I SA/Gd 1721/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędziowie WSA Arkadiusz Despot – Mładanowicz SO Jolanta Górska Protokolant Hanna Tarnawska po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia 10 lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę 3 I SA/Gd 1721/02 U z a s a d n i e n i e Zaskarżoną decyzją Dyrektor Izby Celnej uchylił w całości decyzję Dyrektora Urzędu Celnego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu decyzji Dyrektor Izby Celnej wskazał, że w dniu 27 marca 2002 r. P. K. dokonał zgłoszenia celnego, wnioskując o objęcie sprowadzonego z Niemiec samochodu osobowego Rover 75, wyprodukowanego w 2000 r., procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego dołączono m.in. fakturę z 28.02.2002 r. na kwotę 5.900 EUR oraz deklarację wartości celnej. Przedmiotowe zgłoszenie zostało przyjęte i zarejestrowane. Decyzją z 27.04.2002 r. Dyrektor Urzędu Celnego uznał ww. zgłoszenie za nieprawidłowe i określił wartość celną samochodu na podstawie art. 29 § 1 w zw. z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 14.445,05 EUR. Strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji żądając jej uchylenia w całości i wydania decyzji wymiarowej przy przyjęciu jako podstawy wymiaru zadeklarowanej wartości transakcyjnej. Dyrektor Izby Celnej podejmując rozstrzygnięcie o uchyleniu zaskarżonej decyzji i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji zważył, co następuje. Zgodnie z art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, z uwzględnieniem zmian wynikających z prawa celnego. W art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej przewidziano możliwość kasacyjnego (niemerytorycznego) załatwienia sprawy przez organ odwoławczy wówczas, gdy rozstrzygnięcie wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Jak powszechnie przyjmuje się w doktrynie prawa administracyjnego, niniejszy przepis obejmuje swoim zakresem między innymi sytuację, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z naruszeniem norm prawa procesowego. Podjęcie decyzji z rażącym naruszeniem prawa procesowego (np. przez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych lub niezapewnienie stronie pełnych praw wynikających z zasady jej czynnego udziału w postępowaniu) nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, a kompetencje organu odwoławczego sprowadzają się w takim przypadku do wydania decyzji kasacyjnej. Organ odwoławczy musi mieć bowiem na względzie zasadę dwuinstancyjności, której istotą jest dwukrotne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy (art. 127 Ordynacji podatkowej), a także fakt, iż może on przeprowadzić jedynie "dodatkowe" postępowanie wyjaśniające (por. art. 229 Ordynacji podatkowej). Wydając przedmiotową decyzję organ pierwszej instancji naruszył prawa strony wynikające z zasady jej czynnego udziału w postępowaniu (por. art. 123 Ordynacji podatkowej). Przed wydaniem zaskarżonej decyzji Dyrektor Urzędu Celnego wydał wprawdzie, w dniu 27 kwietnia 2002 r., postanowienie, w którym wyznaczył stronie trzydniowy termin do zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, ale zostało one doręczone w tym samym dniu co zaskarżona decyzja (23 maja 2002 r.). Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Naczelnik Urzędu Celnego winien mieć na uwadze konieczność zapewnienia stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić jej wypowiedzenie się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań (art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej). Skargę na powyższą decyzję wniósł P. K.. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji P. K. zarzucił jej: 1. rażące naruszenie art. 233 § 1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) – przez ich błędną wykładnię i przyjęcie, iż w stanie zaistniałym w sprawie ma on zastosowanie, 2. rażące naruszenie art. 125 O.p. – przez niczym nie uzasadnione przedłużenie postępowania, 3. rażące naruszenie art. art. 123 § 1 i 200 O.p. – przez nie wyznaczenie stronie trzydniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, oraz naruszenie art. art. 120, 121, 122 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że skarżona decyzja tylko pozornie wypełnia zasadę praworządności. W rzeczywistości w sposób rażący narusza prawo i w związku z powyższym powinna zostać usunięta z obrotu prawnego. Jak wynika z uzasadnienia skarżonej decyzji jedyną podstawą do podjęcia decyzji kasacyjnej było nieprawidłowe