I SA/Gd 1528/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie NSA Zbigniew Romała, NSA Ewa Kwarcińska, Protokolant Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. R. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 15 kwietnia 2002 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za rok 1995 i 1996 I uchyla zaskarżoną decyzję; II zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 106,70- zł (sto sześć złotych i siedemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 8 stycznia 2002 r. Urząd Skarbowy odmówił J. R. umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie 2.667,20zł od zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 1995 i 1996 rok. Również decyzją z dnia 8 stycznia 2002 r. Urząd Skarbowy odmówił J. R. rozłożenia na raty zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 1995 i 1996 rok. W uzasadnieniu decyzji dotyczącej odmowy umorzenia odsetek za zwłokę organ podatkowy podkreślił, iż okoliczności wskazane przez stronę (trudna sytuacja finansowa spowodowana problemami zdrowotnymi oraz częstym przebywaniem na urlopie bezpłatnym z uwagi na przestoje w pracy a także niemożność podjęcia- ze względu na wiek i zły stan zdrowia- pracy przez jej męża) nie uzasadniały zastosowania formy pomocy określonej w art. 67 ordynacji podatkowej. Urząd Skarbowy w uzasadnieniu wydanej decyzji odniósł się do kwestii uznaniowego i nadzwyczajnego charakteru pomocy w formie umorzenia. Ponadto wskazał na wysokość dochodów uzyskiwanych przez obojga małżonków w latach 1997-2000 oraz okoliczność dokonania w dniu 17 listopada 1997r. przez J. R. wpłaty w wysokości 165,50 zł na poczet przedmiotowej zaległości podatkowej. Zdaniem organu podatkowego pierwszej instancji obecna sytuacja materialna J. R. jest trudna jednakże zarazem stabilna, albowiem posiada ona stałe źródło utrzymania (umowę o pracę), które może przyczynić się do poprawy warunków materialnych. Nadto zdaniem organu nie wykluczona jest możliwość podjęcia pracy przez małżonka J. R., co pozytywnie wpłynęłoby na poprawę sytuacji finansowej rodziny. Dodatkowo Urząd Skarbowy podkreślił, iż podatnik prowadzący działalność gospodarczą winien zabezpieczać fundusze umożliwiające dokonywanie wpłat na poczet należnych zobowiązań podatkowych. Na powyższą decyzję J. R. wniosła odwołanie do Izby Skarbowej, powtarzając argumentację z wniosku skierowanego do organu pierwszoinstancyjnego. Decyzją z dnia 15 kwietnia 2001 r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W ocenie organu odwoławczego Urząd Skarbowy słusznie uznał, zważywszy na ukształtowaną linię orzecznictwa sądów administracyjnych w sprawach dotyczących zastosowania instytucji umorzenia zaległości podatkowej lub odsetek i wypracowany pogląd, iż decyzje wydawane przez organy podatkowe w trybie art. 67 § 1 ordynacji podatkowej, po uprzednim ustaleniu stanu faktycznego, konstruowane są na zasadzie uznania administracyjnego, co zdaniem organu oznacza, iż ustawodawca pozostawił ocenę okoliczności i stwierdzenie istnienia przesłanek w danej sprawie, które uzasadniałyby zastosowanie dyspozycji tego przepisu, w gestii organów podatkowych. Umorzenie zaległości podatkowej lub odsetek za zwłokę uzależnione jest od oceny sytuacji danego podatnika i może mieć zastosowanie tylko w przypadkach zaistnienia przesłanek uznania ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Instytucja umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę ma charakter nadzwyczajny, uzasadniony szczególnymi, niezależnymi od woli podatnika okolicznościami, stanowi bowiem wyłom od zasady sprawiedliwości podatkowej, powszechności i równości opodatkowania. Regułą jest zatem płacenie wszelkich zobowiązań wobec Skarbu Państwa. Organy podatkowe (zarówno pierwszej jak i drugiej instancji) mając na uwadze zebrany materiał dowodowy nie dopatrzyły się w przedmiotowej sprawie wystąpienia ważnego interesu podatnika. Organ odwoławczy podkreślił, iż nie neguje zaistnienia wskazanych przez J. R. okoliczności związanych z chorobą jej jak i jej małżonka. Jednakże w myśl poglądu prawnego wyrażonego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 czerwca 1998r. sygn. akt I S.A./Gd 2230/96, iż "obowiązek podatkowy obciąża wszystkie osoby osiągające dochód. Podatki muszą płacić osoby bezrobotne ze swoich zasiłków jak i chore z zasiłków chorobowych", sama okoliczność wystąpienia choroby nie stanowi uzasadnienia do udzielenia wnioskowanej formy pomocy w zapłacie przedmiotowych odsetek za zwłokę. Zdaniem Izby Skarbowej zauważyć należy, iż wskazane powyżej okoliczności w świetle przedłożonego przez zobowiązanego materiału dowodowego nie stanowiły bezpośredniej przyczyny powstania przedmiotowej zaległości podatkowej, którą było niedotrzymanie ustawowych terminów płatności zaliczek na zryczałtowany podatek dochodowy od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne w roku 1995 i 1996. Stan zdrowia ma z pewnością wpływ na aktualną sytuację finansową Państwa R., bowiem