I SA/Gd 1529/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka Sędziowie NSA Małgorzata Tomaszewska /spr./ Joanna Zdzienicka – Wiśniewska Protokolant Elżbieta Cymanowska po rozpoznaniu w dniu 7 maja 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi "A" spółka cywilna na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 26 listopada 2003 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznego postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w sprawie określenia nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za miesiąc listopad 2001 rok oddala skargę. I SA/Gd 1529/03 U z a s a d n i e n i e Postanowieniem ostatecznym nr [...] z dnia 27 czerwca 2003 r. Izba Skarbowa– działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej – pozostawiła bez rozpatrzenia odwołanie "A" s.c., od decyzji Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 12 maja 2003 r., z powodu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Izba Skarbowa wskazała okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 228 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa. Biorąc pod uwagę, iż ustalenie momentu doręczenia podatnikowi decyzji organu pierwszej instancji, które, jak wynika z dołączonego do akt sprawy potwierdzenia odbioru, miało miejsce w dniu 22 maja 2003 r., dzień ten uznano za datę prawnie skutecznego doręczenia decyzji. Ponadto stwierdzono, iż odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji wniesione przez pełnomocnika strony zostało nadane dnia 6 czerwca 2003 r. w Urzędzie Pocztowym nr 5 w G. Zgodnie z art. 210 § 1 pkt 7 ustawy Ordynacja podatkowa odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a zatem stwierdzono iż odwołanie podatnika zostało wniesione z przekroczeniem określonego w art. 223 § 2 ustawy Ordynacja podatkowa, 14 dniowego terminu do wniesienia odwołania, który upłynął w dniu 5 czerwca 2003 r. Pismem z dnia 2 lipca 2003 r. podatnik reprezentowany przez pełnomocnika, powołując art. 240 § 1 pkt 5 w związku z art. 219 i art. 228 ustawy Ordynacja podatkowa wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem ostatecznym Izby Skarbowej z dnia 2 czerwca 2003 r. nr [...] oraz o uchylenie w całości przedmiotowego postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy. W uzasadnieniu złożonego wniosku strona podniosła, iż odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego zostało wniesione w terminie, ponieważ faktyczną datą odebrania decyzji był dzień 23.05.2003 r. Jako dowód potwierdzający ten fakt, strona dołączyła kserokopię koperty, w której została doręczona decyzja organu pierwszej instancji. Na kopercie widnieje stempel pocztowy z datą 23.05.2003 r. Zdaniem strony, skoro przesyłka znajdowała się w dniu 23.05.2003 r. w Urzędzie Pocztowym nr 5 w G., to niemożliwe było ustalenie, iż decyzja organu pierwszej instancji została doręczona stronie dnia 22.05.2003 r. Izba Skarbowa po rozpatrzeniu podania z dnia 2 lipca 2003 r. (data wpływu do Izby Skarbowej 3 lipca 2003 r.) postanowiła na żądanie strony wznowić postępowanie zakończone postanowieniem ostatecznym Izby Skarbowej z dnia 27 czerwca 2003 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia bez rozpatrzenia odwołania z dnia 2 czerwca 2003 r. od decyzji Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 12 maja 2003 r. W celu dokonania oceny dowodu, na który powołała się strona w złożonym wniosku, pismem z dnia 29 lipca 2003 r. Izba Skarbowa wystąpiła do Urzędu Pocztowego nr 5 w G. o ustalenie daty doręczenia firmie "A" s.c. listu poleconego nr R-032308, zawierającego decyzję Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 12 maja 2003 r. W odpowiedzi Urząd Pocztowy nr 5, pismem z dnia 5 sierpnia 2003 r. poinformował, iż: - przesyłka polecona nr R-32308 G. 23, z powodu niemożności doręczenia, została pozostawiona do dyspozycji adresata na okres 7 dni w Urzędzie Pocztowym G. nr 5, - dnia 22 maja 2003 r. pracownik poczty przystąpił do opracowywania przesyłek nie podjętych w terminie – przeznaczonych do zwrotu. Przesyłki zostały wpisane do księgi zwrotów i opieczętowane odciskiem pieczęci "Zwrot nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika. Ponieważ termin podjęcia przesyłki upływał 22 maja 2003 r. pracownik na odwrocie przesyłki umieścił odcisk datownika z datą 23.05.2003 r. godzina 8:00, o czym świadczą ostatnie cyfry odcisku datownika, - dnia 22 maja 2003 r. ok. godz. 18:55 Pani L. M. – adresat, zgłosiła się po odbiór przesyłki. Odebrała dwie przesyłki: R-32308 oraz R-32067. Jako dowód dołączono kserokopie dokumentu pocztowego "Karta odsyłkowa", w którym zapisywane są numery oddawcze wydawanych przesyłek oraz dowody odbioru 1104 i 1105, potwierdzające odbiór przesyłek nr 32067 i 32308 przez adresata w dacie 22 maja 2003 r. W świetle