I SA/Gd 1603/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych od przychodu z odpłatnego zbycia nieruchomości postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 10 listopada 2015 r., uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 24 listopada 2015 r., skarżąca A. S. zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym wpisu od skargi określonego w kwocie 587 zł) oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżąca podała, że jest właścicielką w części ½ mieszkania o powierzchni 72 m2, którego zakup sfinansowała kredytem bankowym, posiada także trzy samochody osobowe marki: [...] z 2000 r. o wartości 4.000 zł, [...] z 2005 r. o wartości 15.000 zł oraz [...] z 1999 r. o wartości 8.000 zł, samotnie wychowuje dwoje małoletnich dzieci (12 i 13 lat), źródłem utrzymania rodziny są dochody skarżącej z wynagrodzenia za pracę w kwocie 1.286,16 zł netto miesięcznie oraz alimenty, które otrzymuje na rzecz dzieci w łącznej kwocie 800 zł miesięcznie, na pokrycie stałych wydatków związanych z opłatami czynszowymi (350 zł), za energię elektryczną, wodę i gaz (185 zł), ze spłatą kredytu (984 zł) oraz zaległości podatkowej (1.500 zł) przeznacza kwotę 3.019 zł miesięcznie. Odpowiadając na zarządzenie referendarza sądowego z dnia 30 listopada 2015 r. skarżąca nadesłała: - odpis zeznania podatkowego PIT-37 z załącznikiem PIT/O oraz częścią uzupełniającą PIT/UZ za 2014 r., w którym wykazała dochody ze stosunku pracy w wysokości 26.332,50 zł; - historię rachunku bankowego w [...] za okres od 1 września do 30 listopada 2015 r., którego saldo końcowe wynosiło 57,50 zł i który podlegał zajęciu do kwoty 73.112,82 zł; w [...] za okres od 1 września do 10 grudnia 2015 r., którego saldo końcowe było ujemne i wynosiło 18 zł; - zaświadczenie od pracodawcy "A" Sp. z o.o. [...] z dnia 9 grudnia 2015 r., z którego wynika, że średnie miesięczne wynagrodzenie skarżącej z okresu od września do listopada 2015 r. to kwota 1.285,16 zł netto; - kopie dowodów rejestracyjnych posiadanych samochodów osobowych wraz z dowodami potwierdzającymi wysokość i opłacenie rocznych składek ubezpieczenia OC w łącznej kwocie 2.345,57 zł; - kopie faktur za energię elektryczną za okres od 19 maja do 8 września 2015 r. na kwotę 496,83 zł oraz za telefon i internet za okres od października do grudnia 2015 r. na kwotę 628,15 zł; - kopie pism ze wspólnoty mieszkaniowej informujące o zaliczkach obowiązujących w okresie od września do listopada 2015 r., które zostały określone w kwocie 597,55 zł miesięcznie; - harmonogram spłat kredytu hipotecznego zaciągniętego przez skarżącą i ojca jej dzieci, którego miesięczna rata wynosi 464,49 euro; - odpis decyzji organu podatkowego z dnia 20 grudnia 2012 r. o rozłożeniu na 60 rat zapłaty zaległości podatkowej wraz z wyciągiem z załącznika do niej, z którego wynika wysokość rat, których termin spłaty przypadał na miesiące od lipca 2015 r. do stycznia 2016 r.; - odpisy zawiadomień z dnia 29 października 2015 r. o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności u "B" Sp. z o.o. [...] oraz z rachunków bankowych skarżącej w [...], [...],[...] oraz [...]; - dodatkowe oświadczenie, w którym skarżąca podała, że faktycznie nie użytkuje posiadanych samochodów osobowych oraz że nie otrzymała dywidendy z tytułu udziałów posiadanych w "A" Sp. z o.o. [...]; - dodatkowe oświadczenie ojca dzieci skarżącej, który wyjaśnił, że na utrzymanie dzieci przekazuje co miesiąc skarżącej kwotę po 400 zł na każde dziecko oraz kupuje im odzież; ponosi także ½ opłat za mieszkanie do wspólnoty mieszkaniowej, za energię elektryczną oraz raty kredytowej. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 p.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Referendarz sądowy uznał, iż pomimo, że skarżąca wykonała zobowiązanie nałożone na nią zarządzeniem z dnia 30 listopada 2015 r., przedkładając wymienione w nim dokumenty, to w dalszym ciągu jej sytuacja finansowa pozostaje niejasna. Skarżąca konsekwentnie utrzymuje, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, wychowując dwoje małoletnich dzieci. Źródłem utrzymania skarżącej i jej dzieci jest wynagrodzenie za pracę, które wynosi 1.285,16 zł netto miesięcznie oraz środki przekazywane jej na dzieci w łącznej kwocie 800 zł. Tym samym należało przyjąć, że miesięczne dochody skarżącej i jej rodziny kształtują się na poziomie 2.085,16 zł. Natomiast średnio miesięcznie skarżąca przeznacza kwotę 3.204,80 zł na spłatę kredytu