I SA/Gd 1573/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 25 lipca 2018 r. sprawy ze skargi W. N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w z dnia 4 września 2017 r. nr [....] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 września 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej jako "Dyrektor IAS"), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 2 i art. 144 oraz art. 61a § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej jako "kpa"), w związku z art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2017 r., poz. 1201 – dalej jako "u.p.e.a."), po rozpatrzeniu zażalenia W. N. – dalej jako "Skarżący" na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego (dalej jako "Naczelnik US") z dnia 28 czerwca 2017 r. o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych w prowadzonych obecnie postępowaniach egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy: Naczelnik US będący jednocześnie organem egzekucyjnym i wierzycielem, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku Skarżącego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych obejmujących zaległości z tytułu odsetek od zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych za poszczególne miesiące 2012 r., podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. i 2013 r. oraz z tytułu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. - 2014 r. Zawiadomieniem z dnia 29 listopada 2016 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego, którego odpis wraz z odpisami tytułów wykonawczych doręczono Skarżącemu w dniu 19 grudnia 2016 r. Pismem z dnia 26 grudnia 2016 r. Skarżący wniósł zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych, które Naczelnik US postanowieniem z dnia 28 lutego 2017 r. uznał za nieuzasadnione, a organ drugiej instancji utrzymał w mocy postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2017 r. Powyższe rozstrzygnięcie Skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Pismem z dnia 2 stycznia 2017 r. Skarżący wniósł skargę na czynność egzekucyjną w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego. Organ egzekucyjny wydał w dniu 3 marca 2017 r. postanowienie oddalające skargę, które zostało utrzymane w mocy przez Dyrektora IAS postanowieniem z dnia 8 maja 2017 r. (aktualnie sprawa zawisła przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku). Pismem z dnia 17 marca 2017 r. (sprecyzowanym pismem z dnia 20 czerwca 2017 r.) Skarżący wniósł o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w toczących się oraz zakończonych postępowaniach egzekucyjnych, a nadto o udokumentowanie poprawności rozliczenia kosztów egzekucyjnych wskazanych w zawiadomieniu z dnia 29 listopada 2016 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego. Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2017 r. Naczelnik US odmówił wszczęcia postępowania w sprawie wydania zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych w prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych na podstawie tytułów wykonawczych. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z dnia 28 czerwca 2017 r. W uzasadnieniu Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK 31/14 oraz przepisy art. 9 i art. 10 § 1 K.p.a., które uprawniają stronę do uzyskania informacji dotyczącej kosztów egzekucyjnych prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Skarżącego, złożenie wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych w trybie art. 64c § 7 u.p.e.a. wynikało z sugestii organu egzekucyjnego zawartej w treści postanowienia z dnia 28 lutego 2017 r. Postanowieniem z dnia 4 września 2017 r. Dyrektor IAS utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ powołał treść art. 64c § 6a pkt 1 lit. a) i b) u.p.e.a. i stwierdził, że zawiadomienie nie może być wydane w czasie, gdy egzekucja i postępowanie egzekucyjne pozostają w toku. W sprawie poza sporem jest, że nadal toczy się postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika US na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Oznacza to, że wniosek o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych jest przedwczesny. Przedwczesnym jest tym samym żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów, jako aktu administracyjnego o charakterze następczym wobec zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. Zdaniem organu, stwierdzenie zaistnienia wskazanych okoliczności obligowało organ do zakończenia postępowania w sposób formalny na podstawie art. 61 a § 1 K.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania. Organ wyjaśnił, że Naczelnik US pismem z dnia 28 czerwca 2017 r. poinformował Skarżącego o wysokości kosztów egzekucyjnych powstałych w nie zakończonych postępowaniach egzekucyjnych, prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych. Pismo to nie wywołuje skutków procesowych, w szczególności nie przysługuje na nie żaden środek zaskarżenia, wobec powyższego, wszelkie zarzuty podniesione w piśmie z dnia 22 lipca 2017 r. nie mogą być rozstrzygane przez organ, na obecnym etapie, albowiem dotyczą kosztów egzekucyjnych toczącego się postępowania egzekucyjnego, a spór w tym przedmiocie może zostać rozstrzygnięty merytorycznie po wyczerpaniu procedury określonej w art. 64c § 6a u.p.e.a. Ponadto organ wyjaśnił, że organ egzekucyjny w postanowieniu z dnia 28 lutego 2017 r. w przedmiocie zarzutów nie informował Skarżącego, że wniosek o wydanie postanowienia w sprawie kosztów można składać w toku postępowania egzekucyjnego, lecz przeciwnie dopiero po jego zakończeniu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na postanowienie Dyrektora IAS z dnia 4 września 2017 r. Skarżący zarzucił naruszenie art.64 § 1 pkt 4 oraz art. 64 § 4 i art. 64 § 6 u.p.e.a. w zw. z wyrokiem TK sygn. SK 31/14, a także naruszenie art. 7 w zw. z art. 77, art. 8 § 1 w zw. z art. 9 oraz art. 12 i art. 38 w zw. z