I SA/Gd 1597/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki opłaty postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem, złożonym na formularzu PPF w dniu 5 listopada 2013 r., skarżący J. P. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Zgodnie z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym przez wnioskodawcę ma on na utrzymaniu dwoje małoletnich dzieci, jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje żadnego dochodu, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, jego majątek stanowi działka o powierzchni 368 m2 zabudowana domem oraz samochód o wartości 1.500 zł (rok produkcji 1991). Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Uwzględnienie wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika jest dodatkowo uwarunkowane niepozostawaniem przez stronę w stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym, z wyjątkiem ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 15 listopada 2013 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 14 dni: a) wyciągów z wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę osobistych rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych z ostatnich trzech miesięcy, ze szczególnym uwzględnieniem aktualnych sald rachunków i wysokości środków zgromadzonych na lokatach lub oświadczenia o ich nieposiadaniu, b) oświadczenia, czy wnioskodawca samotnie wychowuje synów, a jeśli tak, czy uzyskuje jakiekolwiek świadczenia alimentacyjne od matki dziecka na jego utrzymanie i w jakiej wysokości w skali miesiąca wraz z potwierdzającymi to dokumentami, c) dokumentu potwierdzającego status osoby bezrobotnej, d) oświadczenia skąd wnioskodawca czerpie środki na bieżące utrzymanie siebie i dzieci, e) odpisu nakazu podatkowego dotyczącego posiadanej nieruchomości, f) odpisu zeznania podatkowego złożonego przez wnioskodawcę za rok 2012 r. bądź zaświadczenia z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu osiągniętego w 2012 roku, g) dokumentów obrazujących wysokość ponoszonych przez wnioskodawcę miesięcznych wydatków związanych z kosztami utrzymania domu (opłata za wodę, energię elektryczną, gaz, ogrzewanie, wywóz nieczystości itp.), h) zaświadczenia o nieprowadzeniu przez wnioskodawcę działalności gospodarczej w latach 2012–2013, i) oświadczenia, czy wnioskodawca otrzymuje jakiekolwiek świadczenia z pomocy społecznej, a jeśli tak, to w jakiej wysokości w skali miesiąca, j) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę pojazdów mechanicznych (podania marki, modelu, roku produkcji i aktualnej wartości rynkowej). W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawca nadesłał zaświadczenie z urzędu pracy z dnia [...] grudnia 2013 r. oraz odpisy: zaświadczenia z banku z dnia [...] grudnia 2013 r., decyzji z dnia [...] sierpnia 2013 r. o utracie statusu osoby bezrobotnej, decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. w sprawie podatku od nieruchomości na rok 2013, zaświadczenia naczelnika urzędu skarbowego z dnia [...] listopada 2013 r., zeznania podatkowego PIT-37 za 2012 r., faktur za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków oraz usługi telekomunikacyjne. Wnioskodawca złożył też dodatkowe oświadczenie z dnia 19 grudnia 2013 r., w którym podał, że 1) nie posiada lokat złotówkowych, dewizowych ani kont w innych bankach niż "A" S.A., 2) nie wychowuje samotnie synów, ich matka dobrowolnie ponosi częściowe koszty ich utrzymania, nie uzyskuje od niej świadczeń alimentacyjnych, 3) środki na bieżące utrzymanie wnioskodawcy pochodzą z pomocy uzyskanej od najbliższej rodziny i pożyczek od osób prywatnych, 4) nie prowadzi i nie prowadził jakiejkolwiek działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2012 r. do dnia dzisiejszego, 5) nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej, 6) posiada samochód osobowy marki [...] (rok produkcji 1991) o wartości rynkowej 900 zł. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że wnioskodawca posiada aktualnie (od dnia [...] grudnia 2013 r.) status osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku (który wcześniej utracił z dniem [...] sierpnia 2013 r. na okres 120 dni z powodu nieusprawiedliwionego niestawienia się w wyznaczonym terminie w urzędzie pracy), nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada też żadnych zasobów finansowych (w okresie od 1 sierpnia 2013 r. do 19 grudnia 2013 r. na prowadzonym dla niego rachunku bankowym nie zaksięgowano żadnych wpływów, zaś saldo tego konta na dzień 19 grudnia 2013 r. wynosiło 0,23 zł), wychowuje wspólnie z ich matką dwoje małoletnich dzieci, zamieszkuje w domu o powierzchni 124 m2, którego jest właścicielem, środki na bieżące utrzymanie otrzymuje od najbliższej rodziny, wspomaga się również pożyczkami od osób prywatnych, nie otrzymuje zaś świadczeń z pomocy społecznej. Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, że ustalone okoliczności faktyczne jak: brak dochodów i oszczędności oraz korzystanie z pomocy finansowej członków rodziny, nie pozwalają przyjąć, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe. Istotą odrębnego gospodarstwa jest bowiem samodzielne ponoszenie wszystkich kosztów związanych z utrzymaniem, w tym w szczególności ponoszenie wydatków związanych z eksploatacją lokalu oraz wyżywieniem. Wnioskodawca zaś nie uzyskuje żadnych dochodów, jak również nie posiada własnych zasobów finansowych, z których mógłby pokryć koszty utrzymania siebie i dzieci, nie korzysta też ze świadczeń z pomocy społecznej. Co więcej sam przyznaje, że dzieci wychowuje wspólnie z ich matką, która partycypuje w kosztach ich utrzymania, oraz że środki na bieżące utrzymanie otrzymuje od najbliższej rodziny. Tym samym stwierdzić należy, że wnioskodawca winien był wymienić osobę lub osoby, na utrzymaniu których faktycznie pozostaje, w rubryce nr 6 formularza PPF, przeznaczonej dla podania osób, z którymi prowadzi się wspólne gospodarstwo domowe. Wnioskodawca jednakże tego nie uczynił, podając dane niezgodne ze stanem faktycznym. W ocenie referendarza sądowego powyższe działanie wnioskodawcy miało na celu pominięcie dochodów i majątku ww. osób w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że przedłożony materiał dowodowy nie usunął wszelkich niejasności odnoszących się do sytuacji finansowej wnioskodawcy. Nie zostało bowiem wyjaśnione, jakimi faktycznie środkami pienieżnymi on dysponuje, ani jaka jest sytuacja majątkowa osoby, która go utrzymuje. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych wnioskodawcy nie są znane, gdyż uchyla się on od podania informacji i złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Jak już bowiem wskazano, sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.