powoduje, obok stałych kosztów utrzymania, obciążenie budżetu domowego (w postaci ponoszenia wydatków na leki), jednakże J. R. posiada stałe źródło dochodu z tytułu umowy o pracę w wysokości około 850,- zł netto, zaś jej małżonek nie posiada orzeczenia o niezdolności do pracy, uniemożliwiającego wykonywanie w przyszłości choćby pracy dorywczej. W związku z powyższym organ podatkowy nie znalazł podstaw uzasadnionych sytuacją finansową czy materialną do odstąpienia od zasady równości podatkowej wszystkich podatników. Również decyzją z dnia 15 kwietnia 2001 r. Izba Skarbowa utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji dotyczącą rozłożenia na raty zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za 1995 i 1996 rok. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy wskazał, że analiza dochodów skarżącej (850,- zł netto miesięcznie) w kontekście jej stałych wydatków, prowadzi do wniosku, że wątpliwa jest realność spłaty zobowiązania przez stronę. Na przedmiotową decyzję Izby Skarbowej J. R. w przedmiocie umorzenia odsetek za zwłokę złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. W skardze ponownie wniosła o umorzenie odsetek za zwłokę w kwocie 2.667,20 zł nawiązując powtórnie do trudnej sytuacji finansowej spowodowanej stanem zdrowia swoim i męża. Dodatkowo podkreśliła, że z powodu długotrwałej choroby w dniu 31 stycznia 2002 r. otrzymała wypowiedzenie z pracy, zaś w chwili składania skargi przebywała na zwolnieniu lekarskim na co przedłożyła stosowne dokumenty. W odpowiedzi na skargę Izba Skarbowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 z późn.zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wskazać należy na wstępie, że J. R. zaskarżyła Naczelnego Sądu Administracyjnego obydwie skargi na decyzje Izby Skarbowej z dnia 15 kwietnia 2001 r. Pierwsza z nich zarejestrowana w tut. Sądzie pod sygnaturą akt I SA/Gd 1040/02 dotyczyła odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za rok 1995 i 1996, druga zaś (sprawa niniejsze - sygn. akt I SA/Gd 1528) dotyczyła odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od w/w zaległości. W ocenie Sądu skarga J. R. zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpatrując sprawę dotyczącą odmowy rozłożenia J. R. na raty zaległości podatkowej z tytułu zryczałtowanego podatku dochodowego od przychodów ewidencjonowanych za 1995 i 1996 rok (sygn. akt I SA/Gd 1040/02) Sąd podzielił pogląd organów podatkowych, iż sytuacja rodzinna i materialna skarżącej jest ciężka i nie pozwala na realną spłatę zaproponowanych rat. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zasadne jest stanowisko organów w tym przedmiocie, bowiem dokonana przez Urząd Skarbowy analiza (na podstawie dokumentów jakimi dysponował organ jak i wskazanych przez stronę w toku postępowania wyjaśniającego danych dotyczących jej sytuacji finansowo - majątkowej) wysokości uzyskiwanych miesięcznie stałych dochodów z tytułu umowy o pracę w kwocie 850,- zł netto w kontekście wskazanych jednocześnie ponoszonych stałych kosztów utrzymania kształtujących się na poziomie ok. 775,26- zł miesięcznie pozwala poddać w wątpliwość realność zaproponowanego przez skarżącą układu ratalnego obejmującego kolejnych 12 rat. Jednakże zdaniem Sądu jednocześnie zauważać należy, iż Izba Skarbowa rozpoznawała obie sprawy w tym samym czasie, dysponując tym samym materiałem dowodowym w obu sprawach i w sprawie dotyczącej umorzenia odsetek za zwłokę uznała, iż kwota dochodu skarżącej – w wysokości 850,- zł netto - jest na tyle wysoka, iż w kontekście art. 67 § 1 ordynacji podatkowej nie można uznać, iż zachodzą przesłanki do umorzenia odsetek od zaległości. Z porównania uzasadnienia obu tych decyzji wynika, iż Izba Skarbowa popada w sprzeczność, ponieważ z jednej strony skarżąca nie zasługuje na to aby zaległość została rozłożona na raty (po uiszczeniu opłat stałych pozostaje jej miesięcznie 75 zł), gdyż ma za niskie dochody i zbyt wysokie wydatki stałe, czyli jak należy mniemać, jej sytuacja materialna jest zbyt ciężka, a z drugiej zaś strony nie uznała za zasadne umorzenia odsetek za zwłokę uznając sytuację majątkową skarżącej jako dobrą, ponieważ posiada stałe źródło dochodów w kwocie 850 zł netto. Powyższe zdaniem Sądu świadczy jednoznacznie o tym, iż ocena dowodów w sprawie dotyczącej umorzenia odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od przychodów ewidencjonowanych za lata 1995-1996 jest całkowicie dowolna i narusza nie tylko art. 191, 187 § 1, ale zwłaszcza art. 67 § 1 ordynacji podatkowej, gdyż nie zbadano sytuacji zarobkowej i rodzinnej skarżącej i w konsekwencji organy podatkowe nie odniosły się do wniosku skarżącej z dnia 27 listopada 2001 r. i nie rozważyły czy zachodzi ważny interes podatnika, o którym mowa w art. 67 ordynacji podatkowej, a zatem przekroczyły granice uznania administracyjnego i swobodnej oceny dowodów. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270) uchylił zaskarżoną decyzję.