I SA/Gd 1724/17
WyrokWSA w Gdańsku2018-02-07
Skład orzekający: Irena Wesołowska, Elżbieta Rischka, Małgorzata Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości w sytuacji, gdy nieruchomość została objęta umową przewłaszczenia na zabezpieczenie, a poprzedni właściciele nadal faktycznie władają nieruchomością?Ratio decidendi
Podatnikiem podatku od nieruchomości jest właściciel nieruchomości, nawet jeśli poprzedni właściciele nadal faktycznie władają nieruchomością na podstawie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie. W takiej sytuacji poprzedni właściciele posiadają nieruchomość w sposób zależny, a nie samoistny, co wyklucza ich status jako podatników zgodnie z art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.Stan faktyczny
Spółka A Sp. z o.o. nabyła nieruchomości na podstawie umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie wierzytelności. Poprzedni właściciele, J. i M.N., nadal faktycznie władali nieruchomościami. Organy podatkowe uznały spółkę za podatnika podatku od nieruchomości za 2014 r., podczas gdy spółka twierdziła, że podatnikami powinni być poprzedni właściciele jako posiadacze samoistni. Spółka wniosła skargę do WSA w Gdańsku, zarzucając błędną wykładnię przepisów i ustalenie stanu faktycznego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Fabińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 7 lutego 2018 r. sprawy ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w z dnia 12 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją z dnia 12 października 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Gminy z dnia 24 maja 2017 r. określającą "A" Sp. z o.o. z siedzibą w G. podatek od nieruchomości za 2014 r.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że spółka od dnia 3.09.2014r. (umowa przeniesienia prawa własności nieruchomości w celu zabezpieczenia wierzytelności, akt notarialny rep. A nr [...].) jest właścicielem działek [...],[...],[...] położonych w M.
Z informacji z rejestru gruntów i budynków wynika, że działka nr [...] o pow. 0.1973ha oznaczona jest jako B - teren mieszkaniowy, na działce znajduje się budynek mieszkalny o pow. zabudowy 162m2, działka nr [...] o pow. 0,2387ha oznaczona jest jako Bi - inne tereny zabudowane, na której znajdują się budynki przemysłowe o pow. 573m2, budynki transportu i łączności o pow.34m2, działka nr [...] o pow. 0.1253ha oznaczona jest jako Bi - inne tereny zabudowane.
Spółka nie złożyła deklaracji podatkowej oraz żadnych wyjaśnień dotyczących tych nieruchomości, pomimo wezwań organu I instancji. Stan faktyczny odnośnie przedmiotowych nieruchomości organ ustalił na podstawie zapisów w ewidencji gruntów i budynków oraz informacji podatkowej złożonej przez poprzednich właścicieli (powierzchnia użytkowa budynków i wartość budowli). Z informacji podatkowej z dnia 16.11.2012r. wynika, że wartość budowli to kwota 5000 zł, zaś w informacji podatkowej z dnia 31.12.2008r. podano, że powierzchnia użytkowa budynków mieszkalnych wynosi 123,69 m2 (pow.2,20m) i 61,67 m2 (do 2,20m).
Po przytoczeniu ogólnych zasad opodatkowania podatkiem od nieruchomości, powołując w szczególności przepis art.3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12.01.1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 849 ze zm.), organ odwoławczy stwierdził, że organ I instancji prawidłowo ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2014 (3 miesiące) w wysokości 4.420,00 zł.
