I SA/Gd 1567/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 4 lutego 2020 r. sprawy ze skargi J. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 26 czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty oddala skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: W trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego do majątku R.K. u M.B. (dalej: "strona", "skarżąca") - jako dłużnika zajętej wierzytelności, dokonano zajęcia wierzytelności pieniężnej. Nastąpiło to na mocy zawiadomienia z dnia 12 grudnia 2018 r. doręczonego skarżącej do rąk własnych w dniu 28 grudnia 2018 r. W zawiadomieniu tym M.B. została pouczona o konsekwencjach prawnych wiążących się z nienależytą realizacją zajęcia, w tym o: możliwości bezpośredniego ściągnięcia zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej (art. 71 b ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.) - dalej: "u.p.e.a."); ponoszenia odpowiedzialności względem wierzyciela z tytułu niewykonania lub też nienależytego wykonania zajęcia (art. 168c § 1 u.p.e.a.); możliwości nałożenia kary pieniężnej do wysokości 3.800 zł (art. 168e u.p.e.a.). W odpowiedzi na powyższe zajęcie M.B. w piśmie z dnia 13 stycznia 2019 r. oświadczyła, że jej zobowiązania wobec firmy "A" R.K. na dzień złożenia pisma wynoszą: 1) faktura nr [...] pozostała kwota 10.050,50 zł, 2) faktura nr [...], kwota 20.055 zł, 3) faktura nr [...] kwota 20.200,50 zł. Jednocześnie skarżąca wskazała, że postara się wpłacić powyższe kwoty na konto organu egzekucyjnego: do 30 stycznia 2019 r. pozostałą należność z faktury nr [...], do 28 lutego 2019 r. należność z faktury nr [...], do 30 marca 2019 r. należność z faktury nr [...]. W związku z nieuregulowaniem ww. kwot Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej: "organ pierwszej instancji") określił ich wysokość postanowieniem z dnia 29 marca 2019 r. W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu skarżąca zarzuciła, że rozstrzygnięcie to zapadło z naruszeniem art. 71 a § 9 u.p.e.a. poprzez bezzasadne uznanie, iż "dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu, w szczególności poprzez nie poparcie tego stwierdzenia żadnym dowodem oraz niewypełnienie pełnej normy wynikającej z ww. artykułu, tzn. nieprzeprowadzenia kontroli". W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez organ egzekucyjny. Na skutek rozpoznania wniesionego środka prawnego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: "Dyrektor", "organ odwoławczy") wydał postanowienie z dnia 26 czerwca 2019 r., którym utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu egzekucyjnego. W uzasadnieniu organ odwoławczy podkreślił, że w piśmie z dnia 13 stycznia 2019 r. strona wyraźnie uznała zajęcie, wskazując, że przekazaniu powinna podlegać kwota 50.306 zł (wynikająca ze wskazanych w piśmie faktur). Dopiero w treści zażalenia skarżąca zanegowała swoje pierwotne oświadczenie, stwierdzając, że wysokość wierzytelności powinna podlegać zmianie na skutek wad ukrytych towaru, co oznacza, że powinno się z tym wiązać przesunięcie terminu płatności. Dyrektor uznał jednak, że skarżąca nie powiadomiła o przeszkodzie w realizacji zajęcia, a w zażaleniu nie przedstawiła dowodów świadczących o okolicznościach, na które się powołała. W skardze na postanowienie organu odwoławczego skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów procesowych ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.) - dalej: "Ordynacja podatkowa", gdyż egzekucja zobowiązania wynikającego z decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej może być wszczęta dopiero wówczas, gdy egzekucja z majątku podatnika okazała się w całości lub w części bezskuteczna, odstąpiono od czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych albo nie przystąpiono do egzekucji administracyjnej w wyniku uprawdopodobnienia przez organ egzekucyjny braku możliwości uzyskania wtoku egzekucji administracyjnej kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Organ nie wykazał bezskuteczności egzekucji wobec majątku dłużnika. W piśmie procesowym z dnia 2 października 2019 r., stanowiącym uzupełnienie skargi, M.B. wskazała na naruszenie art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że sytuacja, gdy istnieje majątek dłużnika, co do którego wszczęto postępowanie egzekucyjne i postępowanie to nie zostało formalnie zakończone, wypełnia pojęcie "bezskuteczność egzekucji", o którym mowa w art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, podczas gdy przepis ten jako pozytywną przesłankę przeniesienia odpowiedzialności wskazuje bezskuteczność egzekucji, przez którą należy rozumieć sytuację, gdy nie ma jakichkolwiek wątpliwości, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiejkolwiek części majątku dłużnika, w sytuacji gdy w trakcie postępowania wielokrotnie wskazywano na majątek dłużnika podlegający egzekucji, a mianowicie ruchomości będące własnością dłużnika, zajęte przez organ egzekucyjny, które są przedmiotem licytacji. Wskazano także na naruszenie: art. 121 § 1 