I SA/Gd 171/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 14 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi J. Sz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając m.in. na podstawie art. 13 § 1 pkt 3, art. 208 § 1, art. 221 oraz art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej z dnia 29 sierpnia 1997 roku (t. j. Dz. U. z 2012 roku, poz. 749 ze zm., dalej jako "Ordynacja podatkowa") utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie decyzji Wójta Gminy z dnia [...] dotyczącej ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2009 r. w kwocie 1158,-zł. Powyższe rozstrzygnięcia zapadły na tle następującego stanu faktycznego. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Gd 93/10 oddalono skargę J.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję (nakaz płatniczy) Wójta Gminy z dnia [...] w przedmiocie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2009 r. Powyższy wyrok sądu stał się prawomocny od dnia 20 maja 2010 r. Wnioskiem z dnia 20 stycznia 2014 r. J.S. działając przez swego pełnomocnika zwrócił się o wznowienie postępowania w sprawie wymiaru podatku za 2009 r. zakończonego decyzją Wójta Gminy z dnia [...]. Podniósł, że działki oznaczone nr [...] położone w Ż. przeszły na własność Gminy z dniem 12 czerwca 2006 r., w związku z tym niesłusznie naliczono od ww. gruntów podatek od nieruchomości. W piśmie z dnia 17 marca 2014 r. strona sprecyzowała, że podstawą dla wznowienia postępowania jest art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Postanowieniem z dnia 1 kwietnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wznowiło postępowanie w ww. sprawie. Następnie, SKO wskazując na art. 243 § 1 w związku z art. 240 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej wydało decyzję z dnia 24 kwietnia 2014 r., w której orzekło o umorzeniu postępowania w sprawie. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ podatkowy wskazał, że decyzja ustalająca stronie łączne zobowiązanie pieniężne na 2009 r., została wydana w oparciu o dane wynikające z ewidencji gruntów, zgodnie z którymi strona była właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Wyrokiem z dnia 18 marca 2010 r. WSA w Gdańsku oddalając skargę podatnika badał z urzędu m.in. okoliczności mogące być podstawą wznowienia postępowania. Natomiast okoliczność podniesiona przez stronę odnosi się do stanu sprawy przed wydaniem ww. wyroku, zatem nie może być skuteczna na obecnym etapie postępowania. Kolegium zauważyło, że przesłanka wznowieniowa wskazana przez wnioskodawcę nie zaistniała w niniejszej sprawie. Od powyższej decyzji podatnik odwołał się, jednocześnie wnosząc o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji Wójta Gminy z dnia [...] ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne na 2009 r. i przekazanie sprawy wymiaru podatku organowi pierwszej instancji. Ponownie rozpatrując przedmiotową sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ wskazał, że w niniejszej sprawie kwestią fundamentalną jest ustalenie, czy okoliczność, która była przedmiotem rozważań i prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego może stać się przesłanką w oparciu o którą organy podatkowe mogą wznowić postępowanie administracyjne i w konsekwencji rozstrzygnąć na podstawie art. 245 Ordynacji podatkowej. SKO zauważyło, że kwestia własności przedmiotowej nieruchomości była przez wnioskodawcę podnoszona zarówno w postępowaniu odwoławczym jak i na etapie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku. Sąd ten w wyroku z dnia 18 marca 2010 roku, sygn. I SA/Gd 93/10 przesądził, że skoro w 2009 r. J.S. figurował w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel przedmiotowej nieruchomości, organy podatkowe prawidłowo wymierzyły mu podatek. Zasada oparcia wymiaru podatku na danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków obowiązuje zarówno wówczas, gdy jest niekorzystna dla podatnika jak i wówczas, gdy brak zmiany w ewidencji skutkuje dla niego niższym opodatkowaniem. W tej sytuacji podniesienie przez stronę tej samej okoliczności w administracyjnym postępowaniu wznowieniowym nie jest dopuszczalne. Orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny i prawomocny przedmiotową sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym i kolejne postępowanie podatkowe dotyczące tej samej materii jest w sposób oczywisty bezprzedmiotowe. Natomiast przyjęcie koncepcji prezentowanej przez stronę prowadziłoby do weryfikowania przez organ podatkowy prawidłowości rozstrzygnięcia sądu. Nie ma także usprawiedliwionych podstaw twierdzenie przedstawione przez stronę w odwołaniu, że decyzja z dnia [...] przedkłada prawdę formalną nad prawdą obiektywną, bowiem to strona była uprawniona do zainicjowania zmian zapisów w ewidencji gruntów i budynków, na podstawie których organy podatkowe ustalają wymiar podatków. Jej brak staranności w tym zakresie nie może skutkować przyjęciem, że dokonany zgodnie z przepisami wymiar podatku jest błędny, a w konsekwencji