I SA/Gd 1652/17
PostanowienieWSA w Gdańsku2018-06-13
Skład orzekający: Sędzia NSA Elżbieta Rischka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o przyznanie prawa pomocy, który został pierwotnie pozostawiony bez rozpoznania z powodu braków formalnych, może zostać merytorycznie rozpoznany, jeśli strona skutecznie uzupełniła te braki w terminie, a sąd uchylił wcześniejsze postanowienie utrzymujące w mocy zarządzenie referendarza?Ratio decidendi
Sąd administracyjny może uchylić i zmienić swoje wcześniejsze postanowienie, nawet jeśli jest prawomocne, jeśli okoliczności sprawy uległy zmianie. W sytuacji, gdy strona skutecznie uzupełniła braki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie, wcześniejsze zarządzenie referendarza o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania oraz postanowienie sądu utrzymujące je w mocy tracą moc prawną, a sprawa powinna zostać przekazana do merytorycznego rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy. Referendarz sądowy pozostawił wniosek bez rozpoznania z powodu braków formalnych, których Skarżąca nie uzupełniła w terminie. Sąd administracyjny postanowieniem z dnia 12 marca 2018 r. utrzymał w mocy zarządzenie referendarza. Następnie, po otrzymaniu odpowiedzi z Poczty Polskiej wskazującej na doręczenie przesyłki domownikowi, Sąd stwierdził, że Skarżąca uzupełniła braki wniosku w terminie i uchylił swoje wcześniejsze postanowienie oraz zarządzenie referendarza.Rozstrzygnięcie
Uchylono postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2018 r. o utrzymaniu w mocy zarządzenia referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2018 r. oraz zmieniono zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2018 r. poprzez jego uchylenie w całości.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 13 czerwca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. B.-O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 2 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości w łącznym zobowiązaniu pieniężnym postanawia: 1. uchylić postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 marca 2018 r. o utrzymaniu w mocy zarządzenia referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2018 r.; 2. zmienić zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2018 r. poprzez uchylenie tego zarządzenia w całości.
Wnioskiem z dnia 13 grudnia 2017 r., złożonym na formularzu PPF, H. B.O. - dalej jako "Skarżąca" zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o przyznanie prawa pomocy.
Postanowieniem z dnia 12 marca 2018 r. Sąd, działając na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), utrzymał w mocy zarządzenie z dnia 1 lutego 2018 r., którym referendarz sądowy pozostawił wniosek Skarżącej o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania, albowiem w zakreślonym terminie Skarżąca nie uzupełniła braków formalnych wniosku.
Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2018 r. Sąd stwierdził, że Skarżąca usunęła braki formalne wniosku z dnia 13 grudnia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy w terminie i umorzył postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu, bowiem uznał, że z udzielonej przez Pocztę Polską odpowiedzi na reklamację Skarżącej wynika, że przesyłkę doręczono dorosłemu domownikowi Skarżącej w dniu 11 stycznia 2018 r., zatem składając w dniu 18 stycznia 2018 r. pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie Sądu do usunięcia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, Skarżąca uczyniła to w terminie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.
Taka sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie, bowiem postanowienie Sądu z dnia 12 marca 2018 r. nie jest postanowieniem kończącym sprawę co do istoty, natomiast prawomocnie rozstrzyga kwestię incydentalną z wniosku Skarżącej z dnia 13 grudnia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy.
Z akt sprawy wynika, że Sąd postanowieniem uznał, że Skarżąca dochowała terminu do usunięcia braków formalnych wniosku z dnia 13 grudnia 2017 r. o przyznanie prawa pomocy, zatem okoliczności sprawy uległy zmianie, co czyniło zasadnym uchylenie postanowienia o utrzymaniu w mocy zarządzenia referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2018 r. Skoro Sąd uznał, że Skarżąca uzupełniła braki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie, to wniosek ten odpowiadał wymogom zakreślonym w art. 257 p.p.s.a., co stanowi podstawę do merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącej o przyznanie prawa pomocy z dnia 13 grudnia 2017 r. przez referendarza sądowego.
Z tych względów Sąd na podstawie art. 165 p.p.s.a. orzekł, jak w punkcie 1. postanowienia.
W punkcie 2. postanowienia Sąd stwierdził, że zaskarżone zarządzenie referendarza sądowego należało zmienić poprzez jego uchylenie.
Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, Sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). W art. 258 § 2 pkt 6 p.p.s.a. określono, że przedmiotem sprzeciwu może być zarządzenie referendarza o pozostawieniu wniosku o prawo pomocy bez rozpoznania.
Z przytoczonych powyżej regulacji wynika, że sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, nie rozpoznaje zaś wniosku o przyznanie prawa pomocy na nowo.
W przedstawionych okolicznościach faktycznych, skoro przesądzone zostało, że Skarżąca uzupełniła braki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie, koniecznym było uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie sprawy referendarzowi sądowemu celem merytorycznego rozpoznania wniosku Skarżącej o przyznanie prawa pomocy.
Mając na uwadze powyższe Sąd, działając na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., uznał, że należało zaskarżone zarządzenie zmienić i orzec jak w punkcie 2. postanowienia.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło