I SA/Gd 1638/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów zgłoszonych w sprawie prowadzenia egzekucji postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. I SA/Gd 1638/13 UZASADNIENIE Wnioskiem z 18 października 2014 r., uzupełnionym na formularzu PPF 12 listopada 2014 r., skarżący M. K. zwrócił się o przyznanie mu w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Postanowieniem z 26 marca 2015 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy, gdyż skarżący uchylił się od przedstawienia dokumentów, które pozwoliłyby orzekającemu dokonać pełnej i rzetelnej oceny sytuacji finansowej i rodzinnej. Z tej przyczyny referendarz sądowy uznał, że sytuacja majątkowa skarżącego pozostaje nadal niejasna. Od powyższego orzeczenia skarżący wniósł sprzeciw. Wyjaśnił, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem, gdyż jego sytuacja finansowa jest trudna z uwagi na toczące się postępowania egzekucyjne. Okoliczność prowadzenia egzekucji względem jego majątku winna być znana orzekającemu z urzędu; w WSA w Gdańsku toczą się bowiem sprawy w przedmiocie zarzutów zgłoszonych przez skarżącego w sprawie prowadzonych egzekucji. Do sprzeciwu skarżący dołączył odpis postanowienia z 27 października 2014 r. w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz zawiadomienia o zajęciu środka transportu – samochodu marki [...] z 1997 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako P.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z brzmieniem art. 245 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje: 1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 P.p.s.a., adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Sąd zauważa, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 P.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 P.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe z konkubiną i trojgiem dzieci, jego majątek to: mieszkanie o powierzchni 90 m2, nieruchomość, na której usytuowany jest warsztat ślusarski oraz sprzęt (w tym transportowy) i maszyny wykorzystywane w prowadzonym zakładzie usługowym, osiąga dochód z działalności usługowej w wysokości niezbędnej do utrzymania rodziny. Przedmiotowe oświadczenie okazało się być niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych skarżącego. Skarżący mimo, że wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą, to nie zadeklarował kwoty uzyskiwanych z tego tytułu dochodów, podając jedynie, że kwota ta pozwala tylko na zaspokojenie kosztów utrzymania rodziny. Skarżący nie podał przy tym kwoty wydatków ponoszonych na utrzymanie pięcioosobowej rodziny. W przedmiotowym oświadczeniu nie podał także, że posiada samochód osobowy i dostawczy, które to składniki majątku deklarował w pozostałych sprawach. Nadto, z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy składanych przez skarżącego oraz jego rodziców w sprawach, toczących się przed tut. Sądem, wynika, iż posiada on dwa lokale użytkowe o powierzchni 61 m2 i 248 m2 oraz że zamieszkuje wspólnie z rodzicami pod jednym adresem. W związku z powyższym zarządzeniem z 24 listopada 2014 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., skarżący został wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ odpisów wszystkich zeznań podatkowych za rok 2013 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39) złożonych przez wnioskodawcę i jego konkubinę, bądź stosownego zaświadczenia w przedmiocie wysokości dochodów osiągniętych przez każdą z tych osób za ten rok z właściwego urzędu skarbowego; b/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego konkubinę rachunków bankowych (rachunków dla potrzeb prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej, rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; a w przypadku ich nieposiadania – złożenia oświadczenia o ich nieposiadaniu przez każdą z tych osób; c/ odpisów dokumentów księgowych potwierdzających wysokość przychodu/dochodu (poniesionej straty) za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej oraz – w przypadku gdy wnioskodawca jest podatnikiem VAT – odpisów złożonych za ww. okres deklaracji VAT-7; odpisu ewidencji środków trwałych, wartości niematerialnych i prawnych oraz ewidencji wyposażenia; jeżeli wnioskodawca zaprzestał prowadzenie działalności gospodarczej lub zawiesił