I SA/Gd 1674/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi H.K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 11 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie kosztów egzekucyjnych oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpoznaniu zażalenia H. K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 03.09.2013 r., którym dokonano zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami w łącznej wysokości 82,80 zł. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że organ egzekucyjny - Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. - na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 07.01.2010 r., wystawionego przez wierzyciela - Zarząd Dróg Miejskich w S., prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanej H. K. Pismem z dnia 19.05.2011 r. zobowiązana zgłosiła zarzuty dotyczące postępowania egzekucyjnego wszczętego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 13.11.2012 r. uznał za zasadny zarzut niespełniania przez tytuł wykonawczy nr [...] wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i umorzył prowadzone na jego podstawie postępowanie egzekucyjne. Pismem z dnia 11.02.2013 r. H. K. zażądała zwrotu pieniędzy wyegzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Postanowieniem z dnia 06.03.2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B., powołując jako podstawę art. 64c § 7 i § 8 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm., dalej: u.p.e.a.), orzekł o pozostawieniu żądania zwrotu kosztów egzekucyjnych bez rozpatrzenia z uwagi na upływ terminu do jego wniesienia. Jednocześnie organ egzekucyjny wskazał, że jest właściwy jedynie do orzekania w przedmiocie kosztów egzekucyjnych, w kwestii zwrotu kwot zaliczonych na należność główną należy złożyć odrębny wniosek do wierzyciela - Prezydenta S. W wyniku rozpatrzenia zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 29.08.2013 r. uchylił zaskarżone postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że wniosek H. K. złożony pismem z dnia 11.02.2013 r. wszczął przed organem egzekucyjnym postępowanie w sprawie zwrotu kosztów pobranych w toku egzekucji prowadzonej niezgodnie z prawem, a nie postępowanie w sprawie określenia wysokości pobranych kosztów egzekucyjnych. Zdaniem Dyrektora Izby, w sprawie zaistniała sytuacja wyczerpująca znamiona hipotezy normy prawnej wyrażonej w art. 64c § 3 u.p.e.a. Rozpatrując ponownie sprawę z wniosku H. K. z dnia 11.02.2013 r., organ egzekucyjny winien zatem określić wysokość kosztów pobranych w postępowaniu wszczętym i prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 07.01.2010 r. oraz postanowić w przedmiocie ich zwrotu. Natomiast, odnosząc się do treści wniosku z dnia 11.02.2013 r. w kwestii żądania zwrotu kwoty pobranej na należność główną, Dyrektor Izby Skarbowej zaznaczył, że w tej materii zobowiązana winna wnieść odrębne podanie do Prezydenta Miasta S. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy. Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. postanowieniem z dnia 03.09.2013 r. dokonał zwrotu kwoty kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami liczonymi od dnia ich pobrania, tj. 03.06.2011 r., do dnia wydania postanowienia w łącznej wysokości 82,80 zł. W treści przedmiotowego postanowienia wyjaśnoiono, że w niniejszej sprawie Naczelnik Urzędu Skarbowego w B. występuje jako organ egzekucyjny, wobec czego, rozpatrując przedmiotowe pismo, może ustosunkować się jedynie do kosztów egzekucyjnych powstałych podczas prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W złożonym zażaleniu H. K. wniosła o uchylenie postanowienia z dnia 03.09.2013 r. "jako wydanego niezgodnie z intencją strony stosownie do złożonego pisma w dniu 11.02.2013 r.". Zdaniem skarżącej, organ egzekucyjny ponosi odpowiedzialność za egzekucję nienależnie i "przedwcześnie" pobranej należności. W związku z niniejszym zobowiązana wniosła o zwrot całości wyegzekwowanej kwoty. Postanowieniem z dnia 11 października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał m. in., że w myśl art. 64c § 3 