I SA/Gd 1645/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Kwarcińska, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 lutego 2015 r. sprawy ze skargi Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 4 listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji oddala skargę. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przekazał organowi egzekucyjnemu - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego, celem przeprowadzenia egzekucji administracyjnej, tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 21 sierpnia 2014 r. wystawiony na J.J., obejmujący należność pieniężną z tytułu nienależnie pobranych płatności w ramach wsparcia bezpośredniego za okres 10/2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 22 września 2014 r., działając na podstawie art. 29 § 2 w związku z art. 27 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, nie przystąpił do egzekucji w oparciu o w/w tytuł wykonawczy, z uwagi na nieaktualny adres zamieszkania zobowiązanego oraz błędne oznaczenie wierzyciela. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego, Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z dnia 2 października 2014 r. złożył zażalenie na to postanowienie, wnosząc o zmianę zaskarżonego postanowienia albo uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu wniesionego środka prawnego przedstawiono argumentację potwierdzającą w ocenie skarżącego prawidłowość wystawionego tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 21 sierpnia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 4 listopada 2014 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 września 2014 r. w przedmiocie nieprzystąpienia do egzekucji administracyjnej. Pismem z dnia 4 grudnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, zarzucając postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej: 1. rażące naruszenie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.) w przedmiotowej sprawie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności: - art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że tytuł wykonawczy wystawiony przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR nie spełnia wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 1 wskazanej ustawy, - art. 1a pkt 13 w związku z art. 5 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w myśl niniejszych przepisów wierzycielem jest wyłącznie Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako organ Agencji reprezentujący ją na zewnątrz, podczas gdy z dniem 1 sierpnia 2012 r., organem działającym w imieniu Agencji, jako wierzyciela, obok Prezesa Agencji jest również - z mocy ustawy - Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. 2. Będące konsekwencją naruszenia powyższych przepisów naruszenie: - art. 29 ust. 2 w związku z art. 29 ust. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r., Nr 98, poz. 634 z późn. zm.) poprzez nieuwzględnienie konstrukcji tego przepisu, który zawiera dwie normy: w ust. 2 -etap wydawania decyzji przez organ właściwy do rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 oraz w ust. 10 - gdzie, określono sposób prowadzenia egzekucji jak również, że układ tych norm w ramach przepisu sugeruje kolejność realizacji zadań a także ich współzależność, w kontekście pominięcia przez Dyrektora Izby Skarbowej art. 29 ust 8, który przyznaje uprawnienia organu podatkowego określone w ustawie organowi, o którym mowa w ust. 2, zaś organem tym na gruncie niniejszej sprawy jest Kierownik Biura Powiatowego ARiMR, co prowadzi do jedynego wniosku, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR może występować samodzielnie w imieniu Agencji, jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym celem dochodzenia należności i są to uprawnienia wynikające z już wydanych decyzji. Wskazując na powyższe zarzuty skarżący na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 września 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 29 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przy czym jeżeli obowiązek, którego dotyczy tytuł wykonawczy, nie podlega egzekucji administracyjnej lub tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów określonych w art. 27 § 1 i 2, organ egzekucyjny nie przystępuje do egzekucji. Na postanowienie organu egzekucyjnego o nieprzystąpieniu do egzekucji wierzycielowi, niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym, przysługuje zażalenie (art. 29 § 2 ustawy). Stosownie zaś do dyspozycji art. 27 § 1 cytowanej ustawy, tytuł wykonawczy zawiera: 1) oznaczenie wierzyciela; 2) wskazanie imienia i nazwiska lub firmy zobowiązanego i jego adresu, a także określenie zatrudniającego go pracodawcy i jego adresu, jeżeli wierzyciel posiada taką informację; 3) treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej -także określenie jej wysokości, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; 4) wskazanie zabezpieczenia należności pieniężnej hipoteką przymusową albo przez ustanowienie zastawu skarbowego lub rejestrowego lub zastawna nieujawnionego w żadnym rejestrze, ze wskazaniem terminów powstania tych zabezpieczeń; 5) wskazanie podstawy prawnej pierwszeństwa zaspokojenia należności pieniężnej, jeżeli należność korzysta z tego prawa i prawo to nie wynika z zabezpieczenia należności pieniężnej; 6) wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; 7) datę wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela; 8) pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie miejsca pobytu; 9) pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego; 10) klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; 11) wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych; 12) datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku. W niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego uzasadnił w postanowieniu z dnia 22 września 2014 r. zastosowanie art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji niespełnieniem przez tytuł wykonawczy o nr [...] z dnia 21 sierpnia 2014 r., wymogu określonego w art. 27 § 1 pkt 1 i 2 przywołanej ustawy z uwagi na nieaktualny adres zamieszkania zobowiązanego oraz błędne oznaczenie wierzyciela. W kontekście powyższego wskazano, iż w tytule wykonawczym wierzyciel wskazał nieaktualny adres zamieszkania zobowiązanego, tj.: [...] P., M. ul. nr [...], podczas gdy wg ewidencji podatników (prowadzonej przez organ egzekucyjny) wynika, że aktualnym adresem zamieszkania zobowiązanego – J.J. jest adres: [...] P., M. ul. [...]. Chociaż Sąd nie dostrzegł w złożonej skardze zarzutu przeciwko tej części zastrzeżeń do złożonego tytułu egzekucyjnego to wskazuje, że już sama ta okoliczność daje samodzielną podstawę do nieprzystąpienia do egzekucji. Oznacza to, że zaskarżone rozstrzygnięcie choćby i z tej przyczyny należy uznać za właściwe. Natomiast przedmiot sporu został przez stronę skarżącą zdefiniowany wokół uprawnień kierownika biura powiatowego agencji, jako wierzyciela mogącego skutecznie wystawić tytuł wykonawczy. W tym zakresie Sąd także uznaje zaskarżone rozstrzygnięcie za zgodne z prawem. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 1a pkt 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. Natomiast jak stanowi art. 5 § 1 pkt 2 niniejszego aktu prawnego uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków określonych w art. 2 jest - dla obowiązków wynikających z orzeczeń sądów lub innych organów albo bezpośrednio z przepisów prawa - organ lub instytucja bezpośrednio zainteresowana w wykonaniu przez zobowiązanego obowiązku albo powołana do czuwania nad wykonaniem obowiązku, a w przypadku braku takiej jednostki lub jej bezczynności - podmiot, na którego rzecz wydane zostało orzeczenie lub którego interesy prawne zostały naruszone w wyniku niewykonania obowiązku. Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (t.j.: Dz. U. z 2008 r. nr 98 poz. 634 z późn. zm.) Agencja jest państwową osobą prawną. Agencja nie odpowiada za zobowiązania Skarbu Państwa, a Skarb Państwa nie odpowiada za zobowiązania Agencji (art. 2 ust. 3 ww. ustawy). Zadania Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa określają przepisy art. 4, 5 i 6 niniejszej ustawy. Zgodnie natomiast z art. 8 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa organem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest Prezes powoływany przez Prezesa Rady Ministrów, spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru, na wniosek ministra właściwego do spraw rozwoju wsi oraz ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Prezes Rady Ministrów odwołuje Prezesa Agencji. Prezes Agencji kieruje działalnością Agencji i reprezentuje ją na zewnątrz. Prezes Agencji wykonuje zadania przy pomocy zastępców Prezesa Agencji, dyrektorów oddziałów regionalnych oraz kierowników biur powiatowych (art. 8 ust. 2 tejże ustawy). Stosowanie do art. 9 ust. 1 wskazanej ustawy w ramach Agencji wyodrębnia się Centralę Agencji, oddziały regionalne działające w każdym województwie, biura powiatowe działające w każdym powiecie, z tym że w miastach na prawach powiatu nie tworzy się odrębnych biur powiatowych. Oddziałem regionalnym kieruje dyrektor, a biurem powiatowym - kierownik (art. 9 ust. 2 cytowanej ustawy). Należy zauważyć, iż stosownie do art. 10 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Prezes Agencji, dyrektorzy oddziałów regionalnych i kierownicy biur powiatowych wydają decyzje administracyjne w zakresie określonym w odrębnych przepisach. W postępowaniu administracyjnym organem wyższego stopnia w rozumieniu ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego w stosunku do dyrektorów oddziałów regionalnych jest Prezes Agencji, a w stosunku do kierowników biur powiatowych - dyrektor oddziału regionalnego (art. 10 ust. 2 cytowanej ustawy). Na mocy art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej. Właściwym w sprawie ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych w decyzji, o której mowa w ust. 1, jest organ właściwy do rozstrzygnięcia sprawie przyznania płatności lub pomocy finansowej ze środków publicznych, o których mowa w ust. 1 (art. 29 ust. 2 tejże ustawy). Stosownie do art. 29 ust. 10 cyt. ustawy do egzekucji należności, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjny w administracji. W ocenie Sądu z treści cytowanych przepisów wynika jednoznacznie, iż ustawodawca przyznał Kierownikom Biur Powiatowych Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa prawo wydawania decyzji ustalających kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Ponieważ Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie można zakwalifikować do grona organów administracji rządowej lub organów jednostek samorządu terytorialnego w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wierzyciela w niniejszej sprawie ustalić należy na podstawie cytowanej wyżej art. 5 § 1 pkt 2 ww. ustawy. Zatem, fakt wydania ww. decyzji przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie przesądza, że stał się on zarazem wierzycielem dochodzonych należności. Celem