jej wykonywanie – przedłożenia dokumentu potwierdzającego te okoliczności; d/ oświadczenia, czy w związku z posiadaniem dwóch lokali o pow. 61 m2 i 248 m2 wnioskodawca osiąga dochody z tytułu ich najmu (dzierżawy); jeżeli tak – przedłożenia dokumentów obrazujących ich miesięczną wysokość; e/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na wnioskodawcę, jego konkubinę pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości); f/ oświadczenia konkubiny wnioskodawcy w przedmiocie nieosiągania przez nią dochodów (w tym z tytułu umów zleceń, o dzieło), a w przypadku gdy ma ona status osoby bezrobotnej – przedłożenia dokumentu okoliczność tę potwierdzającego (decyzja/zaświadczenie z urzędu pracy); g/ oświadczenia złożonego przez konkubinę wnioskodawcy w przedmiocie posiadanych przez nią nieruchomości, zasobów pieniężnych oraz przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro; h/ oświadczenia, czy wnioskodawca lub jego konkubina w okresie ostatnich sześciu miesięcy korzystali ze świadczeń pomocy społecznej; jeżeli tak – przedłożenia dowodów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres na jaki pomoc została przyznana (decyzji z pomocy społecznej); i/ oświadczenia, czy wnioskodawca lub jego konkubina otrzymują (jeśli tak to w jakiej wysokości) pomoc finansową lub rzeczową od rodziny lub innych osób prywatnych; jeżeli tak – wskazania wysokości, rodzaju i częstotliwości udzielanej pomocy wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy); j/ w związku z zamieszkiwaniem przez wnioskodawcę pod wspólnym adresem z rodzicami W. K. oraz H. K. wskazania, czy wnioskodawca partycypuje w kosztach związanych z eksploatacją domu (opłatach za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, inne), a jeśli tak – w jakiej wysokości miesięcznie, przy czym kwota wydatków z tego tytułu winna zostać udokumentowana; jeżeli wnioskodawca zamieszkuje osobno – przedłożenia dokumentów obrazujących wysokość poniesionych przez wnioskodawcę i jego konkubinę w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (opłat za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.); k/ dokumentów w przedmiocie aktualnego stanu zadłużenia wnioskodawcy wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, gminy, instytucji finansowych, dostawców mediów i innych podmiotów. Poinformowano także skarżącego, że niezastosowanie się do treści wezwania może skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono skutecznie skarżącemu 12 grudnia 2014 r. (k. 92). Skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. W tak ustalonym stanie Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania mu prawa pomocy, gdyż nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Zatem dokonanie rzetelnej i pełnej oceny jej sytuacji finansowej i rodzinnej jest wciąż niemożliwe z uwagi na niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności. Raz jeszcze należy podkreślić, że zaniechanie skarżącego w tym zakresie stanowi zaś przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie mu prawa pomocy. Odnosząc się do dokumentów przedłożonych przez skarżącego Sąd wyjaśnia, że są one niewystraczające do oceny jego aktualnych możliwości płatniczych. Na ich podstawie możliwe jest tylko dokonanie ustaleń w przedmiocie wysokości zaległości podatkowych skarżącego, które wynoszą 13.379 zł. Natomiast sama okoliczność zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz zajęcia samochodu osobowego nie stanowi, że skarżący nie posiada środków na poniesienie kosztów niniejszego postępowania. Reasumując, Sąd uznał, że skarżący nie wykazał zasadności wniesionego żądania, gdyż wciąż nie sposób ustalić aktualnej wysokości uzyskiwanych przez niego dochodów oraz środków pieniężnych posiadanych na rachunkach bankowych, nie jest także znana kwota dokonywanych potrąceń do momentu zawieszenia postępowania egzekucyjnego potrąceń egzekucyjnych oraz kwota wydatków, jakie ponosi on w związku z bieżącym koniecznym utrzymaniem swoim i swojej rodziny. Wciąż zatem nie sposób ustalić, jaką faktycznie kwotą dysponuje skarżący (po uwzględnieniu ponoszonych przez niego wydatków), a w konsekwencji ocenić, czy jest on w stanie, a jeśli tak, to w jakiej części, ponieść koszty niniejszego postępowania. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.