powyższego Urząd Pocztowy nr 5 w G. potwierdził, iż przesyłka nr R-32308 została odebrana przez adresata dnia 22 maja 2003 r. odcisk datownika *AM* na potwierdzeniu odbioru pisma [...] potwierdza datę faktycznego odbioru przesyłki w dniu 22 maja 2003 r. przed godziną 19:00. Dyrektor Izby Skarbowej po przeprowadzeniu postępowania w trybie art. 243 § 2, działając na podstawie art. 245 § 1 pkt 2 ustawy Ordynacja podatkowa, postanowieniem nr [...] z dnia 18 września 2003 r. odmówił uchylenia postanowienia dotychczasowego w całości, wobec stwierdzenia, iż nie zaistniały przesłanki określone w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa, na których zaistnienie strona wskazywała w złożonym wniosku. Na postanowienie powyższe strona pismem z dnia 25 września 2003 r. wniosła zażalenie. Zdaniem strony, odwołanie od decyzji Urzędu Skarbowego zostało wniesione w terminie, gdyż faktyczną i rzeczywistą datą odebrania decyzji był dzień 23 czerwca 2003 r., dowodem na tę okoliczność jest zdaniem strony stempel z datą 23.05.2003 r. znajdujący się na kopercie, w której doręczono decyzję Urzędu Skarbowego. Z tych przyczyn zarówno strona jak i jej pełnomocnik powzięli przekonanie, iż decyzja została odebrana w piątek 23 maja 2003 r., a zatem termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 6 czerwca 2003 r. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 26 listopada 2003 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podając co następuje: Art. 240 ustawy Ordynacja podatkowa wymienia enumeratywnie okoliczności, które uzasadniają uwzględnienie wniosku o wznowienie postępowania. Wyliczenie to jest wyczerpujące, co oznacza niedopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie innej niż wymienione w cytowanym przepisie. We wniosku o wznowienie postępowania strona powołała się na zaistnienie przesłanki pozytywnej określonej w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Przepis ten pozwala na wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną w przypadku, gdy wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał decyzję. Strona, jako nową okoliczność w sprawie, wskazała fakt doręczenia decyzji Urzędu Skarbowego w dniu 23 maja 2003 r., a nie 22 maja 2003 r. co, zdaniem strony, przesądza o uznaniu, iż termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął dnia 6 czerwca 2003 r. a nie, jak stwierdziła Izba Skarbowa, 5 czerwca 2003 r. Tym samym, zdaniem strony, nie nastąpiło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W tym zakresie organ odwoławczy stwierdza, iż argumenty strony wskazujące na fakt uchybienia terminowi do wniesienia odwołania z przyczyn błędnego przekonania strony co do daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, nie stanowią w przedmiotowej sprawie nowej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu. W ocenie organu odwoławczego błędne przekonanie pełnomocnika co do daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji nie przesądza o uznaniu, że doręczenie decyzji organu pierwszej instancji miało miejsce w dacie innej niż 22 maja 2003 r. Nie stanowi przedmiotu sporu, iż z dowodu doręczenia decyzji organu pierwszej instancji wynika, że strona odebrała przesyłkę poleconą 22 maja 2003 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Powyższe potwierdza również przeprowadzone w przedmiotowej sprawie postępowanie na okoliczność faktycznego doręczenia decyzji, co dokumentuje pismo Urzędu Pocztowego G. nr 5 oraz załączone dowody tj. kserokopia dokumentu pocztowego "Karta odsyłkowa", w którym zapisywane są numery oddawcze wydawanych przesyłek oraz dowody odbioru 1104 i 1105, potwierdzające odbiór przesyłek nr 32067 i 32308 przez adresata w dacie 22 maja 2003 r. Postępowanie przeprowadzone na okoliczność wskazanej przez stronę przesłanki wykazało, że okoliczności stanu faktycznego przyjęte jako podstawa rozstrzygnięcia objętego postanowieniem ostatecznym Izby Skarbowej z dnia 27 czerwca 2003 r. nr [...] były prawidłowe i znane organowi na dzień wydania, co wywiedzione zostało z dowodu doręczenia decyzji potwierdzonego własnoręcznym podpisem podatnika. W tym stanie rzeczy uzasadnione jest twierdzenie, iż w sprawie której wniosek dotyczył nie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności lub dowody nie znane organowi, który wydał postanowienie. Faktu tego nie zmienia okoliczność, iż zlecając pełnomocnikowi prowadzenie swoich spraw strona nie przedstawiła wszystkich okoliczności stanu faktycznego. Zważyć w tym miejscu należy, iż wzajemne stosunki strony oraz jej pełnomocnika należą do stosunku prawnego łączącego zleceniodawcę ze zleceniobiorcą i wykraczają poza granice oceny organu podatkowego w ramach prowadzonego postępowania. Odnosząc się do argumentu strony dotyczącego braku zapoznania strony