W dalszych wywodach organ odwoławczy zauważył, że Spółka jest właścicielem przedmiotowych nieruchomości na podstawie zawartej w dniu 3 września 2014 r. umowy pożyczki i przeniesienia prawa własności nieruchomości w celu zabezpieczenia wierzytelności (KW [...]. KW [...]. KW [...]). Zgodnie z umową nieruchomość miała pozostać w posiadaniu poprzednich właścicieli do czasu doręczenia im stosownych oświadczeń wierzyciela lub wypisów aktu notarialnego określonych (§9 umowy). Pozostawienie nieruchomości w posiadaniu poprzednich właścicieli nie skutkuje uznaniem poprzednich właścicieli za posiadaczy samoistnych. W orzecznictwie sądowym jednolicie prezentowany jest pogląd, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2372/10). Posiadaczem samoistnym rzeczy jest tylko taki podmiot, który uważa się za uprawnionego do rozporządzenia nią, a więc nie ma potrzeby liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innej osoby (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II FSK 720/11. wyroki NSA z dnia 11 września 20I4r., sygn. akt II FSK 509/14 oraz II FSK 917/14). Jeżeli nawet poprzedni właściciele dysponowali nieruchomością strony skarżącej to i tak musieli liczyć się z uprawnieniami właścicielskimi spółki "A", posiadali bowiem nieruchomość strony skarżącej zgodnie z jej wolą i na zasadach przez nią określonych, mieli zatem pełną świadomość, że władają nieruchomością za kogoś innego, co świadczy o braku elementu animus. Bez zgody właściciela i wbrew jego woli nie mogą bowiem uczynić niczego co sprowadzałoby na właściciela obowiązki o charakterze obligacyjnym czy rzeczowym bądź np. prowadziłoby do zmniejszenia wartości nieruchomości. Natomiast jeżeli nawet posiadają prawa i obowiązki (np. prawo do pobierania pożytków i obowiązek ponoszenia ciężarów) to wynikają one z faktu pozostawienia przez pożyczkodawcę nieruchomości do korzystania (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 30 sierpnia 2016r. , I SA/G1 322/16).
Organ odwoławczy odwołał się także do poglądu wyrażonego w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt l SA/Po 750/15, w którym Sąd wskazał, iż: "stosunkiem prawnym, w oparciu o który dokonujący przewłaszczenia, zachowa posiadanie nieruchomości, podobnie jak w sytuacji rzeczy ruchomych oznaczonych indywidualnie i rodzajowo, jest stosunek użyczenia. Czas trwania użyczenia będzie w tym wypadku oznaczony - pokrywać się będzie z czasem trwania stosunku prawnego, stanowiącego przyczynę przeniesienia własności nieruchomości".
W tym stanie sprawy, zdaniem SKO nie można uznać poprzednich właścicieli za posiadaczy samoistnych, co w konsekwencji uniemożliwia uznanie ich za podatników. Podatnikiem jest "A" sp. z o.o., jako właściciel przedmiotowych nieruchomości.
Na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.
Zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych oraz błędne ustalenie stanu faktycznego poprzez nieprawidłowe ustalenie posiadacza samoistnego przedmiotowych nieruchomości, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego.
W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że przedmiotowe nieruchomości zostały nabyte od J. i M.N. na podstawie umowy przewłaszczenia nieruchomości na zabezpieczenie wierzytelności. Celem tej umowy było zabezpieczenie wierzytelności i skarżąca w umowie tej zobowiązała się do powrotnego przeniesienia własności tej nieruchomości na rzecz Państwa N., po spłacie przez nich ich zadłużenia. Zarówno zgodnie z postanowieniami tej umowy jak i przepisami prawa, do czasu wygaśnięcia zobowiązania skarżącej do powrotnego przeniesienia własności, wszelkie pożytki i koszty związane z tą nieruchomością, w tym również podatek od nieruchomości, obciążają Państwa N. W związku z tym umowa ta obejmuje wyłącznie przeniesienie własności, bez przeniesienia posiadania przedmiotowych nieruchomości. Ewentualne przeniesienie posiadania tych nieruchomości na rzecz skarżącej, może nastąpić wyłącznie wtedy, kiedy Państwo N. nie spłacą swojego zadłużenia. Dlatego oczywistym jest, że obecnie posiadaczami samoistnymi przedmiotowych nieruchomości są Państwo N. i to na nich spoczywa obowiązek ponoszenia wszelkich kosztów związanych z tymi nieruchomościami w tym, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, również obowiązek opłacania podatku od nieruchomości.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.
Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd co do zasady rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji SKO w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ona prawa w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie zaznaczyć należy, że ustalony w toku postępowania stan faktyczny nie był sporny pomiędzy stronami. W szczególności nie budzi wątpliwości, że przedmiotowa nieruchomość od dnia 3 września 2014 r. była przedmiotem umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie, która została zawarta pomiędzy skarżącą spółką a J. i M.N. Organ nie podważał również zakresu faktycznego władztwa, które zgodnie z umową stron zachowali poprzedni właściciele w stosunku do stanowiącej przedmiot zabezpieczenia nieruchomości. Z drugiej strony skarżąca spółka nie kwestionowała przyjętej jako podstawę opodatkowania powierzchni nieruchomości, czy też zastosowanej przez organ stawki.
