I SA/Gd 1598/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na uchwałę Rady Miasta [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz stawki opłaty postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF, którego braki zostały uzupełnione w dniu 19 grudnia 2013 r. (data stempla pocztowego), skarżąca M. W. zwróciła się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym przez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy wnioskodawczyni przedłożyła dodatkowe oświadczenie z dnia 18 grudnia 2013 r. oraz odpisy dokumentów źródłowych: faktury VAT z dnia [...] września 2013 r. za energię elektryczną, faktury VAT z dnia [...] października 2013 r. za gaz, upomnienia z dnia [...] października 2013 r., faktury VAT z dnia [...] listopada 2013 r. za dostawę wody i odbiór ścieków, wypisu uproszczonego z rejestru gruntów, zaświadczenia z urzędu gminy z dnia [...] października 2013 r., zaświadczenia burmistrza miasta z dnia [...] października 2013 r., zaświadczeń naczelnika urzędu skarbowego z dnia [...] i [...] sierpnia 2013 r., pisma naczelnika urzędu skarbowego z dnia [...] listopada 2013 r., oświadczenia o przejęciu pojazdu na własność z dnia [...] lipca 2012 r., zaświadczenia z banku z dnia [...] października 2013 r., decyzji z dnia [...] 2013 r. o odmowie uchylenia dotychczasowej decyzji o przyznaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego, wyciągu z dwóch rachunków bankowych za okres od dnia 1 stycznia do 31 marca 2013 r., decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. ustalającej wysokość podatku rolnego na rok 2013, decyzji z dnia [...] marca 2013 r. w sprawie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2013, upomnienia z dnia [...] czerwca 2013 r., ostatecznego wezwania do zapłaty z dnia [...] października 2013 r., informacji z KRUS o wysokości składek na ubezpieczenie, pisma z KRUS z dnia [...] października 2013 r. o wysokości zadłużenia. Ze złożonego przez wnioskodawczynię na formularzu PPF oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach i dodatkowego oświadczenia z dnia 18 grudnia 2013 r. wynika, że wnioskodawczyni prowadzi sama gospodarstwo domowe, jest rolnikiem, jednakże nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada żadnych zasobów finansowych (oszczędności, papierów wartościowych) ani przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro. Na podstawie przedłożonych dokumentów źródłowych ustalono zaś, że majątek wnioskodawczyni stanowi nieruchomość rolna o powierzchni 7.5149 ha oraz działka o powierzchni 132,90 m2, zabudowana budynkiem mieszkalnym o powierzchni 66,18 m2. Wnioskodawczyni posiada konto oszczędnościowe w "A", na które w 2013 r. wpłynęły środki przekazane przez ARiMR w łącznej kwocie 20.040,98 zł, które były jedynymi wpływami zaksięgowanymi w ubiegłym roku na tym rachunku. Ponadto wnioskodawczyni jest wraz z matką współposiadaczką dwóch rachunków bankowych (bieżącego i oszczędnościowego) prowadzonych przez "B", z których przedłożyła wyciągi elektroniczne za okres od stycznia do marca ubiegłego roku, potwierdzające brak środków na tych rachunkach na dzień 31 marca 2013 r. Jak wskazała wnioskodawczyni, jest ona zadłużona u osób prywatnych na kwotę 87.000 zł, posiada zadłużenie względem KRUS z tytułu niezapłaconych składek na ubezpieczenie w kwocie 4.686 zł (na dzień 31 października 2013 r.) oraz z tytułu opłaty za kontrolę w procesie certyfikacji gospodarstwa w wysokości 1.001,49 zł, a ponadto zalega z płatnościami podatku rolnego i od nieruchomości za 2013 r., których wysokość zgodnie z przedłożonymi decyzjami podatkowymi ustalono odpowiednio na kwoty: 636 zł oraz 91 zł (płatne w ratach). Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a. – prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powstałymi wątpliwościami co do faktycznej sytuacji finansowej skarżącej, referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2014 r., doręczonym w dniu 22 stycznia 2014 r., (dowód: potwierdzenie odbioru, k. 79) wezwał wnioskodawczynię na podstawie ww. przepisu do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: a) oświadczenia w przedmiocie wszystkich źródeł i wysokości łącznego dochodu uzyskanego przez wnioskodawczynię w 2013 r., w szczególności wskazania, czy uzyskała dochód ze stosunku pracy, z umów zlecenia lub o dzieło, pełnienia funkcji w zarządach i zasiadania w radach nadzorczych spółek oraz z sezonowego najmu pokoi w nieruchomości położonej [...] (której dotyczy przedłożona decyzja w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2013 r.) oraz stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów: imiennych informacji o wysokości uzyskanych dochodów, umów zlecenia i o dzieło, uchwał o wysokości wynagrodzenia, rachunków, dowodów zapłaty oraz zeznania podatkowego za ww. rok – jeżeli zostało już sporządzone), b) w związku z zadeklarowanym brakiem dochodów i zasobów finansowych – jasnego wskazania przez wnioskodawczynię, z jakich środków ponosi ona konieczne koszty utrzymania (jak chociażby wyżywienie i opłaty za media), c) wyciągów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych, w tym rachunku w "A" o numerze [...] oraz rachunków w "B" o numerach [...] oraz [...]), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania w ww. okresie stosownych dowodów na tę okoliczność, tj. potwierdzenia zamknięcia ww. rachunków bankowych przed 1 października 2013 r., d) oświadczenia w przedmiocie wysokości przysługujących wnioskodawczyni za 2013 r. dopłat i płatności przekazywanych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa i daty ich przekazania na rachunek bankowy oraz przedłożenia stosownych dokumentów w tym zakresie (odpisów decyzji przyznających dopłaty lub płatności), e) oświadczenia wnioskodawczyni, czy otrzymała w 2013 r. świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak podania form i wysokości tej pomocy wraz z odpisami decyzji przyznających te świadczenia, jeżeli nie – wskazania, czy o taką pomoc się ubiegała, a jeśli tak przedłożenia odpisów decyzji odmownych w tym przedmiocie, f) oświadczenia, czy jest względem wnioskodawczyni prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z jej majątku, g) dokumentów na okoliczność posiadanego przez wnioskodawczynię zadłużenia u osób prywatnych (odpisów zawartych umów pożyczek, oświadczeń pożyczkodawców o wysokości aktualnego zadłużenia wnioskodawczyni), h) oświadczenia, czy wnioskodawczyni posiada wymagalne i bezsporne wierzytelności od kontrahentów jej gospodarstwa rolnego oraz innych podmiotów, jeżeli tak przedłożenia wszelkich dokumentów obrazujący aktualny stan tych wierzytelności. W odpowiedzi na powyższe wezwanie wnioskodawczyni przedłożyła oświadczenie z dnia 27 stycznia 2014 r., w którym wskazała, że: 1) w 2013 r. nie uzyskała jakiegokolwiek dochodu, nie prowadziła jakiejkolwiek działalności gospodarczej, w tym polegającej na wynajmie pokoi, zeznanie podatkowe za 2013 r., podobnie jak za 2012 r., nie zostanie przez nią sporządzone i złożone, 2) środki finansowe niezbędne do koniecznego utrzymania posiada z pożyczek zaciągniętych u osób prywatnych, część tego zadłużenia pokrywa z płatności przyznawanych do gospodarstwa przez ARiMR, jednakże dopłaty unijne nie wystarczają na pokrycie długów, dlatego następuje wzrost jej zadłużenia, 3) przedstawia zaświadczenie z "A" z dnia [...] stycznia 2014 r. o saldzie i braku operacji na tym rachunku w okresie ostatnich trzech miesięcy, na dwóch posiadanych rachunkach w "B" w okresie ostatnich kilku miesięcy saldo jest zerowe, a bank nie wystawia wyciągów w przypadku braku operacji na kontach, zwróciła się do "B" o wydanie stosownego zaświadczenia potwierdzającego powyższe okoliczności i po jego uzyskaniu zobowiązuje się je natychmiast przedłożyć, 4) płatności z ARiMR za 2013 r. nie zostały jej dotychczas naliczone i wypłacone i nie ma wiedzy, jakiej będą wielkości, 5) ubiegała się o świadczenia z pomocy społecznej w 2012 r. i w 2013 r., jednakże MOPS odmówił jej kilkakrotnie wszelkiej pomocy, 6) aktualnie nie jest względem niej prowadzone postępowanie egzekucyjne, 7) nie uzyskała zgody pożyczkodawców na ujawnienie przed sądem ich danych osobowych oraz wielkości udzielonych pożyczek, w związku z tym nie może dostarczyć odpisów zawartych umów pożyczek ani oświadczeń pożyczkodawców, gdyż przedłożenie tej dokumentacji naraziłoby ją na utratę zaufania pożyczkodawców, 8) nie posiada wierzytelności od kontrahentów swojego gospodarstwa ani innych podmiotów. Do powyższego oświadczenia wnioskodawczyni załączyła: odpis zaświadczenia z "A" z dnia [...] stycznia 2014 r., zgodnie z którym posiada ona w tym banku tylko konto oszczędnościowe, na którym w okresie od 27 października 2013 r. do 27 stycznia 2014 r. nie były dokonywane żadne operacje, a saldo wynosiło 2,81 zł, odpis faktury VAT z dnia [...] grudnia 2013 r. za gaz na kwotę 914,97 zł, a ponadto wniosek do starosty z dnia [...] czerwca 2013 r. o wszczęcie postępowania oraz odpis przedłożonej już do akt niniejszej sprawy decyzji w sprawie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości za 2013 r. W dniu 13 lutego 2014 r. wnioskodawczyni wysłała za pośrednictwem poczty elektronicznej pismo, w którym