negowania prawomocnego wyroku sądu w postępowaniu wznowieniowym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, J.S. wniósł o uchylenie w całości ww. decyzji, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego. Zaskarżonym decyzjom skarżący zarzucił naruszenie art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędne uznanie, że w sprawie brak podstaw do wznowienia postępowania w zakresie podatku od nieruchomości za 2009 r. Skarżący wskazał, że w ewidencji gruntów i budynków zaktualizowano wpis, z którego wynika, że nie jest on właścicielem gruntów za które został nałożony na niego podatek. Zatem, bezspornym jest, że właścicielem ww. gruntu była już od 2006 r. Gmina, w związku z tym na skarżącym za 2009 r. nie ciążył - w świetle art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - podatek od nieruchomości (gdyż nie on był ich właścicielem, lecz Gmina). W ocenie skarżącego, niesłusznie został on obciążony podatkiem, gdyż ewidencja gruntów i budynków (za 2009 r.) zawierała fałszywe dane, co do własności spornych gruntów, a zatem skoro ten dowód, na którym oparto wymiar podatku okazał się fałszywy, istnieją podstawy do wznowienia postępowania. Na poparcie swego stanowiska skarżący przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt SA/Ka 2592/93, z którego wynika, że moc wiążącą zarówno dla obywateli, jak i dla organów państwowych mają tylko dane dotyczące opisu gruntów (ich położenia, konkretnych granic, rodzajów użytków i ich jakości - klasy bonitacyjnej), a zatem zapisy w tym rejestrze ewidencji informacji nie przesądzają o własności gruntów. To z kolei oznacza, że jeśli podatnik, widniejący w ewidencji gruntów jako właściciel wykaże przed organami podatkowymi przy pomocy stosownych dokumentów, że nie jest właścicielem nieruchomości, organ podatkowy powinien wziąć to pod uwagę przy wymiarze podatku. Skarżący wskazał, że w zaskarżonej decyzji błędnie uznano, że sprawa nie spełnienia przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania, bowiem m.in. z pisma do SKO z 15 kwietnia 2014 r. wynika, że Wójt Gminy dopiero 11 września 2013 r. wystąpił o ujawnienie własności spornych działek, nadto nie kwestionuje, że Gmina stała się ich właścicielem od 7 czerwca 2006 r. O zmianach wpisu właściciela Gmina została powiadomiona w 2013 r., a więc te okoliczności potwierdzające, że w ewidencji gruntów w 2009 r. znajdował się fałszywy zapis, co do własności gruntów, nie mógł być rozpatrywany przez sąd w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 93/10. Zdaniem skarżącego - Kolegium, wbrew art. 22 ust. 2 Prawa geodezyjnego i kartograficznego (Dz.U. z 2010 r. nr 193 poz. 1287) bezpodstawnie przesądziło, że to skarżący był uprawniony do zainicjowania zmian w ww. ewidencji, a nie Wójt. Powołany przepis do wprowadzania zmian w ewidencji obliguje właściciela gruntów, a nie byłego właściciela gruntów. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Skarga na decyzję w przedmiocie wznowienia postępowania administracyjnego nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Spór w niniejszej sprawie sprowadza się do rozważenia kwestii, czy zaistniała wskazana przez stronę przesłanka do wznowienia postępowania podatkowego przewidziana w art. 240 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Na wstępie rozważań należy podnieść, że instytucja wznowienia postępowania ma na celu stworzenie prawnej możliwości ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego i podjęcia ponownego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej ostateczną decyzją podatkową, jeżeli postępowanie podatkowe przed organem podatkowym było dotknięte kwalifikowanymi wadami procesowymi, wyliczonymi wyczerpująco w art. 240 Ordynacji podatkowej. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że wznowienie postępowania jest nadzwyczajnym trybem postępowania. Nie może ono zatem zastępować trybu odwoławczego. Jedną z podstawowych zasad postępowania jest zasada trwałości decyzji ostatecznych (art. 128 Ordynacji podatkowej). Doznaje ona ograniczenia tylko w sytuacjach wyjątkowych, gdy decyzja jest obarczona kwalifikowanymi wadami prawnymi. Granice postępowania w trybie wznowienia postępowania zakreślone są wnioskiem strony. W związku z tym również jego kontrola dokonywana przez sąd administracyjny dotyczy decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania i to w zakresie wyznaczonym przez wniosek strony. Istotnym jest zatem to, czy wystąpiły wskazywane przez stronę ustawowe przesłanki do wznowienia postępowania. Z akt sprawy wynika, że skarżący domaga się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Wójta Gminy z dnia [...] ustalającą J.S. łączne zobowiązanie pieniężne za 2009 r. Zdaniem strony, argumentem przemawiającym za naruszeniem przez SKO, a wcześniej Wójta Gminy prawa, było dokonanie w dniu 18 listopada 2013 r. aktualizacji zapisów w ewidencji gruntów i budynków, z których wynika, że właścicielem działek nr [...] jest Gmina, a nie skarżący. Zatem skoro podstawą wydania spornej, ostatecznej