I SA/Gd 1720/17

Dnia 4 maja 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Elżbieta Rischka po rozpoznaniu w dniu 4 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. Ż. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2018 r. o odmowie przyznania Skarżącemu prawa pomocy w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego z dnia 10 kwietnia 2018 r. i przyznać Skarżącemu prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskiem z dnia 5 lutego 2018 r., złożonym na formularzu PPF, K.Ż. (dalej jako "Skarżący") zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu Skarżący wskazał, że jest osobą niepełnosprawną; uzyskuje z tego tytułu rentę w wysokości 1.037 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł; pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z dorosłą córką, otrzymującą alimenty w kwocie 150 zł. Skarżący nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. Oświadczył, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym ani z rzecznikiem patentowym. Skarżący dołączył dokumentację medyczną potwierdzającą stan zdrowia. W związku z powziętymi wątpliwościami co do sytuacji majątkowej Skarżącego i jego możliwości płatniczych, pismem z dnia 22 marca 2018 r. zobowiązano Skarżącego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a." do przedłożenia szeregu dokumentów źródłowych i złożenia oświadczeń w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania. Powyższe wezwanie doręczono Skarżącemu w dniu 26 marca 2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru karta 53 akt sądowych). Pismem z dnia 29 marca 2018 r. Skarżący odniósł się do doręczonego wezwania i zakwestionował jego treść, jednocześnie nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów i oświadczeń, natomiast podkreślił swój zły stan zdrowia, dołączając na tę okoliczność dokumentację medyczną. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu referendarz sądowy wskazał, że brak dokumentów obrazujących wysokość dochodów Skarżącego oraz jego córki, a także wydatków, jakie ponoszą na utrzymanie uniemożliwia dokonanie oceny, czy Skarżący spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Odpis postanowienia doręczono Skarżącemu w dniu 16 kwietnia 2018 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 75 akt sądowych). W dniu 21 kwietnia 2018 r. (data stempla pocztowego) Skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia. W uzasadnieniu Skarżący zakwestionował jego treść i stwierdził, że postanowienie jest niekorzystne, a wezwanie do przedłożenia dokumentów źródłowych obrazujących sytuację materialną córki bezpodstawne. Do pisma Skarżący dołączył zaświadczenie z Uniwersytetu, potwierdzające, że jego córka jest studentką drugiego roku studiów stacjonarnych, zaświadczenie o alimentach oraz zaświadczenie o otrzymywaniu renty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Oznacza to, że obecnie sąd dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu i wypowiada się o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia lub zarządzenia, a nie rozpoznaje wniosek o przyznanie prawa pomocy na nowo. Z kolei art. 245 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. W rozpatrywanej sprawie Skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. I tak, w myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym, czyli w świetle art. 245 § 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. W oparciu o przedstawione kryteria oraz analizę okoliczności podanych we wniosku, a także w dodatkowych pismach procesowych i w przedłożonych jako załączniki do sprzeciwu dokumentach, Sąd doszedł do przekonania, że w odniesieniu do Skarżącego zachodzi przesłanka do przyznania mu wnioskowanego uprawnienia w zakresie całkowitym. Zauważyć wymaga, że z oświadczenia Skarżącego o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.), wynika, że Skarżący znajduje się w bardzo trudnej sytuacji zdrowotnej i materialnej. Skarżący utrzymuje się z renty inwalidzkiej oraz świadczenia pielęgnacyjnego, a na utrzymanie córki, która jest studentką studiów stacjonarnych otrzymuje 150 zł tytułem zasądzonych alimentów. Wskazać również należy, że z dokumentacji medycznej wynika, że Skarżący jest osobą schorowaną, wymagającą długotrwałego i wszechstronnego leczenia, a także oczekującą na przeszczep serca. W tym kontekście sąd orzekający w sprawie uznał, iż sytuacja majątkowa i zdrowotna Skarżącego uzasadnia wyłączenie wobec niego powszechnego obowiązku ponoszenia kosztów sądowych poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Sąd zwraca również uwagę, że ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym możliwe jest jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Z uwagi bowiem na regulację zawartą w art. 134 § 1 p.p.s.a. (sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawa prawną) oraz 140 § 1 p.p.s.a. (stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący udzieli wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego) nie mają uzasadnienia obawy stron, że bez udziału profesjonalnego pomocnika nie będą w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w toczącym się postępowaniu (post. NSA z dnia 27 września 2004r., FZ 330/04 i z dnia 28 września 2004r. FZ 246/04, niepubl.). Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Jest uprawniony z urzędu uwzględnić inne zarzuty. W rozpoznawanej sprawie, Sąd doszedł do przekonania, że z uwagi na zły stan zdrowia Skarżący znajduje się w sytuacji wyjątkowej, uzasadniającej przyznanie mu pełnomocnika z urzędu. Mając na względzie przytoczoną argumentację, Sąd działając w trybie art. 260 p.p.s.a., na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a, orzekł jak w postanowieniu.