I SA/Gd 1667/15

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. W. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Wnioskiem złożonym na formularzu PPF w dniu 11 grudnia 2015 r. (data stempla pocztowego), skarżący M. W. zwrócił się o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości, w tym wpisu od skargi w kwocie 500 zł. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić przy tym należy, że rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w powołanym przepisie. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest bowiem możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy, dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. W konsekwencji bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować ją należy jako niewykazanie przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący podał, że prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i synem (17 lat), małżonkowie nie posiadają żadnego majątku, nie osiągają żadnych dochodów – oboje są zarejestrowani w powiatowym urzędzie pracy jako osoby bezrobotne, skarżący ze względu na stan zdrowia nie jest w stanie podjąć jakiejkolwiek pracy, obecnie małżonkowie otrzymują pomoc od swoich córek, którą skarżący określił "na poziomie poniżej minimum egzystencji". Referendarz sądowy uznał oświadczenie skarżącego za niewystarczające do dokonania oceny jego możliwości płatniczych. Budziło ono również wątpliwości orzekającego chociażby z tego powodu, że skarżący podał, że ma status osoby bezrobotnej a jednocześnie wskazał, że choroba uniemożliwia mu podjęcie – co należy podkreślić – jakiejkolwiek pracy. Natomiast zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 149 ze zm.) status bezrobotnego ma osoba, która jest zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zarobkowej, bądź też co najmniej w połowie czasu pracy, jeżeli jest osobą niepełnosprawną. W związku z powyższym referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 22 grudnia 2015 r., wydanym na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwał skarżącego (przez pełnomocnika) do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: 1/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez małżonków rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat oraz kont i lokat dewizowych, w tym podlegających zajęciu egzekucyjnemu), maklerskich i innych, na których są gromadzone środki pieniężne, obrazujących historię (wpłaty, wypłaty, przelewy) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; w przypadku likwidacji kont bankowych – dokumentu potwierdzającego ich zamknięcie; 2/ odpisu decyzji/zaświadczenia z urzędu pracy o zarejestrowaniu każdego z małżonków jako osoby bezrobotnej i odmowie przyznania im z tego tytułu prawa do zasiłku; 3/ oświadczenia w przedmiocie zarejestrowanych na każdego z małżonków pojazdów mechanicznych (podania ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz kosztów związanych z ich używaniem (zakupem paliwa, ubezpieczeniem); 4/ dokumentów obrazujących wysokość stałych kosztów utrzymania małżonków za okres ostatnich trzech miesięcy, w szczególności wydatków związanych z eksploatacją domu (opłat za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, telefon, internet, TV itp.) oraz jasnego wskazania, z jakich środków małżonkowie je ponoszą; 5/ oświadczenia, czy skarżący ponosi koszty swojego leczenia i rehabilitacji; jeżeli tak – przedłożenia dokumentów, z których wynikałaby wysokość wydatków poniesionych z tego tytułu w okresie ostatnich trzech miesięcy; 6/ oświadczenia, czy skarżący lub jego żona w okresie ostatnich sześciu miesięcy występowali o przyznanie im świadczeń z pomocy społecznej (w tym zasiłku rodzinnego) i świadczenia z tego tytułu zostały im przyznane; jeżeli tak – przedłożenia dowodów, z których wynikałby rodzaj, wysokość oraz okres, na jaki pomoc została przyznana (decyzji z pomocy społecznej); 7/ oświadczenia w przedmiocie pomocy udzielanej małżonkom przez ich córki – wskazania jej rodzaju, wysokości (w przypadku pomocy finansowej) i częstotliwości wraz z dowodami potwierdzającymi tę okoliczność (oświadczenie osoby udzielającej pomocy). Wyjaśniono także skarżącemu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia 18 stycznia 2016 r. wniósł o przedłużenie terminu do przedłożenia wymaganych dokumentów ze względu na – jak to określił – konieczność zgromadzenia i przeanalizowania obszernej dokumentacji z udziałem skarżącego. Wskazał także, że nie dysponuje dokumentacją wymienioną w wezwaniu. Referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2016 r. odmówił uwzględnienia wniosku pełnomocnika. Pełnomocnik nie podał bowiem żadnej przyczyny, która uzasadniałaby przedłużenie tego terminu. Za taką nie sposób uznać wskazanej przez pełnomocnika konieczności zgromadzenia i przeanalizowania obszernej dokumentacji z udziałem skarżącego. Referendarz sądowy zauważa, że obowiązkiem pełnomocnika było jedynie nadesłanie wymaganych dokumentów, których większość stanowiły oświadczenia skarżącego, jego małżonki i córek, zaś pozostałe dokumenty, takie jak faktury i rachunki dotyczące miesięcznych opłat za media, czy decyzje dotyczące uznania małżonków za osoby bezrobotne, przyznające im świadczenia z tego tytułu, a także ewentualne decyzje przyznające małżonkom świadczenia z pomocy społecznej, bez wątpienia znajdują się w posiadaniu skarżącego. Zatem mogły one zostać przedstawione w terminie zakreślonym w zarządzeniu z dnia 22 grudnia 2015 r. Brak jest także podstaw, aby przyjąć, że w zakreślonym terminie skarżący nie był w stanie przedstawić wyciągów z posiadanych przez małżonków rachunków bankowych, czy też dokumentu, który potwierdzałby ich zamknięcie. Tym bardziej, że z dokumentów znajdujących się w aktach spraw o sygn. akt I SA/Gd 848 do 855/15, I SA/Gd 1056 do 1059/15 oraz I SA/Gd 1150 do 1157/15 wynika, że skarżący posiadał konta, do których miał dostęp za pośrednictwem internetu. Nie musiał zatem występować do banków o sporządzenie i wydanie historii tych rachunków. Natomiast powoływana przez pełnomocnika analiza tych dokumentów i ich ocena należy do uprawnień i obowiązków orzekającego w przedmiocie prawa pomocy, w tym przypadku referendarza sądowego a nie pełnomocnika strony, który – jak już wskazano – zobowiązany jest jedynie do ich przekazania. Z tych wszystkich przyczyn referendarz sądowy uznał, że pełnomocnik dysponował wystarczającym czasem do nadesłania wymaganych dokumentów i odmówił przedłużenia terminu do ich złożenia, o czym został on poinformowany zarządzeniem z dnia 19 stycznia 2016 r., doręczonym w dniu 22 stycznia 2016 r. Do dnia rozpoznania przedmiotowego wniosku skarżący nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Wezwanie referendarza sądowego pozostało bez odpowiedzi. W tak ustalonym stanie sprawy referendarz sądowy stwierdził, że skarżący nie wykazał zasadności złożonego wniosku, gdyż nie wykonał nałożonego na niego obowiązku. Należało zatem przyjąć, że sam skarżący uniemożliwił, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny swojej sytuacji finansowej. Zaniechanie skarżącego w tym zakresie stanowi zaś przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie okoliczności wskazanych we wniosku i przyznanie mu prawa pomocy. Z tych względów, na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.