zastosowanie przez organ pierwszej instancji art. 200 Ordynacji podatkowej. Nie znajduje, zdaniem skarżącego, żadnego uzasadnienia stanowisko, aby taki ewentualny błąd (nie przestrzeganie trzydniowego terminu dla strony na zapoznanie się z aktami sprawy) nie mógł być naprawiony w postępowaniu odwoławczym. Stanowisko strony przeciwnej wydaje się tym bardziej zdumiewające, że pomimo zarzucenia organowi pierwszej instancji naruszenia art. 200 Ordynacji podatkowej, sama wydając skarżoną decyzję nie wypełniła postanowień ww. artykułu. Za tym, że dyspozycja art. 200 O.p. obowiązuje również organ odwoławczy przemawia wprost art. 235 O.p.: "W sprawach nie uregulowanych w art. 220-234 w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji". Ponadto strona przeciwna w skarżonej decyzji nie wyjaśniła w sposób przekonujący, czy jej zdaniem, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie jest niekompletny i czy ewentualnie niekompletności materiału dowodowego nie można uzupełnić w trybie art. 229 Ordynacji podatkowej. Podjęta przez stronę przeciwną decyzja w sposób niczym nieuzasadniony narusza zasadę szybkości postępowania (art. 125 Ordynacji podatkowej) i w związku z powyższym skarga jest w pełni uzasadniona i konieczna. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Pismem procesowym z dnia 25.05.2004 r. zgłosił się do sprawy pełnomocnik skarżącego radca prawny, wnosząc o rozważenie czy reprezentacja strony przez doradcę podatkowego w postępowaniu przed organami celnymi była właściwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 97 § l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) i art. 134 § 1 cyt. ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej... pod względem zgodności z prawem, rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W niniejszej sprawie zaskarżona została decyzja kasatoryjna organu odwoławczego, uchylająca decyzję organu I instancji i przekazująca sprawę do ponownego rozpoznania. Podstawę ww. rozstrzygnięcia organu II instancji stanowił przepis art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 262 Kodeksu celnego. Zgodnie z treścią tego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania przez organ I instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Konwalidowanie bowiem wadliwego postępowania organu I instancji, w takiej sytuacji, naruszałoby zawartą w art. 127 Ordynacji podatkowej zasadę dwuinstancyjności postępowania. Zgodnie z tą zasadą każda ze spraw powinna być nie tylko rozstrzygnięta, ale i rozpoznana przez dwa organy różnych stopni. Kontrolowana przez Sąd decyzja czyni zadość ww. wymogom. Wskazać bowiem należy, że w niniejszej sprawie zachodzi potrzeba przeprowadzenia w całości postępowania dowodowego, zwłaszcza w zakresie podstaw kwestionowania przez organ I instancji wartości transakcyjnej przedmiotu importu dokonanego przez skarżącego, bowiem organ ten nie przeprowadził w tym zakresie żadnego postępowania wyjaśniającego, dowodowego, ograniczając się do stwierdzenia, iż "kwestionuje materialną wiarygodność rachunku w zakresie uwidocznionej w nim ceny transakcyjnej". Aby można było zająć stanowisko w sprawie, w tym w zakresie zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu, organ II instancji musi dysponować materiałem dowodowym pozwalającym co najmniej na ustalenie stanu faktycznego w sprawie, czego niewątpliwie nie dostarczyło wadliwe postępowanie organu I instancji. Skoro zatem uchybienia proceduralne organu I instancji doprowadziły do naruszenia zasad procesowych w stopniu nie pozwalającym na należyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, a ponadto naruszono przepis art. 200 § 1 Ordynacji podatkowej wyznaczając trzydniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału postanowieniem z dnia 27.04.2002 r. i wydając decyzję I instancji w tym samym dniu 27.04.2002 r., to należy stwierdzić, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Odnośnie reprezentowania strony skarżącej przed organami celnymi, to należy stwierdzić, iż zgodnie z treścią art. 253 § 3 Kodeksu celnego przedstawicielem osoby może być osoba fizyczna posiadająca pełną zdolność do czynności prawnych jako przedstawiciel bezpośredni, a zatem również osoba fizyczna posiadająca uprawnienia doradcy podatkowego. Mając na uwadze powyższe oraz nie będąc związanym granicami skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny na mocy art. 151 ww. Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. AW