art. 35 K.p.a. W uzasadnieniu Skarżący zarzucił organowi powoływanie się na fakty niezgodne ze stanem rzeczywistym oraz podjęcie rozstrzygnięcia bez uwzględnienia zmian w obowiązujących przepisach prawa w odniesieniu do postępowań egzekucyjnych w administracji. Zdaniem strony, organ egzekucyjny wszczął i prowadzi postępowanie egzekucyjne przy jednoczesnym pozostawieniu w obrocie prawnym, starych tytułów wykonawczych będących przedmiotem postanowienia z dnia 31 grudnia 2014 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Skarżącego organ egzekucyjny winien uwzględnić skutki wywołane przez wyrok TK z dnia 28 czerwca 2016 r. sygn. akt SK31/14 już na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, a nie dopiero po jego zakończeniu na wniosek strony. Skarżący podniósł również kwestię wykonania zaleceń zawartych w postanowieniu Dyrektora IAS z dnia 20 czerwca 2017 r. Mając na uwadze powyższe Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a - c p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Należy nadto wskazać, iż w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, jakkolwiek nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zobowiązany jest natomiast do wzięcia z urzędu pod uwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych nie podnoszonych w skardze, które są związane z materią zaskarżonych decyzji. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przenosząc określone w przepisach p.p.s.a kryteria oceny zaskarżonego aktu administracyjnego na grunt przedmiotowej sprawy, Sąd uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa, w stopniu dającym podstawę do jego uchylenia. Istota sporu sprowadza się do stwierdzenia, czy organ egzekucyjny prawidłowo odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych w prowadzonych na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych postępowaniach egzekucyjnych. Wskazać należy, że zgodnie z art. 64c § 6a pkt 1 lit. a) i b) u.p.e.a., organ egzekucyjny zawiadamia: 1) zobowiązanego o wysokości kosztów egzekucyjnych na wniosek złożony w terminie 6 miesięcy od dnia a) wyegzekwowania wykonania obowiązku, a w przypadku wyegzekwowania obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne, b) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne. Organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie kosztów egzekucyjnych na wniosek wierzyciela lub zobowiązanego, złożony w terminie 14 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych, o którym mowa w § 6a. Na postanowienie to przysługuje zażalenie (§ 7 art. 64c u.p.e.a.). Zdaniem Sądu, organ zasadnie skonstatował, że w niniejszej sprawie nadal toczy się postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Naczelnika US na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych. Wskazać w tym miejscu należy, że powołane powyżej przepisy art. 64c § 6a pkt 1 lit. a) i b) u.p.e.a. jednoznacznie określają termin oraz okoliczności, których zaistnienie stanowi warunek skutecznego wniesienia przez zobowiązanego żądania o wydanie zawiadomienia dotyczącego wysokości kosztów egzekucyjnych. Wynika z nich, że termin ten wynosi 6 miesięcy od dnia zakończenia egzekucji. W ocenie Sądu powyższe prowadzi do wniosku, że przedmiotowe zawiadomienie nie może być wydane w czasie, gdy egzekucja i postępowanie egzekucyjne pozostają w toku. Oznacza to, że wniosek o wydanie zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych jest przedwczesny. Przedwczesnym jest tym samym żądanie wydania postanowienia w sprawie kosztów, jako aktu administracyjnego o charakterze następczym wobec zawiadomienia o wysokości kosztów egzekucyjnych. W ocenie Sądu, w myśl art. 61a § 1 K.p.a., gdy żądanie, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Zdaniem Sądu organ prawidłowo podkreślił, że zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść przede wszystkim do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania sprzeciwia się przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny. Przyczyny, które powodują, że postępowanie nie może być wszczęte, mogą dotyczyć także braku w przepisach podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania administracyjnego. W przypadku zatem stwierdzenia braku możliwości realizacji żądania z tych przyczyn, zasadna jest odmowa wszczęcia postępowania na podstawie powołanego art. 61 a § 1 K.p.a. Stwierdzenie zaistnienia wskazanych przesłanek, obliguje organ do wydania tego rodzaju postanowienia. Z uwagi na powyższe w odniesieniu do żądania wydania zawiadomienia, o którym mowa w art. 64c § 6a pkt 1 u.p.e.a., a w konsekwencji postanowienia w sprawie kosztów, Skarżącemu prawidłowo odmówiono wszczęcia postępowania wobec braku możliwości na tym etapie prowadzenia tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny, w tym odniesienia się do wyroku TK sygn. akt SK 31/14. Mając na uwadze powyższe Sąd doszedł do przekonania, że stwierdzenie zaistnienia wskazanych okoliczności obligowało organ do zakończenia postępowania w sposób formalny na podstawie art. 61 a § 1 K.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania, a rozstrzygnięcie w tym zakresie było prawidłowe. W ocenie Sądu podniesiona w skardze kwestia wykonania postanowienia z dnia 20 czerwca 2017 r. w zakresie wyjaśnienia przyczyn oraz ustalenia osób winnych przewlekłości prowadzonego postępowania wykracza poza zakres niniejszej sprawy. Sąd stanął na stanowisku, że przepisy art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, art. 35, art. 38 K.p.a. nie zostały naruszone, bowiem organ prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej i podejmował wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; uzasadnienie faktyczne i prawne jest prawidłowe i wyczerpujące, a także wyjaśnia stronie zasadność przesłanek, którymi organ kierował się przy załatwieniu sprawy. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.