia zarzutów wymaga ustalenia daty doręczenia odpisu tytułu wykonawczego oraz daty wniesienia zarzutów. Konsekwencją zaś uchybienia przez zobowiązanego ustawowego terminu do wniesienia zarzutów - mającego charakter terminu procesowego zawitego - jest bezskuteczność czynności zobowiązanego. W takim przypadku nie ma zatem podstaw do merytorycznej oceny zarzutów, gdyż może to nastąpić wyłącznie w wyniku skutecznie wniesionych zarzutów. Przechodząc do oceny prawidłowości podjętego przez organ egzekucyjny rozstrzygnięcia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, iż z akt sprawy bezspornie wynika, że przesyłka, zawierająca odpisy tytułów wykonawczych, w odniesieniu do których Skarżący zgłosił zarzuty, została skutecznie doręczona w dniu 21 czerwca 2017 r. Dowodem powyższego jest znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru, zgodnie z którym w dniu 21 czerwca 2017 r. pod adresem zamieszkania Skarżącego, odbiór przesyłki pokwitował własnoręcznym podpisem W. K. - ojciec Skarżącego. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podkreślił, że prawidłowo wypełnione zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym stanowiącym dowód okoliczności w nim stwierdzonych. Ponadto ww. potwierdzenie odbioru nie zawiera braków, wskazujących na nieprawidłowości w doręczeniu przedmiotowej przesyłki. Organ II instancji zauważył, że sam Skarżący nie kwestionuje tego dokumentu jako dowodu na doręczenie przesyłki we wskazanym terminie. Skarżący w zażaleniu w odniesieniu do terminu złożenia zarzutów, wskazał jedynie, że zostały one wniesione w terminie ustawowym, nie przedstawiając dowodów na potwierdzenie powyższego. Dalej organ II instancji wskazał, że w niniejszej sprawie doręczenie tytułu wykonawczego nastąpiło w dniu 21 czerwca 2017 r., tym samym upływ terminu do złożenia zarzutów nastąpił z dniem 28 czerwca 2017 r. Z akt sprawy wynika, że pismo z dnia 28 czerwca 2017 r., w którym Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych: nr [...] z dnia 18 października 2016 r. i nr [...] z dnia 10 marca 2017 r., zostało złożone w Urzędzie Skarbowym w B. w dniu 29 czerwca 2017 r., a więc dzień po terminie wskazanym w art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. Ponieważ jest to termin prekluzyjny, jego upływ powoduje wygaśnięcie uprawnienia zobowiązanego do skutecznego dokonania czynności. W konsekwencji, w odniesieniu do ww. tytułu wykonawczego, Skarżący utracił prawo do skutecznego zgłoszenia zarzutów w trybie art. 33 § 1 u.p.e.a. W sytuacji uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów organ egzekucyjny nie rozpatruje zatem merytorycznie podniesionych przez Skarżącego argumentów. Uzasadniona więc była - na podstawie art. 61a k.p.a. - odmowa wszczęcia postępowania w tej sprawie. Końcowo, organ II instancji wskazał, że Skarżący nie skorzystał z przysługującego mu prawa i nie wniósł wraz z pismem, zawierającym zarzuty, na podstawie art. 33 § 1 u.p.e.a. o przywrócenie terminu do wniesienia ww. środka zaskarżenia w stosownym terminie. 3. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wniósł o uchylenie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Zdaniem Skarżącego, zarzuty w niniejszej sprawie zostały złożone w terminie, tj. w terminie 7 dni od otrzymania postanowienia organu egzekucyjnego. Tym samym, w ocenie Skarżącego, wniesione zarzuty powinny zostać rozpatrzone przez organ I instancji. Tymczasem organ II instancji, utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji, zamykając mu drogę obrony. 4. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: 5.1. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. 5.2. Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.). Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszenie prawa, które skutkuje koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia. 5.3. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest kwestia zasadności odmowy wszczęcia postępowania w zakresie rozpatrzenia zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułów wykonawczych z uwagi na uchybienie terminu do wniesienia zarzutów. Na wstępie wywodu należy wskazać, iż zagadnienie wszczęcia postępowania administracyjnego regulowane jest przez art. 60 i 61a K.p.a. w związku z odesłaniem do odpowiedniego stosowania zawartym w art. 18 u.p.e.a. Stąd do wszczęcia postępowania w postępowaniu egzekucyjnym będą miały zastosowanie wskazane regulacje K.p.a. Zgodnie z art. 61 § 1 K.