Wyłącznym przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest kwestia ustalenia podmiotowości prawnopodatkowej w podatku od nieruchomości, a konkretnie odpowiedź na pytanie, kto powinien być podatnikiem podatku od nieruchomości w sytuacji, gdy nieruchomość stała się przedmiotem umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie. W ocenie strony skarżącej podatnikiem w podatku od nieruchomości winien być pożyczkobiorca jako samoistny posiadacz gruntu. Zdaniem organów podatkowych natomiast podatek od nieruchomości obciąża stronę skarżącą, ponieważ osobie dokonującej przewłaszczenia można przypisać jedynie status posiadacza zależnego.
Z uwagi na charakter sprawy i oraz sformułowane w skardze zarzuty punktem wyjścia uczynić należy przepisy prawa materialnego będące podstawą orzekania przez organy podatkowe.
Przepisem regulującym zakres podmiotowy podatku od nieruchomości, a zatem rozstrzygającym kto jest podatnikiem tego podatku jest art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zgodnie z jego treścią podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące:
1. właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3,
2. posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych,
3. użytkownikami wieczystymi gruntów,
4. posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeśli posiadanie:
a. wynika z umowy zawartej z właścicielem, Agencją Własności Rolnej Skarbu Państwa lub innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości,
b. jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.Jednocześnie art. 3 ust. 3 cyt. ustawy, stanowiący swoistą normę kolizyjną, rozstrzyga, że w sytuacji, gdy samoistny posiadacz nieruchomości nie jest jej właścicielem, to na nim, a nie właścicielu nieruchomości ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości. Komentowany przepis rozstrzyga kwestię "pierwszeństwa" w przypisaniu określonemu podmiotowi statusu podatnika, w sytuacji, w której obok przysługującego jednemu podmiotowi prawa własności, nieruchomość pozostawała w posiadaniu samoistnym innego niż właściciel podmiotu. Nie budzi zatem wątpliwości, że kwestia posiadania samoistnego stanowi w przedmiotowej sprawie element rozstrzygający kwestię wskazania podatnika podatku od nieruchomości.
Podnieść w tym miejscu należy, że umowa przewłaszczenia na zabezpieczenie nie została uregulowana w prawie polskim, poza jednym wypadkiem określonym w ustawie Prawo bankowe (art. 101). Umowa ta należy do katalogu umów nienazwanych - zawieranych na podstawie art. 3531 Kodeksu cywilnego - i polega na zabezpieczeniu wierzytelności poprzez przeniesienie na wierzyciela własności oznaczonej rzeczy - z równoczesnym jego zobowiązaniem do korzystania z niej w sposób określony w umowie i do powrotnego przeniesienia własności rzeczy na dłużnika, po zaspokojeniu zabezpieczonej wierzytelności. Zawarcie umowy przewłaszczenia, chociaż nie następuje z zamiarem trwałego wyzbycia się własności, bez wątpienia powoduje przeniesienie własności - stosownie do art. 155 § 1 Kodeksu cywilnego. Ze względu na zakaz przenoszenia własności nieruchomości pod warunkiem lub z zastrzeżeniem terminu (art. 157 § 1 Kodeksu cywilnego), umowa ta jest bezwarunkowa tzn., że ustanawiając zabezpieczenie dłużnik przenosi bezwarunkowo własność nieruchomości na wierzyciela (występuje tu skutek rzeczowy), wierzyciel zaś zobowiązuje się pod warunkiem zawieszającym spłatę długu, do powrotnego przeniesienia własności przewłaszczonej nieruchomości na dłużnika, z tym, że do powrotnego przejścia własności przedmiotu zabezpieczenia konieczne jest dodatkowe porozumienie stron co do przejścia własności nieruchomości (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 29 maja 2000 r., sygn. akt III CKN 246/00).