u.p.e.a., jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Art. 64c § 3a ww. ustawy zaś stanowi, że jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodowało obce państwo, koszty i odsetki, o których mowa w § 3, pokrywa organ wykonujący po uzyskaniu środków pieniężnych od tego państwa. Dalej organ odwoławczy zauważył, że postępowanie egzekucyjne wszczęte i prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 07.01.2010 r. zostało umorzone postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13.11.2012 r. z uwagi na niespełnienie przez ww. tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Została zatem wypełniona dyspozycja art. 64c § 3 u.p.e.a., uzasadniająca dokonanie rozstrzygnięcia w postaci określenia wysokości kosztów pobranych w postępowaniu wszczętym i prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 07.01.2010 r. oraz postanowienia w przedmiocie ich zwrotu. Dyrektor tut. Izby Skarbowej wyjaśnił, że szacując wysokość kwoty podlegającej zwrotowi, organ egzekucyjny wziął pod uwagę, iż w niniejszej sprawie na koszty egzekucyjne złożyły się: opłata manipulacyjna, opłata za zajęcie prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z ubezpieczenia społecznego oraz wydatki egzekucyjne w postaci kosztów korespondencji. Wyniosły one łącznie 63,70 zł. Kwota wskazanych kosztów została pobrana od zobowiązanej dnia 03.06.2011 r. - od tego też dnia, zgodnie z art. 64c § 3 u.p.e.a., należy liczyć należne zobowiązanej odsetki ustawowe. Według § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 grudnia 2008 r. w sprawie określenia wysokości odsetek ustawowych (Dz. U. z 2008 r., nr 220, poz. 1434) wysokość odsetek ustawowych wynosi 13 % w stosunku rocznym. Na dzień 03.09.2013 r., tj. na dzień wydania postanowienia nr [...], którym dokonano zwrotu kosztów egzekucyjnych, kwota odsetek wyniosła zatem - 18,69 zł, a nie jak to przyjął organ egzekucyjny - 19,10 zł. Zgodnie jednak z, mającym zastosowanie w przedmiotowej sprawie na mocy art. 18 u.p.e.a., art. 139 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, według którego organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba ze zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny, kwotą kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami, które podlegają zwrotowi zobowiązanej, jest kwota wyższa, tj. wynikająca z postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia 03.09.2013 r. wynosząca łącznie 82,80 zł (63.70 zl + 19,10 zł). Odnosząc się natomiast do zawartych w zażaleniu z dnia 11.09.2013 r. okoliczności skupiających się na kwestii zwrotu kwoty pobranej na należność główną, Dyrektor Izby Skarbowej zauważył, że niniejsze żądanie wykracza poza przedmiot prowadzonego w oparciu o art. 64 c § 3 postępowania. Jak już zostało wskazane w postanowieniu z dnia 29.08.2013 r. w niniejszej materii, zgodnie z przytoczonym w ww. postanowieniu art. 66 ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, należy wnieść odrębne podanie do Prezydenta Miasta S. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego H. K. wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 października 2013 r. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie Dyrektora Izby Skarbowej narusza ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca podkreśliła, że tytuł wykonawczy nie spełniał wymogów ustawowych, a zatem kwoty uzyskane w toku egzekucji powinny zostać zwrócone w całości przez organ egzekucyjny. Zdaniem skarżącej to organ egzekucyjny winien zwrócić się do Prezydenta Miasta S. o zwrot należności mu nienależnych. W piśmie procesowym stanowiącym uzupełnienie skargi skarżąca podkreśliła, że w świetle obowiązujących przepisów (w tym art. 417 KC) za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie organu ponosi odpowiedzialność ten organ. W konsekwencji to na organie ciąży obowiązek naprawienia bezprawnego działania, a tym samym zwrot nienależnie pobranych pieniędzy. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) w związku z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie wbrew podniesionym w niej zarzutom nie narusza prawa, które uzasadniałoby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Na wstępie rozważań przypomnieć należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 64c § 1 u.p.e.a. koszty egzekucyjne (na które składa się: opłata manipulacyjna, opłaty za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne) obciążają zobowiązanego. Do egzekucji kosztów stosuje się przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dotyczące zasad ogólnych postępowania egzekucyjnego. Zgodnie z zasadą celowości i zasadą gospodarnego prowadzenia egzekucji zobowiązany ponosi koszty celowe, niezbędne do przeprowadzenia egzekucji. W postępowaniu egzekucyjnym należy odpowiednio stosować także zasadę sformułowaną w art. 262 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, nie można zatem obciążać zobowiązanego kosztami postępowania, jeżeli nie wynikły one z jego winy. W myśl art. 64c § 3 u.p.e.a., jeżeli po pobraniu od zobowiązanego należności z tytułu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie i prowadzenie egzekucji było niezgodne z prawem, należności te, wraz z naliczonymi od dnia ich pobrania odsetkami ustawowymi, organ egzekucyjny zwraca zobowiązanemu, a jeżeli niezgodne z prawem wszczęcie i prowadzenie egzekucji spowodował wierzyciel, obciąża nimi wierzyciela, z zastrzeżeniem § 3a. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć trzeba, że postępowanie egzekucyjne wszczęte i prowadzone w stosunku do skarżącej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 07.01.2010 r. zostało umorzone postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 13.11.2012 r. z uwagi na niespełnienie przez tytuł wykonawczy wymogów określonych w art. 27 u.p.e.a. Trafnie zatem przyjęły orzekające w sprawie organy, że w tej sytuacji została wypełniona dyspozycja art. 64c § 3 u.p.e.a., uzasadniająca dokonanie zwrotu skarżącej pobranych od niej kosztów egzekucyjnych. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 03.09.2013 r. dokonał zwrotu kwoty kosztów egzekucyjnych wraz z odsetkami liczonymi od dnia ich pobrania, tj. 03.06.2011 r., do dnia wydania postanowienia w łącznej wysokości 82,80 zł. Określając wysokość kwoty podlegającej zwrotowi organ egzekucyjny prawidłowo przyjął, że w rozpoznawanej sprawie na koszty egzekucyjne złożyły się: opłata manipulacyjna, opłata za zajęcie prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z ubezpieczenia społecznego oraz wydatki egzekucyjne w postaci kosztów korespondencji. Wysokość tych wydatków nie jest kwestionowana przez skarżąca i stanowi kwotę 63,70 zł. Kwota wskazanych kosztów została pobrana od zobowiązanej dnia 03.06.2011 r. - od tego też dnia, zgodnie z art. 64c § u.p.e.a., należało liczyć należne skarżącej odsetki ustawowe, co też organ egzekucyjny uczynił, ustalając je zresztą w zawyżonej wysokości. Odnosząc się natomiast do sformułowanych w skardze oraz piśmie procesowym zarzutów, sprowadzających się do kwestii związanej ze zwrotem kwoty pobranej z tytułu dochodzonej na podstawie tytułu wykonawczego należności, przekazanej na rzecz wierzyciela, zauważyć trzeba, że niniejsze żądanie zwrotu tej należności wykracza poza przedmiot prowadzonego w oparciu o art. 64 c § 3 u.p.e.a. postępowania. Przy czym zwrotu tej należności nie mógł dokonać organ egzekucyjny. Rozpoznając wniosek skarżącej "o zwrot pieniędzy" wyegzekwowanych na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]organ egzekucyjny załatwił zatem sprawę zwrotu kosztów egzekucyjnych, która leżała w jego gestii. Natomiast odnośnie zwrotu należności głównej, działając na podstawie art. 66 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ prawidłowo powiadomił skarżącą, że w tej kwestii należy wnieść odrębne podanie do Prezydenta Miasta S. Przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie znają bowiem instytucji zwrotu przez organ egzekucyjny nienależnie pobranego w postępowaniu egzekucyjnym świadczenia. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie stwierdzając naruszenia przy wydaniu zaskarżonego postanowienia prawa mającego wpływ na wynik sprawy, na mocy art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.