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania (art. 61a K.p.a.). Jak wynika z powołanego przepisu kodeks wskazuje dwie przesłanki odmowy wszczęcia postępowania. ( por. G. Łaszczyca w: Postanowienie administracyjne w ogólnym postępowaniu administracyjnym, art. 61a K.p.a., LEX 2012). Pierwszej z nich nadaje wymiar konkretny, jednocześnie podmiotowy. Jest nią bowiem przypadek wniesienia żądania wszczęcia postępowania przez osobę niebędącą stroną postępowania. Drugą z przesłanek ujęto zbiorczo w formule "gdy (...) z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte". Warto zatem podnieść, iż drugą przesłanką wskazaną w tym przepisie jest zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania, do których z uwagi na ów zbiorczy charakter należy zaliczyć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uznał, iż jest to m.in. przypadek zaistniały w niniejszej sprawie, bowiem w sytuacji uchybienia terminowi do wniesienia zarzutów organ egzekucyjny nie rozpatruje merytorycznie podniesionych przez Skarżącego argumentów. Uzasadniona więc była - na podstawie art. 61a k.p.a. - odmowa wszczęcia postępowania w tej sprawie. Należy wskazać, że zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. zobowiązany może w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego wnieść zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Natomiast trzeba zaznaczyć, że w sytuacji, gdy zarzuty zgłoszone zostaną przez zobowiązanego po upływie ustawowego terminu, przepisy u.p.e.a. nie regulują wprost tego zagadnienia. W przepisie art. 34 § 4 u.p.e.a. jest jedynie mowa, że organ egzekucyjny "wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione – o umorzeniu postępowania egzekucyjnego". W związku z powyższym powstaje pytanie jaką formę winno przybrać rozstrzygniecie organu w sytuacji, gdy zarzuty zgłoszone zostaną po upływie ustawowego terminu. Orzecznictwo sądów administracyjnych nie jest w tej mierze jednolite i zarysowało się w nim kilka poglądów. W razie uchybienia terminu do wniesienia zarzutów niektóre sądy uznają, że powinno się wówczas oddalić zarzuty (wyrok WSA w Białymstoku z dnia 15 stycznia 2009 r., sygn. akt I SA/Bk 361/08) bądź pozostawić zarzuty bez rozpoznania (wyrok WSA w Poznaniu z dnia 9 lipca 2008 r., sygn. akt I SA/Po 443/08) albo też umorzyć postępowanie w przedmiocie zarzutów (wyrok NSA z dnia 24 października 2000 r. sygn. akt I SA/Ka 712/99) bądź nie uwzględnić zarzutów z powodu ich wniesienia po upływie terminu ( wyrok WSA w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2008 r. sygn. akt III SA/Łd 19/08, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt I SA/Gd 290/11). Również prezentowany jest pogląd, że w takiej sytuacji organ powinien odmówić wszczęcia postepowania ( por. wyroki WSA w Olsztynie z dnia 14 stycznia 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 843/14, WSA w Białymstoku z dnia 19 lipca 2017r. sygn. akt I SA/Bk 354/17 – wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu orzekającego w niniejszej sprawie istotne jest aby w przypadku wniesienia zarzutów po terminie wydane rozstrzygnięcie uwzględniało podstawową zasadę, iż uchybienie terminu do wniesienia zarzutów skutkuje odmową ich merytorycznego rozpatrzenia przez organ egzekucyjny. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy przede wszystkim wskazać należy, że prawidłowe są ustalenia organu egzekucyjnego oraz organu nadzoru, iż termin do wniesienia zarzutów rozpoczął swój bieg 22 czerwca 2017 r. i upłynął 28 czerwca 2017 r. Bowiem z akt sprawy bezspornie wynika, że przesyłka, zawierająca odpisy tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 18 października 2016 r. i nr [...] z dnia 10 marca 2017 r.,, w odniesieniu do których Skarżący zgłosił zarzuty, została skutecznie doręczona w dniu 21 czerwca 2017 r. Dowodem powyższego jest znajdujące się w aktach sprawy zwrotne potwierdzenie odbioru, zgodnie z którym w dniu 21 czerwca 2017 r. pod adresem zamieszkania Skarżącego, odbiór przesyłki pokwitował jako pełnoletni domownik W. K. - ojciec Skarżącego. Natomiast pismo Skarżacego z dnia 28 czerwca 2017 r. zawierające zarzuty na postępowanie egzekucyjne prowadzone w oparciu o ww. tytułu wykonawcze złożone zostało w Urzędzie Skarbowym w B. w dniu 29 czerwca 2017 r. W związku z powyższym organy prawidłowo przyjęły, że zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zostały złożone po upływie terminu, wynikającego z art. art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a. W ocenie Sądu treść uzasadnienia wydanego postanowienia wskazuje na to, że organ egzekucyjny respektował zasadę, zgodnie z którą uchybienie terminu do wniesienia zarzutów, przy jednoczesnym braku wniosku o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, powoduje jej bezskuteczność. Stąd też należało uznać, że sformułowane przez organ rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w związku z wniesionymi po upływie ustawowego terminu zarzutami w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego nie narusza przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 5.4. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.