ustalenia, kto - Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, czy Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa - jest (stosowanie do ww. art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) bezpośrednio zainteresowany w wykonaniu dochodzonych obowiązków należy wziąć pod uwagę przepisy m.in. regulujące kwestie reprezentacji na zewnątrz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz konsekwencje decyzyjnego ustalenia należności z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych. Skutki te określono m.in. w art. 31 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Zgodnie z art. 31 ust. 1 ww. ustawy należności ustalane w drodze decyzji administracyjnej przez organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2, z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) lub Europejskiego Funduszu Rolniczego Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz kraj owych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także wierzytelności wynikające z umów z tytułu płatności określonych w odrębnych przepisach realizowanych przez Agencję ze środków publicznych pochodzących z EFRG lub EFRROW oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, z wyłączeniem należności, o których mowa w art. 29 ust. 4, podlegają potrąceniu z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach tych funduszy oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy. Należności ustalane w drodze decyzji administracyjnej przez organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2, z tytułu nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej innych niż określone w ust. 1 oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, a także wierzytelności wynikające z umów z tytułu płatności określonych w odrębnych przepisach realizowanych przez Agencję ze środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej innych niż określone w ust. 1 oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy, z wyłączeniem należności, o których mowa w art. 29 ust. 4, podlegają potrąceniu z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach poszczególnych funduszy Unii Europejskiej innych niż określone w ust. 1 oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z tych funduszy (art. 31 ust. 2 tejże). Potrącenia dokonuje się przez oświadczenie Agencji złożone dłużnikowi w formie pisemnej, jeżeli dłużnik, na warunkach określonych w decyzji lub umowie, o których mowa w ust. 1 i 2, nie zwrócił na rachunek bankowy Agencji nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Oświadczenie ma moc wsteczną od dnia, w którym potrącenie stało się możliwe (art. 31 ust. 3 ww. ustawy). Koszty powstałe w wyniku dochodzenia należności i wierzytelności, w tym koszty postępowania administracyjnego, koszty postępowania sądowego i koszty egzekucyjne, podlegają potrąceniu z bezspornej i wymagalnej wierzytelności lub należności dłużnika finansowanej z części krajowej z tytułu realizowanych przez Agencję płatności w ramach poszczególnych funduszy Unii Europejskiej oraz krajowych środków publicznych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych w ramach tych funduszy. Do potrącenia kosztów powstałych w wyniku dochodzenia należności i wierzytelności stosuje się odpowiednio przepis ust. 3 (art. 31 ust. 5 ustawy o ARiMR). Ponadto na mocy art. 33 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa Agencja może dokonywać sprzedaży wymagalnych wierzytelności Agencji w przypadku trwałej utraty przez dłużników Agencji zdolności do spłaty zadłużenia. Należy również podkreślić, iż zgodnie z art. 24 ww. ustawy Prezes Agencji może umarzać, w całości lub w części, rozkładać na raty lub odraczać termin spłat wierzytelności Agencji przypadających jej w związku z wykonywaniem przez nią zadań finansowanych wyłącznie z kraj owych środków publicznych, zwanych dalej "wierzytelnościami Agencji". Z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, iż Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jest wprawdzie wyposażony w uprawnienie do wydawania decyzji, nie jest jednak odrębnym organem, czy instytucją Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa mogącą występować samodzielnie jako wierzyciel w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Na marginesie zauważyć należy, iż wystawiając tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 21 sierpnia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, jako numer identyfikacji podatkowej wierzyciela wskazał NIP Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ([...]). Podsumowując w niniejszej sprawie wierzycielem w rozumieniu art. 5 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa jako organ Agencji reprezentujący ją na zewnątrz. Należy stwierdzić, iż podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyrokach: z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 209/14, z dnia 28 października 2014 r., sygn.. akt I SA/Gd 945/14, z dnia 13 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Gd 1013/14. Sąd obecnie sprawę rozstrzygający je podziela. Mając powyższe na uwadze w przedmiotowym postępowaniu nie został naruszony art. 29 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jak również art. 1a pkt 13 w związku z art. 5 § 1 pkt 2 ww. ustawy. W tym postępowaniu nie zostały naruszone również przepisy art. 29 ust. 2 w związku z art. 29 ust. 10 ustawy o Agencji i Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. W świetle powyższego skarga jako niezasadna została oddalona (art. 151 p.p.s.a.).