bankowego (232,24 euro, co odpowiada kwocie około 984 zł) oraz zaległości podatkowej (1.455,09 zł), opłaty za lokal mieszkalny (298,77 zł), energię elektryczną (62,10 zł), telefon i internet (209,38 zł), składki na ubezpieczenie trzech samochodów osobowych (195,46 zł). Wysokość ww. wydatków ustalono na podstawie nadesłanych dokumentów. Zwrócić przy tym uwagę należy, że w kwocie tej nie zostały uwzględnione pozostałe bieżące wydatki, jakie bez wątpienia skarżąca ponosi na wyżywienie trzyosobowej rodziny, zakup środków higieny i czystości, obuwia, odzieży dla siebie, pomocy szkolnych dla dzieci oraz kosztów dojazdów do pracy (skarżąca mieszka w [...] a pracuje w [...]). Z powyższych ustaleń wynika, że zadeklarowane i udokumentowane przez skarżącą dochody nie wystarczają na pokrycie ponoszonych przez nią wydatków. Wątpliwości co do środków pieniężnych, jakimi faktycznie dysponuje skarżąca potęguje fakt, że w świetle przedłożonych dokumentów nie posiada ona oszczędności. Z jakich więc środków skarżąca uiszcza koszty związane z utrzymaniem swoim i dzieci w części przekraczającej kwotę osiąganych przez nią dochodów, tego skarżąca już nie wyjaśniła. W tym stanie sprawy referendarz sądowy uznał, że sytuacja finansowa skarżącej, pomimo przedłożenia przez nią wymaganych dokumentów, nadal budzi uzasadnione wątpliwości. W kontekście wysokości udokumentowanych przez skarżącą wydatków nadal nie sposób ustalić, jaka jest rzeczywista wysokość dochodów osiąganych przez skarżącą i posiadanych przez nią środków pieniężnych. Skoro okoliczność ta nie została wyjaśniona przez skarżącą w sposób przekonujący, to nie sposób stwierdzić, czy skarżąca jest w stanie ponieść koszty niniejszego postępowania, czy też nie, a jeśli tak, to w jakiej części. W ocenie referendarza sądowego skarżąca przedstawiła i udokumentowała swoje możliwości płatnicze w taki sposób, aby przemawiał on za uznaniem, że poniesienie przez skarżącą kosztów sądowych w niniejszej sprawie wywoła skutki, o których mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. Powoływane przez nią okoliczności (niskie dochody, zobowiązania w znacznej kwocie, brak środków pieniężnych, przy jednoczesnych bieżących wydatkach znacznie przekraczających kwotę dochodów) prowadzą także do wniosku, że świadomym zamiarem skarżącej było zobrazowanie swojej sytuacji majątkowej w taki sposób, aby orzekający uznał, że nie ma ona możliwości poniesienia kosztów niniejszego postępowania (w tym kosztów sądowych) ani w całości ani też w części. Odnosząc się zaś do okoliczności zajęcia rachunków bankowych skarżącej należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665 ze zm.), środki pieniężne znajdujące się na rachunkach oszczędnościowych, rachunkach oszczędnościowo-rozliczeniowych oraz na rachunkach terminowych lokat oszczędnościowych jednej osoby, niezależnie od liczby zawartych umów, są wolne od zajęcia na podstawie sądowego lub administracyjnego tytułu wykonawczego do wysokości trzykrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, bez wypłat nagród z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za okres bezpośrednio poprzedzający dzień wystawienia tytułu wykonawczego. Do przepisu tego wyraźnie odwołuje się art. 8 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1015). W powołanym przepisie ustawodawca wyznaczył granice tzw. przywileju egzekucyjnego, który może być wiązany jedynie z rachunkami oszczędnościowymi, w tym oszczędnościowo-rozliczeniowymi i terminowymi lokatami oszczędnościowymi. Posiadaczowi rachunku oszczędnościowego przysługuje ochrona przed egzekucją, ale tylko w granicach określonych w art. 54 Prawa bankowego, bez względu na źródło, z którego pochodzą środki gromadzone na takim rachunku (zob. Z. Ofiarski, Komentarz do art. 54 ustawy – Prawo bankowe, Komentarz LEX 2013). Celem instytucji zawartej w art. 54 ust. 1 Prawa bankowego jest zapewnienie egzekwowanemu dłużnikowi pewnego minimum egzystencjalnego. Wobec powyższego okoliczność prowadzenia egzekucji z rachunków bankowych skarżącej sama w sobie nie stanowi o niemożności poniesienia przez nią kosztów niniejszego postępowania. Nadmienić przy tym należy, że skarżąca poza rachunkami w [...] i [...] posiada także konta w [...] oraz [...], co wynika z przedłożonych odpisów zawiadomień o wstrzymaniu realizacji zajęcia wierzytelności, z których wyciągów pomimo wezwania nie przedstawiła. Z tych wszystkich względów uznano, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.