I SA/Gd 1584/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z.M. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 września 2017 r., sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2011 rok postanawia: utrzymać w mocy postanowienie referendarza sądowego z dnia 18 czerwca 2018 r. Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2018 r. referendarz sądowy odmówił skarżącemu Z.M. przyznania prawa pomocy w tej sprawie. Referendarz sądowy uznał, że wnioskodawca nie wykazał zasadności wniesionego żądania. Na podstawie oświadczenia skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz dokumentów przedłożonych na zarządzenie z dnia 25 kwietnia 2018 r., referendarz sądowy ustalił, iż skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką. Majątek małżonków stanowi działka o powierzchni 1614 m2 i wartości około 50.000 zł, na której posadowiony jest dom o powierzchni 126 m2 i wartości 250.000 zł oraz samochód osobowy o wartości 15.000 zł. Dodatkowo, skarżący na rachunku oszczędnościowym zgromadził środki w kwocie 6.011,13 zł, zaś saldo końcowe jego rachunku bieżącego wynosiło każdorazowo ponad 3.000 zł (na koniec lutego br. – 3.163,66 zł a na koniec marca br. – 3.783,83 zł). Małżonkowie osiągają dochody z emerytur w łącznej wysokości 3.789,50 zł netto miesięcznie, zaś na swoje stałe wydatki przeznaczają miesięcznie kwotę od 1.083 zł do 1.333 zł (skarżący podał, iż wynoszą one od 13.000 zł do 16.000 zł rocznie), z czego średnie miesięczne opłaty za energię elektryczną wynoszą około 156 zł, za wodę 26 zł, na zakup opału w lutym br. skarżący przeznaczył kwotę 851,21 zł, na wywóz nieczystości w kwietniu br. 130 zł. Kwota oszczędności pozostających na rachunku bankowym (9.000 zł) wielokrotnie przewyższa wysokość kosztów postępowania, które mogą powstać w niniejszej sprawie, zarówno w zakresie kosztów sądowych, które na tym etapie sprawy stanowi ewentualny wpis od skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 10 stycznia 2018 r. w kwocie 100 zł jak i wydatków na opłacenie pełnomocnika z wyboru (doradcy podatkowego). Skarżący wniósł sprzeciw od powyższego orzeczenia, którego nie uzasadnił, powołując się na art. 259 § 1 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 260 § 1 p.p.s.a. w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). W świetle art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, obejmującym tylko zwolnienie od kosztów sądowych lub tylko ustanowienie pełnomocnika z urzędu następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a.). Prawo pomocy jest formą dofinansowania strony z budżetu państwa i musi się ograniczać do sytuacji, gdy zdobycie przez stronę środków na postępowanie sądowe jest obiektywnie niemożliwe. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienia NSA z 28 października 2013 r., sygn. II FZ 973/13, Lex Omega nr 1450625 oraz z 29 maja 2013 r., sygn. II OZ 405/13, Lex Omega nr 1319088). Taka sytuacja w sprawie nie występuje. W ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że wnioskodawca nie wykazał w sposób należyty, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, a w złożonym sprzeciwie skarżący nie zawarł żadnych argumentów, które tę ocenę zdołałyby podważyć. Mając na uwadze, że wysokość zadeklarowanych oszczędności (9000 zł), przewyższa wysokość kosztów postępowania, które na tym etapie sprawy stanowi ewentualny wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz pozwala na opłacenie pełnomocnika z wyboru, byłoby rzeczą zupełnie niezrozumiałą, gdyby koszty postępowania w niniejszej sprawie za skarżącego musieli ponieść inni podatnicy, których wpłaty podatkowe współtworzą budżet Państwa. Należy zauważyć, że skarżący sprzeciwu nie uzasadnił. Wskazany przez niego przepis art. 259 § 1 zdanie drugie p.p.s.a. nie wymaga wprawdzie uzasadnienia sprzeciwu wnoszonego przez osobę niebędącą adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym, nie oznacza to jednak, że taki sprzeciw skutkuje niejako automatycznie uchyleniem postanowienia referendarza sądowego. Uzasadnienie sprzeciwu, jakkolwiek nie jest wymogiem formalnym tego środka zaskarżenia, leży w interesie wnoszącego sprzeciw, pozwalając mu na przedstawienie własnego stanowiska i kontrargumentów, podważających ocenę dokonaną przez referendarza sądowego. Brak uzasadnienia powoduje, że Sąd rozpoznaje sprzeciw wyłącznie na podstawie materiałów już znajdujących się w aktach sprawy. Podsumowując, referendarz sądowy zasadnie przyjął, iż skarżący nie wykazał, aby uiszczenie kosztów postępowania, które na obecnym etapie sprawy obejmują wyłącznie wpis sądowy od skargi kasacyjnej w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa prawnego, wykraczało poza jego możliwości płatnicze, a tym samym, aby odmowa zwolnienia od tego obowiązku ograniczała stronie prawo do sądu. Dlatego też nie znajdowało uzasadnienia zastosowanie odstępstwa od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. W rezultacie Sąd postanowił utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego, o czym orzeczono na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.