I SA/Gd 1612/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. M.-P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kary porządkowej postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 30 grudnia 2013 r. (data stempla pocztowego), J. M.-P. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego od skargi w kwocie 100 zł. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem, na utrzymaniu małżonków pozostaje dwóch synów, obecnie jej jedyny dochód to zasiłek chorobowy w wysokości 350 zł brutto miesięcznie (około 300 zł netto), mąż wnioskodawczyni otrzymuje wynagrodzenie, które wynosi 1.500 zł brutto miesięcznie, ani wnioskodawczyni ani pozostali członkowie jej rodziny nie posiadają jakiegokolwiek majątku. Zgodnie z brzmieniem art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Regulacja zawarta w art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Na podstawie ww. przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 8 stycznia 2014 r. (doręczonym w dniu 20 stycznia 2014 r.) wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; (2) dokumentu potwierdzającego wysokość wypłacanego wnioskodawczyni zasiłku chorobowego; (3) zaświadczenia od pracodawcy małżonka o wysokości osiąganego przez niego miesięcznego wynagrodzenia (w kwotach brutto i netto) oraz średniego wynagrodzenia osiągniętego w okresie ostatnich trzech miesięcy (w kwotach netto i brutto); (4) oświadczenia złożonego przez małżonka w przedmiocie jego majątku, w szczególności posiadanych nieruchomości, przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, wysokości zasobów pieniężnych (oszczędności i papierów wartościowych); (5) oświadczenia złożonego przez małżonka, czy nadal prowadzi działalność gospodarczą; jeżeli tak – dokumentów potwierdzających tę okoliczność (decyzja o wykreśleniu wpisu z ewidencji działalności gospodarczej/zaświadczenie o zawieszeniu działalności); jeżeli zaś nie wyrejestrował działalności – dokumentów księgowych, z których wynikałaby wysokość osiągniętego z tego tytułu dochodu (przychodu) lub poniesionej straty, kosztów uzyskania przychodów w okresie ostatnich trzech miesięcy, a także kopii zgłoszenia NIP-1 z załącznikiem B wraz z ich aktualizacjami, ewidencji środków trwałych, jeżeli jest podatnikiem podatku VAT – deklaracji VAT-7, a także wyciągów z rachunków związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą z okresu ostatnich trzech miesięcy wraz z historią dokonanych na rachunkach operacji (wpłat, wypłat, przelewów) i stanem sald kont; (6) dokumentów obrazujących wysokość bieżących miesięcznych kosztów utrzymania ponoszonych przez małżonków (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę, wywóz odpadów, telefon, itp.); (7) oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawczynię, jej męża pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); (8) oświadczenia złożonego przez każdego z małżonków w przedmiocie posiadanych udziałów tak w spółkach osobowych, jak i kapitałowych, pełnionych funkcji i osiąganych z tego tytułu dochodów, w tym w związku z pełnieniem funkcji członka rady nadzorczej, prezesa zarządu. Wyjaśniono przy tym wnioskodawczyni, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Wnioskodawczyni nie przedłożyła żadnego z wymaganych dokumentów, które pozwoliłyby na weryfikację danych zawartych we wniosku o przyznanie jej prawa pomocy. W tak ustalonym stanie faktycznym stwierdzić należało, że to sama wnioskodawczyni uniemożliwiła, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej. Zaniechanie wnioskodawczyni w tym zakresie skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni już z samego faktu nałożenia na nią zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jej możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mogła wywieść, że złożone przez nią we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążona negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. W orzecznictwie sądowooadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Ze względu na fakt, że wnioskodawczyni pomimo nałożonego zobowiązania nie przedłożyła wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności, uznano, że nie wykazała ona, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.