I SA/Gd 1691/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.), Sędzia WSA Janina Guść, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 marca 2018 r. sprawy ze skargi J.K. i S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 9 sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2008-2016 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta z dnia 22 czerwca 2017 r. nr [...]; 2. umarza postępowanie podatkowe. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia 22 czerwca 2017 r. odmawiającą J. i S.K. stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2008-2016. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że J. i S.K., pismem z dnia 23 maja 2017 r., wnieśli do Prezydenta Miasta o zwrot podatku od nieruchomości za lata 2008-2016 z racji jego nieuzasadnionego naliczenia. Decyzją z dnia 22 czerwca Prezydent Miasta odmówił stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2008 - 2016. W treści uzasadnienia wskazał, że wysokości zobowiązania podatkowego ustalone zostały na poszczególne lata decyzjami podatkowymi. Należności za lata 2008 - 2015 zostały w całości uregulowane, natomiast podatek za rok 2016 zapłacony został w części. Organ pierwszej instancji wskazał ponadto, że nie jest prowadzone żadne postępowanie w sprawie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości. Podatki za okres wskazany we wniosku naliczone zostały zgodnie z danymi zawartymi w ewidencji gruntów i budynków Miasta oraz obowiązującymi przepisami. Po weryfikacji wysokości zobowiązania podatkowego organ stwierdził, że dokonane wpłaty odpowiadają wysokościom określonym w decyzjach, w związku z czym odmówił stwierdzenia nadpłaty. Pismem z dnia 6 lipca 2017 r. strony wniosły odwołanie, w treści którego podniosły, że operat geodezyjny sporządzony w dniu 17 marca 2007 r. i 28 marca 2007 r. jest wadliwy i naraził strony na straty finansowe. Zdaniem stron na podstawie tegoż operatu, od 2008 r. opodatkowaną nieruchomość powiększono niesłusznie o 5,03 m2, w rzeczywistości zaś strony gruntu tego nie posiadają. Na podstawie powyższego wniesiono o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia. Rozpatrując sprawę Kolegium ustaliło i zważyło, co następuje. Podstawą materialnoprawną niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 201 ze zm.) przywoływana dalej jako ustawa. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 ustawy za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. Nadpłata powstaje, z zastrzeżeniem § 2, z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej (art. 73 § 1 pkt 1 ustawy). Na podstawie art. 75 § 4a ustawy w decyzji stwierdzającej nadpłatę organ podatkowy określa wysokość zobowiązania podatkowego w prawidłowej wysokości w takim zakresie, w jakim powstanie nadpłaty jest związane ze zmianą wysokości zobowiązania podatkowego. W zakresie, w jakim wniosek jest niezasadny, organ odmawia stwierdzenia nadpłaty. W niniejszej sprawie wniosek o stwierdzenie nadpłaty obejmował decyzję nr: - [...] z dnia 14 lipca 2008 r. za 2008 r. na kwotę 112 zł, - [...]z dnia 31 stycznia 2009 r. za 2009 r. na kwotę 127 zł, - [...]z dnia 16 stycznia 2010 r. za rok 2010 na kwotę 127 zł, - [...]z dnia 25 stycznia 2011 r. za rok 2011 na kwotę 129 zł, - [...] z dnia 14 stycznia 2012 r. za rok 2012 na kwotę 141 zł, - [...]z dnia 16 stycznia 2013 r. za rok 2013 na kwotę 146 zł, - [...]z dnia 14 stycznia 2014 r. za rok 2014 na kwotę 153 zł, - [...]z dnia 14 stycznia 2015 r. za rok 2015 na kwotę 153 zł, - [...]z dnia 29 stycznia 2016 r. za rok 2016 na kwotę 181 zł. Jak słusznie wskazał organ pierwszej instancji, w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, w obrocie prawnym znajdują się wszystkie ww. decyzje objęte wnioskiem stron. Żadna nie została skutecznie z tego obrotu usunięta, a więc nie sposób uznać, że ustalona nimi wysokość zobowiązania ustalona została w kwocie błędnej, zawyżonej, a co za tym idzie, że występuje nadpłata w podatku od nieruchomości za ww. lata. Z powyższego powodu nie wystąpiła również w sprawie okoliczność zapłacenia podatku w sposób nienależny. Dopóki bowiem w obrocie prawnym znajdują się niewzruszone decyzje ustalające wymiar podatku, do tego momentu uznanie ustalonych na ich podstawie zobowiązań musi więc zostać ocenione jako prawidłowe. W rezultacie każdy wniosek o stwierdzenie nadpłaty traktować należy jako nieuzasadniony. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, wnieśli J.K. i S.K., żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi podatnicy wskazali, że podstawą żądań są dwa zagadnienia tj.: 1. Sprawa palisad (ponadnormatywnych parkanów) zainstalowanych przez sąsiadów na ich nieruchomościach, wbrew przepisom prawa i powodujących u podatników degradację gleby i ograniczających widok przestrzenny. 2. Sprawa zawyżenia powierzchni gruntu o 5,03 m2 i odmowa zwrotu kwoty 445,35,- zł za sprzedaż gruntu o zawyżonej powierzchni. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów lub czynności wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."), sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.), a także gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte są wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Wyjaśnić również należy, iż stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. W tak określonym zakresie swojej kognicji Sąd uznał, że w zaistniałym w sprawie stanie faktycznym zarzuty i argumenty skargi nie zasługiwały na uwzględnienie. Jednak zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta nie mogły ostać się w obrocie prawnym z innych przyczyn. Przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2008-2016, podatku ustalonego we wskazanych w uzasadnieniu ostatecznych decyzjach Prezydenta Miasta. Mając zatem na uwadze powyższe należy w pierwszej kolejności podnieść, że zgodnie z regulacją z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej (dalej: O.p.) nadpłatą jest kwota nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku, kwotą nadpłaconą podatku jest kwota nadwyżki dokonanej przez podatnika wpłaty nad wynikającą z ustawy lub decyzji podatkowej kwotą podatku. Podatek nadpłacony, to podatek zapłacony w kwocie wyższej niż należna. Natomiast podatek zapłacony nienależnie to kwota uiszczona przez podatnika w sytuacji, gdy nie było ustawowego obowiązku jej zapłacenia albo obowiązek ten istniał, ale wygasł. Zatem przepis art. 72 § 1 pkt 1 O.p. przewiduje dwie sytuacje wystąpienia nadpłaty: albo (1) podatnik wpłacił kwotę wyższą niż kwota podatku, którą wyznacza ustawa podatkowa lub decyzja podatkowa (także decyzja ustalająca - art. 21 § 1 pkt 2 O.p.), a zatem powstaje kwota nadpłacona, albo (2) podatnik uiszcza kwotę tytułem podatku, w sytuacji gdy obowiązane podatkowy nie istniał lub wygasł. Podatnik dążący do zainicjowania postępowania podatkowego w przedmiocie nadpłaty dysponuje uprawnieniem przyznanym w art. 75 § 1 i 2 O.p.. W świetle tego przepisu prawa wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie może być stosowany przez podatników w odniesieniu do nadpłat podatków powstających po doręczeniu decyzji ustalającej zobowiązanie podatkowe (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.). W myśl art. 75 § 1 O.p., jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku. Identyczne uprawnienie przysługuje, zgodnie z art. 75 § 2 O.p., podatnikom, których zobowiązanie podatkowe powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 (pkt 1) O.p., osobom, które były wspólnikami spółki cywilnej w chwili rozwiązania spółki, w sytuacjach określonych w pkt 1 (pkt 2) i płatnikom lub inkasentom (pkt 3). Analizowany przepis O.p. nie przewiduje jednak możliwości wystąpienia z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty w podatku, który powstaje w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2 O.p. (takim podatkiem jest podatek od nieruchomości). Zatem podatnik kwestionujący kwotę podatku, wynikającą z decyzji ustalającej (art. 21 § 1 pkt 2 O.p.), nie może formułować wniosku o stwierdzenie nadpłaty, o którym mowa w art. 75 § 1 i 2 O.p.. Przysługują mu jedynie środki prawne w postaci zainicjowania postępowania odwoławczego lub trybów nadzwyczajnych wzruszenia decyzji ostatecznych (art. 240, art. 247, art. 254 O.p.). Dopiero skuteczne wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ustalającej lub jej zmiana, może spowodować powstanie po stronie organu podatkowego obowiązku zastosowania art. 74a O.p. i określenie nadpłaty, która powinna być zwrócona z urzędu po spełnieniu warunków określonych przez art. 76 § 1-4 O.p.. Przeciwna wykładnia art. 75 § 1 i 2 O.p. doprowadziłaby do tego, że instytucja stwierdzenia nadpłaty mogłaby być wykorzystywana do wzruszania ostatecznych decyzji ustalających, wydanych na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 O.p.. Tymczasem tryb postępowania podatkowego zmierzający do stwierdzenia nadpłaty nie jest nadzwyczajnym środkiem prawnym, dzięki któremu można wzruszyć ostateczne decyzje podatkowe, gdyż środki te określone zostały enumeratywnie w przepisach rozdziałów 17,18 i 19 ordynacji podatkowej. Ponadto zgodnie z art. 165a O.p. gdy żądanie, o którym mowa w art. 165, zostało wniesione przez osobę niebędąca stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Mając na uwadze okoliczności Sąd uznał, że w świetle wykładni systemowej art. 75 § 1 i 2 O.p. nieskuteczne jest złożenie wniosku o stwierdzenie nadpłaty, w sytuacji gdy kwota zobowiązania wynika z decyzji podatkowej, o której mowa w art. 21 § 1 pkt 2 O.p. - a taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Wniosek taki nie wszczyna postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, a organ podatkowy zobligowany jest do zastosowania art. 165a O.p. w pierwszej i drugiej instancji. W świetle powyższego organy podatkowe nieprawidłowo, wbrew treści art. 165a O.p. prowadziły postępowanie w przedmiocie nadpłaty w podatku od nieruchomości i wydały decyzję odmawiającą stwierdzenia i zwrotu nadpłaty - wskazując w podstawie prawnej m.in. przepisy art. 72 § 1 pkt 1, art. 75 § 4a Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 145 § 3 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.