wskazała, że z uwagi na wysokie koszty uzyskania zaświadczenia z "B" (opłata prowizyjna od 40 zł do 70 zł), których nie jest w stanie pokryć, nie może przedłożyć stosownego dokumentu z tego banku. Do pisma załączyła swoją korespondencję elektroniczną z "B" dotyczącą zasad wydawania zaświadczeń i wysokości opłat. Po analizie zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że jest on niepełny, gdyż wnioskodawczyni nadesłała jedynie część wskazanych w wezwaniu dokumentów. W wyniku powyższego jej sytuacja finansowa nadal pozostaje niejasna. I tak pomimo wyraźnego wezwania wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnych dokumentów potwierdzających wysokość posiadanego przez nią zadłużenia z tytułu pożyczek zaciągniętych u osób prywatnych. Tym samym okoliczność ta nie została przez nią w żaden sposób uprawdopodobniona. Wskazać w tym miejscu należy, iż wnioskodawczyni, która, jak twierdzi, nie uzyskuje żadnych dochodów, zadeklarowała, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, pokrywając konieczne wydatki (jak opłaty za media i koszty wyżywienia) jedynie ze środków pochodzących z udzielonych jej przez osoby prywatne pożyczek. Jednocześnie jednak ani w oświadczeniu złożonym przez nią na formularzu PPF, datowanym na dzień 18 listopada 2013 r., ani w oświadczeniach dodatkowych z dnia 18 grudnia 2013 r. i 27 stycznia 2014 r. nie podała aktualnej wysokości posiadanych przez nią zasobów finansowych, pochodzących z ww. pożyczek, pomimo że, jak utrzymuje, pokrywa nimi bieżące i konieczne wydatki, co oznacza, że wciąż posiada środki z tego tytułu. Tym samym nie wiadomo, jakiej wysokości środkami pieniężnymi wnioskodawczyni aktualnie dysponuje i dysponowała przez okres ostatnich kilku miesięcy. Powyższe wątpliwości potęguje fakt, że wnioskodawczyni – pomimo wyraźnego wezwania – nie nadesłała również wyciągów obrazujących historię i salda za okres ostatnich trzech miesięcy z dwóch posiadanych przez nią rachunków bankowych, prowadzonych przez "B". Podkreślić w tym miejscu należy, iż wnioskodawczyni nie była wzywana o przedłożenie zaświadczenia z banku na ww. okoliczność, co wiąże się z opłatami, a jedynie o przedłożenie wyciągów. Nie ulega wątpliwości, że "B", który prowadzi dla wnioskodawczyni oba rachunki – zarówno rachunek bieżący ([...]), jak i oszczędnościowy ([...]) – zapewnia do nich dostęp drogą elektroniczną. Tym samym wnioskodawczyni, która, co należy w tym miejscu podkreślić, często komunikuje się z tut. Sądem właśnie drogą elektroniczną, mogła i powinna zalogować się na swoich kontach i uzyskać podgląd aktualnego salda i przeprowadzanych transakcji we wskazanym w wezwaniu okresie ostatnich trzech miesięcy, a następnie sporządzić stosowny wydruk elektroniczny, który zastąpiłby wyciąg sporządzony przez bank. Jednakże tego nie uczyniła, mimo że nie wiązałoby się to dla niej z żadnymi opłatami. Powyższe tym bardziej dziwi, że przedłożone przez wnioskodawczynię wyciągi z obydwu tych rachunków za okres od 1 stycznia do 31 marca ubiegłego roku były właśnie takimi wygenerowanymi elektronicznie dokumentami, do których dostęp uzyskano za pośrednictwem Internetu i wydrukowano w dniu 19 grudnia 2013 r. Z tych względów bez znaczenia jest okoliczność, czy "B" wysyła (drogą elektroniczną, pocztą tradycyjną czy też kurierem) wnioskodawczyni wyciągi z rachunków, czy też tego nie czyni. W efekcie zaniechania wnioskodawczyni referendarz sądowy nie może zweryfikować podanych przez nią informacji dotyczących braku środków pieniężnych i operacji księgowanych na ww. rachunkach prowadzonych przez "B". Tylko nadesłanie ww. brakujących dokumentów umożliwiłoby ustalenie istotnych okoliczności mających wpływ na ocenę zasadności wniosku, takich jak: stan posiadanych zasobów finansowych, zgromadzonych na ww. rachunkach bankowych wnioskodawczyni, źródłach i wysokości księgowanych na nich dochodów (wpływów) lub ich braku oraz rodzaju i wysokości czynionych za ich pośrednictwem wydatków (obciążeń) lub ich braku. Skoro wnioskodawczyni nie przedstawiła aktualnych wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych, to nie można przyjąć, iż nie posiada ona środków na uiszczenie należności z tytułu kosztów postępowania. Postępowanie wnioskodawczyni, polegające na selektywnym podawaniu informacji i przedkładaniu dokumentów, skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. W tych okolicznościach stwierdzić trzeba, że to sama wnioskodawczyni uniemożliwiła dokonanie pełnej oceny jej sytuacji finansowej. Uchylenie się przez wnioskodawczynię od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.