decyzji wymiarowej był art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawa geodezyjnego i kartograficznego (tj.: Dz.U. z 2010 r. nr 193, poz. 1287) uznać należy, że dokumenty na których oparto rozstrzygnięcie były fałszywe. Przechodząc do oceny stanowiska organu zawartego w zaskarżonej decyzji w kontekście zarzutów skargi, sąd stwierdza, że jest ono prawidłowe. Należy wskazać, że okoliczność zmiany zapisów w ewidencji gruntów i budynków nie mogła skutkować uchyleniem decyzji wymiarowej jak chce tego skarżący, bowiem nie można przyjąć, że dowody na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Zgodnie z art. 240. § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Zauważyć należy, że przepisu tego wynika, że w postępowaniu o wznowienie z tej podstawy istotne jest wystąpienie łączne następujących przesłanek: w postępowaniu dowodowym prowadzonym w danej sprawie miało miejsce wystąpienie fałszywego dowodu, sfałszowanie dowodu powinno zostać stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu w sprawie karnej, fałszywy dowód był podstawą ustalenia okoliczności faktycznych istotnych w danej sprawie. Zatem skoro skarżący nie przedłożył dowodu w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany, nie można było mówić o fałszowaniu dowodu, jak również o tym że orzeczenie zostało oparte o taki dowód. Zauważyć należy, że przeszkodę do orzekania o sfałszowaniu dowodu w postępowaniu zarówno podatkowym jak i przed sądem administracyjnym stanowią zasady konstytucyjne i gwarancje procesowe wynikające z procedury karnej. Zatem o przestępstwie i winie w zakresie sfałszowania dokumentów może orzekać wyłącznie sąd karny. Nadto, nie można było przyjąć, że nieaktualne dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków mieszczą się w kategorii dowodów fałszywych, również z tego powodu, że skarżący w toku postępowania wymiarowego podnosił okoliczność, że nie jest właścicielem działek. Zauważyć należy, że okoliczność, iż skarżący nie jest właścicielem działek, od których wymierzono mu podatek była oceniana zarówno przez organy podatkowe jak i przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2010 r. sygn. akt. I SA/Gd 93/10. Zatem, sąd orzekający w niniejszej sprawie, nie tylko nie może uznać zaistnienia przesłanki do wznowienia postępowania, ale również nie może dokonać oceny prawnej wyrażonej w ww. wyroku. Zgodnie bowiem z art. 170 i 171 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") związany jest oceną prawną w nim dokonaną. W prawomocnym wyroku sąd orzekł, że stosowanie do art. 21 ust. 1 Prawo geodezyjne i kartograficzne dane w ewidencji gruntów i budynków, stanowią podstawę wymiaru podatków, jeśli zatem z ewidencji wynikało, że skarżący jest właścicielem działki, to dopóki w ewidencji nie zostanie ujawniony inny niż podatnik właściciel, dopóty to na nim będzie spoczywał obowiązek podatkowy. Zatem, w świetle prawomocnego wyroku należało przyjąć, że skoro w 2009 r. w ewidencji gruntów i budynków jako właściciel figurował J.S., to dokonane w 2013 r. zmiany w ewidencji nie mogły skutkować zmianą podatku za lata wcześniejsze. Wskazać należy, że wzruszenie decyzji w trybie wznowienia postępowania jest możliwe tylko wówczas, gdy przyczyną wznowienia są okoliczności, które zaszły po wydaniu decyzji ostatecznej, tylko bowiem takie okoliczności pozostawały poza zakresem kognicji sądu. Zatem, skoro powoływana okoliczność była poddana ocenie sądu w wyroku z dnia 18 marca 2010 r., to nie może ona stanowić przesłanki do wznowienia postępowania. Mając na uwadze, że organ prawidłowo zbadał, iż w sprawie nie istniały przesłanki do wznowienia postępowania – sąd uznał, że decyzja odmawiająca wznowienia postępowania odpowiada prawu. Końcowo należy zauważyć, że organ przytaczając przepisy na których oparł decyzję prócz m.in. art. 240 § 1 pkt 1, art. 245 § 1 pkt 2 błędnie wskazał na art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, który odnosi się do umorzenia postępowania. Wprawdzie organ w sentencji decyzji zawarł orzeczenie o umorzeniu postępowania, jednakże nie budzi wątpliwości sądu, że z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia wynika, że organ na podstawie art. 243 § 1 Ordynacji podatkowej uznał, że w sprawie należy odmówić wznowienia postępowania. Zauważyć należy, że sentencja i merytoryczne uzasadnienie decyzji, jako całość stanowi integralną część decyzji – stanowi jedność. Skoro zatem, z uzasadnienia wynika ocena faktów, prawa i subsumpcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia oraz wskazanie prawidłowej podstawy prawnej do odmowy wznowienia postępowania, to w ocenie sądu, mimo błędnej osnowy decyzji nie może ona podlegać ocenie sama, ale łącznie z uzasadnieniem jako całość. Uwzględniając przytoczoną argumentację sąd uznał, że nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, nie doszło również do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy. Nie wystąpiły także okoliczności mogące być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.