I SA/Gd 1534/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 września 2018 r. sprawy ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 26 września 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Pismem w dniu 16 maja 2017 r. M.M. w imieniu własnym wystąpił do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej (dalej w skrócie zwany Dyrektorem) z wnioskiem o wznowienie postępowania wszczętego względem W.M. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 23 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej – W.M., byłego wspólnika "A" Spółka Jawna (dalej w skrócie zwana Spółką), solidarnie ze spółką i jej wspólnikami. Jako podstawę do wznowienia postępowania M.M. wskazał wystąpienie przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu wnioskodawca podał, że postępowanie podatkowe prowadzone przez Naczelnika Urzędu Skarbowego zostało wszczęte nieprawidłowo, gdyż adresatem postanowienia z dnia 4 grudnia 2015 r. nie byli wszyscy obecni i byli wspólnicy Spółki. Decyzją z dnia 20 czerwca 2017 r. Dyrektor odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora z dnia 23 marca 2017 r. Po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez stronę Dyrektor decyzją z dnia 26 września 2017 r. utrzymał w mocy wydane wcześniej rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że M.M. w imieniu własnym wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania wszczętego względem W.M. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora z dnia 23 marca 2017 r., utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 października 2016 r., orzekającą o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - byłego wspólnika Spółki - W.M.. Organ stwierdził, że w niniejszej sprawie stroną postępowania odwoławczego zakończonego ostateczną decyzją, którego wznowienia żąda M.M., była wyłącznie W.M. M.M. nie był stroną w postępowaniu odwoławczym W.M., ani nie uczestniczył w tym postępowaniu na prawach strony. Zatem zasadnie odmówiono wznowienia na wniosek M.M. postępowania zakończonego decyzją ostateczną Dyrektora z dnia 23 marca 2017 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku M.M. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia 20 czerwca 2017 r. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 243 § 3, art. 240 § 1 pkt 4, art. 244 § 1, art. 120, art. 121, art. 122, art. 123 § 1, art. 124, art. 187 § 1 i § 2, art. 188, art. 190 § 1 i § 2, art. 210 § 1 pkt 5 i 6, art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Uzasadniając postawione zarzuty skarżący podniósł, że organ błędnie ustalił jego status w postępowaniu wszczętym względem W.M., co w konsekwencji skutkowało bezzasadną odmową wznowienia postępowania. Strona wskazała, że wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Dyrektora był uzasadniony właśnie z tej przyczyny, że w tym postępowaniu nie uczestniczył na prawach strony. W związku z tym, zdaniem wnoszącego skargę, zaistniały podstawy do wznowienia postępowania w oparciu o przepis art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej. M.M. zarzucił, że organ wadliwie prowadził postępowanie podatkowe, albowiem nie toczyło się ono z udziałem wszystkich wspólników Spółki, a ponadto w stosunku do M.M. i W.M. wszczęto dwa odrębne postępowania. Dyrektor w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył co następuje: W ocenie Sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a podniesione w niej zarzuty są chybione. Przechodząc do oceny zasadności zarzutów naruszenia przepisów postępowania na wstępie należy podkreślić, że uchylenie przez sąd administracyjny decyzji z powodu naruszenia przepisów postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302) – dalej w skrócie zwana p.p.s.a., może nastąpić jedynie wtedy, jeżeli to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. A zatem nie każde naruszenie przepisów postępowania powoduje konieczność wyeliminowania decyzji z obrotu prawnego. Tylko takie naruszenie przepisów, które mogło spowodować, że wynik sprawy mógłby być inny, gdyby do tego naruszenia nie doszło, powoduje konieczność uchylenia decyzji przez sąd (por. uchwała NSA z dnia 25 kwietnia 2005 r. sygn. akt FPS 6/04, ONSAiWSA 2005/4/66). Spór w niniejszej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia kwestii, czy skarżący jako wspólnik spółki jawnej posiadał legitymację do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej decyzją, orzekającą o odpowiedzialności drugiego ze wspólników spółki. Wznowienie postępowania stanowi jeden z nadzwyczajnych trybów weryfikacji ostatecznej decyzji organu podatkowego kończącej postępowanie. W pierwszej kolejności rozstrzygnięciu podlega kwestia dopuszczalności "uruchomienia" trybu nadzwyczajnego, o czym stanowi art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ badając złożony wniosek pod tym kątem wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania (art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej) lub decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym treść art. 243 § 3 Ordynacji podatkowej należy odczytywać w ten sposób, że decyzję o odmowie wznowienia postępowania wydaje się, gdy wznowienie postępowania jest niedopuszczalne z przyczyn formalnych. Chodzi o przypadki, gdy wniosek złożyła osoba nie będąca stroną w sprawie lub nie mająca zdolności do czynności prawnych, wniosek został złożony po upływie terminu do wznowienia postępowania, dotyczy on decyzji nie będącej decyzją ostateczną lub nie został oparty o jedną z przesłanek wznowienia postępowania określonych w art. 240 Ordynacji podatkowej (wyroki NSA z 20 czerwca 1991 r., IV SA 487/91, ONSA z 1991 r. Nr 2, poz. 50; z 31 lipca 2003 r., III SA 3125/01, LEX nr 90439). Przesłanka wznowienia postępowania wskazana w art. 240 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej zakłada, że do wszczęcia nadzwyczajnego trybu wzruszenia ostatecznej decyzji może dojść wówczas, gdy podmiot będący stroną postępowania nie z własnej winy nie brał udziału w tym postępowaniu. Sytuacja gdy strona bez własnej winy nie bierze udziału w postępowaniu podatkowym występuje zarówno wtedy, kiedy podatnik nie miał możliwości uczestniczenia w całym postępowaniu podatkowym, jak i w niektórych jego etapach. Nie ma przy tym znaczenia, czy udział podatnika mógł przełożyć się na wynik sprawy i ewentualnie w jakim zakresie. Ważne jest, że podatnik bez własnej winy nie mógł wziąć udziału w postępowaniu podatkowym i chodzi tutaj o przeszkody od niego niezależne, których obiektywnie nie był w stanie przezwyciężyć (por. szerzej Ordynacja podatkowa. Komentarz, S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. 9., Wolters Kluwer 2015 r. do art. 240 Ordynacji podatkowej). Sąd dostrzegł wadliwość procedowania przez organy podatkowe w zakresie prowadzenia postępowania wobec byłych wspólników, poprzez zaniechanie prowadzenia jednego postępowania w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości Spółki. Niemniej jednak Sąd stoi na stanowisku, że okoliczność ta nie mogła mieć wpływu na ocenę legalności decyzji wydanej w rozpoznawanej spawie. Nie może budzić wątpliwości, że postępowanie, którego wznowienia domagał się skarżący dotyczyło orzeczenia o odpowiedzialności drugiego ze wspólników Spółki tj. W.M.. Aby mogło dojść do skutecznego wznowienia postępowania, wniosek o uruchomienie tego nadzwyczajnego trybu musi pochodzić od strony postępowania, o czym wyraźnie stanowi art. 241 § 1 Ordynacji podatkowej. M.M. nie legitymował się statusem strony w postępowaniu prowadzonym wobec W.M., a zatem jego wniosek, jako pochodzący od podmiotu nieuprawnionego do jego złożenia musiał podlegać odmownemu rozpatrzeniu, o czym prawidłowo orzekł organ podatkowy. Zwrócić przy tym należy uwagę, że M.M. był stroną postępowania podatkowego w sprawie zakończonej decyzją z dnia 23 marca 2017 r. nr [...] i z jego wniosku, na mocy postanowienia Dyrektora z dnia 8 czerwca 2017 r. doszło do wznowienia tego postępowania. Tym samym wniosek M.M. doprowadził do uruchomienia nadzwyczajnego trybu służącego wzruszeniu ostatecznej decyzji orzekającej o jego odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki. Sąd nie zgadza się przy tym ze stroną, że w prowadzonym postępowaniu organ uchybił obowiązkowi wynikającemu z przepisów art. 123 § 1 i art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej. Sąd zwraca uwagę, że przesyłkę zawierającą zawiadomienie o wyznaczeniu terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego przesłano na adres zamieszkania skarżącego. Przesyłka ta była dwukrotnie awizowana w dniach 28 sierpnia i 5 września 2017 r., a wobec jej nie podjęcia w terminie przechowywania przesyłki w placówce pocztowej, przesyłkę uznano za doręczoną w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. W świetle tych ustaleń podniesiony zarzut naruszenia procesowych uprawnień strony należy uznać za niezasadny. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił, nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.