z materiałem dowodowym przed wydaniem postanowienia w przedmiocie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania organ odwoławczy zauważa, iż przepis art. 228 § 1 ma charakter bezwarunkowy. Oznacza to, iż stwierdzenie uchybienia terminowi zobowiązuje organ do wydania postanowienia uniemożliwiającego rozpatrzenie odwołania. Wbrew argumentom strony organowi odwoławczemu na dzień wydania postanowienia ostatecznego w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia nie były znane fakty mogące świadczyć, że doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło w dacie innej niż 22 maja 2003 r., tym samym nie doszło do naruszenia zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Zatem stwierdzenie uchybienia terminowi obligowało organ do wydania postanowienia uniemożliwiającego rozpatrzenie odwołania. Okoliczności mające wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, przywołane zostały przez stronę we wniosku o wznowienie postępowania. W tym też zakresie organ właściwy w sprawie wznowienia postępowania przeprowadził postępowanie co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia czyniąc zadość zasadzie wyrażonej w art. 243 § 2 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Przed wydaniem postanowienia w sprawie objętej wnioskiem o wznowienie postępowania organ właściwy w sprawie wyznaczył stronie termin, do zapoznania się i wypowiedzenia w sprawie zebranego materiału dowodowego (dowód: pismo nr [...] z dnia 5 września 2003 r.). Z przysługującego prawa strona nie skorzystała. W świetle powyższego zarzut strony o naruszeniu zasady czynnego udziału strony w postępowaniu nie znajduje uzasadnienia. Na powyższe postanowienie pełnomocnik strony wniósł skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzucając organowi naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 oraz art. 194 § 2 w związku z art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik strony wniósł o: - uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia 26 listopada 2003 r., - uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej nr [...] z dnia 18 września 2003 r., - uchylenie postanowienia Izby Skarbowej nr [...] z dnia 27 czerwca 2003 r., - zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej kosztów procesu wg norm przepisanych. W uzasadnieniu złożonego wniosku strona twierdzi, iż nieprawidłowe jest stanowisko organu podatkowego zawarte w uzasadnieniu postanowienia, zgodnie z którym, stwierdzono, iż błędne przekonanie strony co do daty doręczenia decyzji organu pierwszej instancji nie stanowi nowego dowodu, ani nowej okoliczności w sprawie, a tym samym w sprawie nie zaistniały przesłanki wyrażone w art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Strona twierdzi, że błędne przekonanie pełnomocnika jest tylko skutkiem określonego stanu faktycznego, który to stan stanowi nową okoliczność w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Realną przyczyną żądań strony jest wyjście na jaw nowego dowodu w postaci koperty opatrzonej datownikiem pocztowym z datą 23.05.2003 r. oraz okoliczność, iż strona działająca przez pełnomocnika bez swojej winy, na podstawie dokumentu urzędowego w rozumieniu art. 194 § 2 Ordynacji podatkowej ustaliła, że przesyłka zawierająca decyzję Urzędu Skarbowego znajdowała się w Urzędzie Pocztowym w dniu 23 maja 2003 r. Z tych przyczyn, zdaniem strony, przedmiotową kopertę należy uznać za nowy dowód w rozumieniu art. 240 § 2 pkt 5, a także za dokument urzędowy w rozumieniu art. 194 § 2 cytowanej ustawy. Ponadto o słuszności żądań strony świadczy, zdaniem skarżących, stwierdzenie organu podatkowego zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż na dzień wydania postanowienia ostatecznego w przedmiocie pozostawienia odwołania bez rozpatrzenia, nie były znane organowi podatkowemu fakty mogące świadczyć, że doręczenie decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło w dacie innej niż 22 maja 2003 r. Zdaniem strony dowód w postaci koperty miał charakter istotny dla sprawy, skoro jego ocena decydowała o możliwości dochodzenia przez stronę swoich praw, a organ podatkowy przeprowadził na jego okoliczność odrębne postępowanie wyjaśniające. Zdaniem strony fakt, iż podatnik bez swojej winy przedstawił pełnomocnikowi zawodowemu dokument urzędowy w postaci koperty, na podstawie którego pełnomocnik ustalił, iż przesyłka zawierająca decyzję organu pierwszej instancji została odebrana dnia 23 maja 2003 r. jak również okoliczność, że organ podatkowy wydając postanowienie nie wiedział o jej istnieniu, dodatkowo uzasadnia żądanie strony na zasadzie art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa. Ponadto strona twierdzi, iż niedopuszczalne jest posługiwanie się w procesie wykładni przepisów prawa oraz przy