I SA/Gd 1663/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. z siedzibą w S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie określenia nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności postanawia wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 31 sierpnia 2015 r. w przedmiocie określenia nieprzekazanej kwoty przez dłużnika zajętej wierzytelności. Uzasadniając wniosek spółka podała, że Naczelnik Urzędu Skarbowego, wystosował do niej upomnienie, wzywając do zapłaty w terminie 7 dni kwoty 201.572 zł wraz z kosztami upomnienia, pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w trybie egzekucji w administracji. W związku z tym, zdaniem spółki, ewentualne przymusowe wyegzekwowanie kwoty wskazanej w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 29 lipca 2015 r. utrzymanym w mocy przez Dyrektora Izby Skarbowej, będzie skutkowało wyrządzeniem znacznej szkody w postaci realnego uszczuplenia jej majątku, a taki stan rzeczy doprowadzi do niemożności terminowego regulowania wymagalnych zobowiązań i będzie stanowić podstawę do wszczęcia przez wierzycieli postępowania windykacyjnego, a nawet postępowania upadłościowego. Ponadto nawet jeśli wierzyciele nie wystąpią z takim żądaniem, to w przypadku utraty płynności finansowej do złożenia takiego wniosku będzie zobowiązana sama skarżąca. W ocenie skarżącej, skutki ewentualnej skutecznej egzekucji mogą być zatem nieodwracalne. Ponadto według skarżącej, do czasu prawomocnego zakończenia sprawy odpowiedzialność finansowa spółki nie jest ostatecznie przesądzona, a zatem jakakolwiek ingerencja w jej aktywa winna być wstrzymana. Do wniosku spółka załączyła upomnienie z dnia 4 września 2015 r. nr [...]. W piśmie procesowym z dnia 24 listopada 2015 r. spółka wniosła o przyspieszenie rozpatrzenia jej wniosku. Ponadto wniosła o dopuszczenie załączonych dowodów z dokumentów, tj. tytułu egzekucyjnego oraz zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z dnia 18 listopada 2015 r. Skarżąca wyjaśniła, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wystawił przeciwko spółce w dniu 4 listopada 2015 r. tytuł wykonawczy w oparciu o zaskarżone postanowienie, a w dniu 18 listopada 2015 r. dokonał zajęcia przysługującej spółce wierzytelności z rachunków bankowych prowadzonych przez "B". Na zajętych rachunkach gromadzone są wszystkie środki spółki na prowadzenie bieżącej działalności, w tym na regulowanie zobowiązań i wypłatę wynagrodzeń pracowniczych. Skarżąca podkreśliła, że nie posiada innych aniżeli zgormadzonych w banku "B" środków na finansowanie swojej działalności, co uniemożliwia jej regulowanie wymagalnych zobowiązań, a w konsekwencji może doprowadzić do występowania wierzycieli na drogę postępowania cywilnego, a nawet wszczęcia procedury upadłościowej. Ponadto zdaniem skarżącej, wskazane wyżej skutki z całą pewnością podważą zaufanie do spółki, co uniemożliwi pozyskiwanie nowych kontrahentów, należytą realizację wykonywanych już umów, a w przypadku wszczęcia postępowania upadłościowego doprowadzą do likwidacji spółki. Skarżąca zaakcentowała, że zajęcie konta oraz ściągnięcie wierzytelności w kwocie ponad 200.000 zł zaburzy płynność finansową spółki i może uniemożliwić jej dalsze funkcjonowanie na rynku. W piśmie procesowym z dnia 27 listopada 2015 r. w uzupełnieniu argumentacji wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia spółka podniosła, że jej sytuacja finansowa nie jest korzystna i każda ingerencja w substancję posiadanego majątku może zrodzić nieodwracalne skutki dla bytu spółki. Spółka wskazała, że od kilku lat odnotowuje stratę z prowadzonej działalności, która nadal narasta. Według stanu na dzień 27 listopada br. wyniosła 1.707.770,39 zł. Skarżąca podkreśliła, że obecna - trudna i niepewna - sytuacja nie jest powodowana niegospodarnością, lecz wynika z zobowiązań powstałych na skutek rewitalizacji, stanowiącego siedzibę spółki, kompleksu jeździecko - użytkowego, przy ul. P. [...] w S. Inwestycja ta z uwagi na niesumienność kontrahentów naraziła spółkę na dodatkowe koszty, w tym również związane ze sporami sądowymi, co zahamowało rozwój spółki i osłabiło jej wydolność finansową. Dalej spółka podała, że na dzień 27 listopada br. wysokość jej zobowiązań długoterminowych wyniosła 18.650. 000, 00 zł, a krótkoterminowych 4.568.016,69 zł. Skarżąca podkreśliła, że łączna suma pasywów równa jest kwocie 55.177.584, 42 zł, zaś suma aktywów jest tej kwocie równoważna. Ponadto spółka ma obecnie 111 wierzycieli. Ponadto skarżąca podniosła, że charakter należących do spółki aktywów nie pozwala na przypuszczenie, żeby możliwym było wyegzekwowanie dochodzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wierzytelności bez realnego - nieodwracalnego uszczuplenia majątku spółki. Skarżąca wyjaśniła również, że zdecydowana większość aktywów spółki to środki trwałe - nieruchomości gruntowe i budynkowe oraz ruchomości, a reszta to aktywa obrotowe niezbędne dla zabezpieczenia stabilności i bieżącej działalności spółki. Środki te przeznczone są głównie na działalność gospodarczą, wynagrodzenia pracownicze oraz opłaty podstawowe. W tej chwili spółka ma debet na rachunku bankowym -156.896,96 zł. Skarżąca dodała, że chciała ten debet zwiększyć, ale wobec działań organu skarbowego nie jest to już możliwe. Spółka zaznaczyła, że kwota 138.300,00 zł, stanowiąca kaucje, de facto stanowi środki osób trzecich i spółka nie może nią dysponować. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej, oczywistym, jest nie jest możliwe zaspokojenie dochodzonej przez organ należności, a dalsze prowadzenie egzekucji może doprowadzić do nieodwracalnych strat w substancji majątku lub pogłębienie dalszego zadłużenia, co z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością skutkowało będzie w niedalekiej przyszłości koniecznością ogłoszenia upadłości i likwidacją spółki. Do pisma strona załączyła: bilans z uwzględnieniem bufora i informacją o kontach za rok 2015 – pasywa; bilans z uwzględnieniem bufora i informacją o kontach za rok 2015 – aktywa; jednostronny rachunek zysków i strat z uwzględnieniem bufora- rachunek zysków i strat (wariant porównawczy) za rok 2015 r. Skarżąca wniosła o dopuszczenie dowodu z ww. dokumentów na okoliczność: wartości i jakości posiadanych przez spółkę aktywów; źródeł i wysokości pasywów spółki, w szczególności zobowiązań krótko i długoterminowych; wysokości poniesionej przez spółkę straty w rok 2014 r. oraz w 2015 r. (do 27 listopada br.); groźby wyrządzenia spółce niepowetowanej szkody na skutek dalszego prowadzenia egzekucji, w szczególności pogłębienia zadłużenia skarżącej, a nawet wystąpienia okoliczności, warunkujących ogłoszenie upadłości i likwidację spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje : W pierwszej kolejności należy wskazać, że podstawą prawną rozpoznania wniosku strony skarżącej jest przepis art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm.) – dalej w skrócie zwanej "p.p.s.a." stanowiący, że wniesienie skargi do Sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności. Zaskarżony akt jest zatem wykonalny i mimo zaskarżenia do sądu może stać się przedmiotem postępowania egzekucyjnego. Wyjątek od tej zasady statuuje art. 61 § 3 p.p.s.a., w myśl którego w przypadku, gdy zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, Sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie tego aktu lub czynności w całości lub w części, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Przystępując do rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania Sąd bada czy akt, którego wstrzymania domaga się skarżąca podlega wykonaniu. Wstrzymanie wykonania może dotyczyć tylko takich aktów, które do tego wykonania się nadają. W literaturze przedmiotu przez wykonanie aktu administracyjnego zwykło rozumieć się każde zachowanie podmiotu uprawnionego lub zobowiązanego do jego wykonania (adresata aktu), polegające na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów, a nawet świadczeniu w rozumieniu prawa cywilnego (np. sumy pieniężnej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość). Akt administracyjny zostaje wykonany, gdy rzeczywisty stan stosunków społecznych odpowiadać będzie stanowi określonemu w nim jako powinny ( wydanie komputerowe komentarza do art. 61 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Romańska Marta, Knysiak-Molczyk Hanna, Woś Tadeusz, Lex Polonica). W niniejszej sprawie przedmiotem skargi, jak również wniosku o wstrzymanie wykonania jest wydane, na podstawie art. 71a § 9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( Dz.U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm.) postanowienie określające nieprzekazaną kwotę, z tytułu zajęcia prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność pieniężną dłużnika zajętej wierzytelności – skarżącej. Mając na uwadze, że postanowienie to na podstawie art. 71b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego wobec dłużnika zajętej wierzytelności i może być w związku z tym podstawą do wszczęcia wobec niego postępowania egzekucyjnego, Sąd przyjął, że akt ten podlega wykonaniu i może być przedmiotem ochrony przewidzianej we wspomnianym na wstępie art. 61 § 3 p.p.s.a. Rozstrzygając zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., Sąd jest związany zamkniętym katalogiem przesłanek pozytywnych. Ustawa wymienia w tym przepisie dwie przesłanki: niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zgodnie z poglądami doktryny i orzecznictwa przy rozpoznawaniu przesłanki niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody należy w szczególności przyjąć, że chodzi o taką szkodę (majątkową, a także niemajątkową), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub jego wyegzekwowania, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Należy podkreślić, że inicjatywa w zakresie wykazania przesłanek, uzasadniających wstrzymanie wykonania aktu, należy do strony skarżącej, bowiem jej rzeczą, jako strony postępowania sądowoadministracyjnego, jest wykazywanie zasadności złożonego wniosku poprzez wskazanie istnienia materialnoprawnych przesłanek wstrzymania wykonania kwestionowanego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, wniosek spółki o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia jest zasadny. Wprawdzie Sąd ma na uwadze, że świadczenie pieniężne, co do spełnienia którego toczy się spór w niniejszej sprawie jest z natury rzeczy świadczeniem odwracalnym, jednakże, rozważając skutki zapłaty należności, należało mieć na uwadze jego wysokość, która w rozpoznawanej sprawie wynosi 201.572,00 zł. Z analizy dokumentacji załączonej do pisma z dnia 27 listopada 2015 r. wynika, że spółka w prowadzonej działalności w 2014 r. odnotowała stratę netto o wysokości ponad 2,6 mln złotych, a strata na koniec listopada 2015 r. wyniosła ponad 1,7 mln złotych. Spółka posiada aktywa trwałe o wartości 55.000.490,48 zł, przy czym na koniec listopada br. zmniejszeniu uległa wartość jej środków trwałych z kwoty 55.928.645,40 zł (stan koniec roku 2014 r.) do kwoty 54.987.606,28 zł. Aktywa obrotowe przeznaczone na bieżącą działalność spółki kształtują się na poziomie 177.093,94 zł. Wysokość zobowiązań długoterminowych spółki wg stanu na dzień 27 listopada 2015 r. wynosi 18.650.000,00 zł, a zobowiązań krótkoterminowych 4.568.016,69 zł. Ponadto z majątku skarżącej prowadzona jest egzekucja należności, wynikającej z zaskarżonego postanowienia, w ramach której zajęto prowadzony przez "B" rachunek bankowy spółki do kwoty 213.694,00 zł. W związku z tym nie może ulegać wątpliwości, że wyegzekwowanie kwoty, której zwrotu domaga się Naczelnik Urzędu Skarbowego, spowodowałoby pogłębienie istniejącego już niekorzystnego dla spółki wyniku finansowego, a egzekucja należności może wywołać utratę płynności finansowej skarżącej, a w konsekwencji prowadzić do ogłoszenia upadłości spółki. W takiej sytuacji odtworzenie masy majątkowej może stać się niemożliwe. Konkludując, realizacja zaskarżonego rozstrzygnięcia w kontekście przywołanych przez stronę skarżącą okoliczności faktycznych mogłaby spowodować poważne konsekwencje finansowe w majątku spółki, a tym samym mogła być uznana za okoliczność powodującą powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.