I SA/Gd 1674/13

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych postanawia: odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 8 lipca 2014 r. (data stempla pocztowego), skarżąca H. K. zwróciła się o przyznanie jej w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawczyni podała, że utrzymuje się z zasiłku emerytalnego w kwocie około 1.400 zł brutto, które podlega zajęciu egzekucyjnemu, w związku z czym wypłacane jest w kwocie 823,50 zł netto, prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, jest właścicielką zabudowanej działki – domu (przy czym nie wskazała ich powierzchni), mieszkania o powierzchni 45 m2 oraz samochodu osobowego, nie posiada oszczędności ani papierów wartościowych. Do wniosku dołączyła odpis: decyzji ZUS z dnia 1 marca 2013 r. o waloryzacji emerytury, postanowienia sądu okręgowego z dnia 31 października 2013 r., którym została zwolniona od opłaty od apelacji, zaświadczenia lekarskiego z dnia 6 listopada 2012 r., karty leczenia szpitalnego z dnia 20 czerwca 2014 r. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Wskazane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W tym miejscu wskazać należy, iż z treści wniosków o przyznanie prawa pomocy składanych przez wnioskodawczynię, jej małżonka oraz ich syna w sprawach, toczących się przed tut. Sądem, wynika, iż pozostaje ona w związku małżeńskim i zamieszkuje wspólnie z małżonkiem i synem pod jednym adresem. W związku z powyższym, działając na podstawie art. 255 p.p.s.a., referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 8 października 2014 r. wezwał wnioskodawczynię do przedłożenia w terminie 7 dni: a/ wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię (wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; a w przypadku ich nieposiadania – złożenia oświadczenia i ich nieposiadaniu; b/ w związku z zamieszkiwaniem przez wnioskodawczynię pod wspólnym adresem z W. K. oraz M. K. wskazania, czy wnioskodawczyni partycypuje w kosztach związanych z eksploatacją domu (opłatach za energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, inne), a jeśli tak – w jakiej wysokości miesięcznie, przy czym kwota wydatków z tego tytułu winna zostać udokumentowana; c/ dokumentów potwierdzających ponoszenie przez wnioskodawczynię wydatków na odpłatne leczenie (odpłatne wizyty lekarskie, zakup leków); d/ oświadczenia w przedmiocie marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości zarejestrowanego na wnioskodawczynię samochodu osobowego; e/ dokumentów w przedmiocie aktualnego stanu zadłużenia wnioskodawczyni wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, gminy, instytucji finansowych, dostawców mediów i innych podmiotów; f/ dokumentów obrazujących wysokość wszystkich miesięcznych dochodów brutto/netto męża oraz dokumentów obrazujących w sposób kompleksowy jego stan majątkowy, w tym posiadane przez niego nieruchomości, przedmioty o wartości powyżej 3.000 euro, zarejestrowane na męża pojazdy mechaniczne (z podaniem ich marki, modelu, roku produkcji oraz aktualnej wartości) oraz wyciągi i wykazy ze wszystkich posiadanych przez męża rachunków bankowych (wskazanych w punkcie 1.a) niniejszego wezwania), na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujące historię (wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy. Poinformowano też wnioskodawczynię, że nie jest zobowiązana do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonka tylko w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawczyni przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie. Wyjaśniono również, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty, w tym oświadczenia zawarte w formularzu PPF. Powyższe wezwanie doręczono wnioskodawczyni w dniu 13 października 2014 r. (dowód: potwierdzenie odbioru). Wnioskodawczyni nie wykonała nałożonego na nią obowiązku. Należało zatem przyjąć, że to sama wnioskodawczyni uniemożliwiła, poprzez nieprzedstawienie żądanych dokumentów, dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jej sytuacji finansowej. Zaniechanie wnioskodawczyni w tym zakresie skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni już z samego faktu nałożenia na niego zobowiązania w trybie art. 255 p.p.s.a., tj. przedłożenia dodatkowych dokumentów celem usunięcia wątpliwości co do określonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy jej możliwości płatniczych oraz wskazaniu, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty mogła wywieść, że złożone przez nią we wniosku oświadczenie uznano za niewystarczające oraz że zostanie obciążona negatywnymi skutkami związanymi z nieprzedłożeniem wymaganych dokumentów. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntował się pogląd, w świetle którego uchylenie się przez wnioskodawcę od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 p.p.s.a. stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06 oraz z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Ze względu na fakt, że wnioskodawczyni pomimo nałożonego zobowiązania nie przedłożyła wymaganych dokumentów, które potwierdzałyby wskazane we wniosku okoliczności, uznano, że nie wykazała ona, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Odnosząc się do dokumentów przedłożonych przez wnioskodawczynię referendarz sądowy wyjaśnia, że są one niewystraczające do oceny jej aktualnych możliwości płatniczych. Zwolnienie wnioskodawczyni z kosztów sądowych w innym postępowaniu sądowym nie oznacza automatycznie, że musi on uzyskać prawo pomocy w niniejszej sprawie. Należy bowiem pamiętać, iż wniosek ocenia się, biorąc pod uwagę aktualną sytuację i możliwości finansowe strony w odniesieniu do wysokości kosztów postępowania (w tym należnych na danym etapie kosztów sądowych) w konkretnej sprawie. Z tych względów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.