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a w szczególności sytuacji majątkowej dłużnika; art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez brak wnikliwości w zakresie rozpatrzenia zebranego w trakcie postępowania materiału dowodowego; art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, nie przeprowadzenie przesłuchania dłużnika R.K. na okoliczność posiadanego majątku oraz sytuacji finansowej, a także nie wyjaśnienie w sposób jednoznaczny i precyzyjny stanu prawnego majątku zajętego będącego w dyspozycji organu skarbowego; art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez przekroczenie granic zasady swobodnej oceny dowodów, poprzez nie oparcie oceny dowodów na przekonywających podstawach i wyprowadzenie niepoprawnych wniosków na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Z uwagi na wskazane powyżej naruszenie prawa skarżąca wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Dyrektor w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. z punktu widzenia zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", wynika zaś, że zaskarżona decyzja ulega uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim Sąd pragnie wskazać, że całkowicie chybione są zarzuty dotyczące naruszenia przepisów o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. Nie ulega bowiem wątpliwości, że przedmiotem sprawy jest orzeczenie dotyczące określenia dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokości nieprzekazanej kwoty. Zasady dotyczące niniejszej sprawy określają przepisy art. 71 a § 1 i 9 u.p.e.a., jak też art. 71 b tej ustawy. Środek ten służy do dyscyplinowania dłużników zajętej wierzytelności. W tym celu organ ten uprawniony jest wydać postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty, następnie zaś dochodzić jej w postępowaniu egzekucyjnym skierowanym do samego dłużnika zajętej wierzytelności (zgodnie z treścią art. 71 b u.p.e.a.). Podstawą takich działań jest stwierdzenie, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Do zweryfikowania istnienia tej przesłanki niezbędne jest przesądzenie dwóch kwestii, a mianowicie tego, czy dłużnik uchyla się od przekazania wskazanej kwoty i - w dalszej kolejności - czy czyni to bezpodstawnie. Wspomnianą bezpodstawność należy utożsamiać ze stanem braku podstaw prawnych. Mowa tu zatem o sytuacji, jaka zachodzi w przypadku nieistnienia takich okoliczności o charakterze prawnym, które umożliwiałyby dłużnikowi zajętej wierzytelności skuteczne uchylenie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela. Nieprzekazanie organowi egzekucyjnemu kwoty wskazanej w zawiadomieniu o zajęciu wierzytelności może zatem być usprawiedliwione - przykładowo -jej przedawnieniem, potrąceniem czy zwolnieniem spod egzekucji. Przy czym powyższe może zostać ustalone w wyniku przeprowadzonej u dłużnika zajętej wierzytelności kontroli, jak i z jej pominięciem. Jej nieprzeprowadzenie nie stanowi przeszkody do wydania postanowienia, o jakim mowa w art. 71 a § 9 u.p.e.a. Przeprowadzenie kontroli nie jest zatem obligatoryjne każdorazowo. Rozważenia wymaga, czy w danym stanie faktycznym kontrola jest potrzebna, czy też jest ona bezcelowa. Z akt sprawy wynika, że w piśmie z dnia 13 stycznia 2019 r. M.B. wyraźnie uznała zajęcie, wskazując, że przekazaniu powinna podlegać kwota 50.306 zł (wynikająca z podanych przez stronę faktur). Dopiero w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji skarżąca zanegowała swoje pierwotne oświadczenie, stwierdzając, że wysokość wierzytelności powinna podlegać zmianie na skutek wad ukrytych towaru. Oceniając powyższe, w zaskarżonym postanowieniu organ odwoławczy wskazał, że okoliczności sprawy nie świadczyły o zasadności przeprowadzenia kontroli realizacji zastosowanego środka, złożono bowiem oświadczenie o niebudzącej wątpliwości treści. M.B. nie powiadomiła organu o przeszkodach w realizacji zajęcia. Także na etapie zażalenia skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek dokumentów świadczących o okolicznościach, na które się powołała. Powyższe, zdaniem Sądu, uprawniało organ odwoławczy do podjęcia zaskarżonego postanowienia. Oceny tej nie zmienia to, że na etapie postępowania sądowego, przy piśmie, które wpłynęło do Sądu w dniu 2 października 2019 r., skarżąca złożyła plik dokumentów nazwanych "korektami faktur" (k. 23-43 akt sądowych). Sąd administracyjny uprawniony jest do oceny zaskarżonych aktów według stanu na dzień ich wydania. Na dzień wydania zaskarżonego postanowienia organ nie dysponował żadnymi dokumentami uzasadniającymi twierdzenia zawarte w zażaleniu. W tej sytuacji nie można czynić zarzutu organowi, że wydając zaskarżony akt uchybił przepisom procedury dowodowej i nie wyjaśnił sprawy. Reasumując Sąd uznał, że istniejące w dacie wydania zaskarżonego postanowienia dokumenty uzasadniały akceptację rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji z uwagi na spełnienie przesłanek z art. 71 a § 9 u.p.e.a. Mając to na uwadze, na podstawie art. 151 P.p.s.a. z zw. z art. 119 pkt 3 P.p.s.a., orzeczono o oddaleniu skargi.