ocenie dowodów o jednakowej mocy dowodowej, regułą interpretacyjną, w myśl której wszelkie wątpliwości należy rozstrzygnąć na korzyść Skarbu Państwa. Odpowiadając na zarzuty przedstawione w skardze Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny – działając na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271) – zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie jego z obrotu prawnego. Sąd podzielił stanowisko Izby Skarbowej, iż w sprawie nie wystąpiła przesłanka, o której mowa we wskazanym przez pełnomocnika strony przepisie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej i w konsekwencji, że nie było podstawy do uchylenia – po wznowieniu postępowania – postanowienia ostatecznego Izby Skarbowej z dnia 27 czerwca 2003 r. nr [...] stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji wymiarowej organu pierwszej instancji. Przepis art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej stanowi, że w sprawie zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie znane organowi, który wydał rozstrzygnięcie. Stwierdzenie istnienia przesłanek przewidzianych w art. 240 § 1 skutkuje uchylenie w całości lub w części rozstrzygnięcia i orzeczenie co do istoty sprawy (art. 245 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej). Mając na uwadze treść przywołanego przepisu i ustalenia dokonane w sprawie, Sąd uznał, iż wskazany przez pełnomocnika strony dowód w postaci koperty, w której przesłano stronie decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 12 maja 2003 r. nr [...] określającą "A" s.c. kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za listopad 2001 r. do przeniesienia na następny miesiąc w wysokości [...] zł, opatrzonej datą 23 maja 2003 r., nie stanowił nowego dowodu, o którym mowa w przepisie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Przede wszystkim należy podnieść, iż datę odbioru przesyłki adresowanej do podatnika ustala się na podstawie dowodu jakim jest zwrotne poświadczenie odbioru (art. 144 Ordynacji podatkowej). Potwierdzenie to jest dokumentem urzędowym w rozumieniu art. 194 Ordynacji podatkowej. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, załączonego do akt rozważanej sprawy, wynika że strona osobiście odebrała przedmiotową przesyłkę w dniu 22 maja 2003 r., potwierdzając to własnoręcznym podpisem. Odbiór decyzji w tej dacie potwierdza ponadto Urząd Pocztowy G. nr 5 w piśmie z dnia 5 sierpnia 2003 r. i załączona do tego pisma kserokopia karty odsyłkowej wydanych przesyłek oraz dowody odbioru nr 1104, 1105. Tak więc stwierdzić należy, iż faktyczną datę odbioru przedmiotowej decyzji stanowił dzień 22 maja 2003 r. To zaś oznacza, że stan faktyczny, przyjęty jako podstawa rozstrzygnięcia objętego postanowieniem ostatecznym Izby Skarbowej z dnia 27 czerwca 2003 r., był ustalony prawidłowo i wszystkie okoliczności istotne w sprawie były znane organowi w dacie rozstrzygnięcia. Fakt, iż w tej dacie organ nie wiedział o tym, iż na kopercie, w której przesłano stronie decyzję, widnieje data 23 maja 2003 r., pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż nie zmienia to faktycznej daty odbioru przesyłki, jaką był dzień 22 maja 2003 r. Data wskazana na kopercie wywołała jedynie błędne przekonanie pełnomocnika co do terminu, w którym należało skutecznie złożyć środek zaskarżenia, ale to – jak słusznie podniosła Izba Skarbowa – nie stanowi nowego dowodu lub nowej okoliczności w sprawie zakończonej ostatecznym rozstrzygnięciem. Trzeba też zauważyć, iż wskazana na kopercie data 23 maja 2003 r. występuje przy zapisie "Zwrot nie podjęto w terminie" i nie powinno budzić wątpliwości, iż datę tę należało łączyć tylko z tym zapisem i skutkami z niego wynikającymi. Oczywiście pozostawienie tej daty na kopercie przez urząd pocztowy bez żadnej dodatkowej adnotacji w sytuacji, gdy wcześniej dokonano wydania przesyłki, było nieprawidłowe i niewątpliwie wywołało skutek, o którym była mowa powyżej. Można też uznać, iż są to okoliczności, które – jak podnosi pełnomocnik – świadczą o braku jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jednakże kwestia zawinienia jest nieistotna w niniejszej sprawie, bo jej przedmiotem było ustalenie czy zachodzą przesłanki do wzruszenia – w trybie art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej – ostatecznego rozstrzygnięcia organu podatkowego. Powyższe okoliczności natomiast mogły mieć znaczenie przy rozpatrywaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W świetle powyższego niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 121 Ordynacji podatkowej. Nie znajdując zatem podstaw do wzruszenia zaskarżonego postanowienia Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Przepisy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) orzekł jak w wyroku. AW