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że przeniesienie własności nieruchomości na zabezpieczenie (jak każde inne przeniesienie własności nieruchomości) ma charakter "bezwarunkowy i ostateczny". Na jego poparcie przywołać można wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2002 r., sygn. akt III CKN 748/00, w którym Sąd ten nie podzielił poglądu o "nietrwałym" przeniesieniu własności na wierzyciela.
W umowie przewłaszczenia na zabezpieczenie strony mogą postanowić, że zbywca zatrzyma przewłaszczoną rzecz w swoim posiadaniu i będzie z niej korzystał w sposób uzgodniony z wierzycielem (por. wyrok SN z dnia 19 listopada 1992 r. sygn. akt II CRN 87/92). Natomiast zobowiązanie nabywcy nieruchomości do zwrotnego przeniesienia własności w niczym nie ogranicza jego prawa własności.
Kluczowe zatem znaczenie w rozpatrywanej sprawie miało ustalenie, czy J. i M.N. można było przypisać status posiadacza samoistnego nieruchomości stanowiącej własność skarżącej spółki.
Pojęcie posiadania zdefiniowane jest wyłącznie na gruncie prawa cywilnego, stąd też przy wykładni powołanego art. 3 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych należy posłużyć się definicją posiadania zawartą w art. 336 Kodeksu cywilnego. Choć system prawa podatkowego cechuje się co do zasady autonomią, to jednak nie ma ona charakteru absolutnego i uzasadnione jest odwoływanie się do takiego rozumienia pojęć, które zostały wypracowane w macierzystych gałęziach prawa. Zatem zgodnie z art. 336 Kodeksu cywilnego, posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). Na posiadanie składają się przy tym dwa elementy: corpus oraz animus, tj. zdolność władania rzeczą w taki sposób, jak podmiot, któremu przysługuje odpowiednie prawo do rzeczy oraz wola wykonywania tego prawa, wyrażająca się w takim postępowaniu posiadacza, z którego wynika, iż uważa się on za podmiot prawa do tej rzeczy (zob. komentarz do art. 336 k.c. (w:) A. Kidyba (red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom II. Własność i inne prawa rzeczowe, LEX 2009 oraz wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gl 173/10).
W orzecznictwie sądowym jednolicie prezentowany jest pogląd, że dla przyjęcia samoistności posiadania konieczne jest wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty i niezależny od woli innej osoby stan władztwa. Wszystkie dyspozycje posiadacza powinny zatem swą treścią odpowiadać dyspozycjom właściciela (por. wyrok NSA z dnia 1 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2372/10). Posiadaczem samoistnym rzeczy jest tylko taki podmiot, który uważa się za uprawnionego do rozporządzenia nią, a więc nie ma potrzeby liczenia się z uprawnieniami właścicielskimi innej osoby (por. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II FSK 720/11, wyroki NSA z dnia 11 września 2014 r., sygn. akt II FSK 509/14 oraz II FSK 917/14).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy w pierwszej kolejności zauważyć należy, że J. i M.N. dysponowali nieruchomością strony skarżącej i wykorzystywali ją na własne potrzeby, a dodatkowo w sposób w niczym nie odbiegający od czasów sprzed zawarcia umowy przewłaszczenia.
Zauważyć jednak trzeba, że element fizycznego władania rzeczą występuje zarówno w konstrukcji posiadania samoistnego, jak i zależnego (art. 336 Kodeksu cywilnego), a zgodnie z art. 338 tego kodeksu jest także niezbędnym elementem dzierżenia (art. 338 k.c.). Szeroki zakres władztwa nie przesądza zatem o samoistności posiadania, do stwierdzenia którego konieczny jest jeszcze dodatkowy element w postaci tzw. animus rem sibi habendi, o którym była mowa powyżej, oznaczający wolę władania rzeczą jak właściciel i niezależnie od innych osób.
W okolicznościach niniejszej sprawy u J. i M.N. zabrakło właśnie elementu woli, przez co jej szerokie co prawda posiadanie nie miało charakteru właścicielskiego, co uzasadniałoby uznanie jej za posiadacza samoistnego. Jak podniosła sama strona skarżąca, zakres władztwa nad nieruchomością wynikał z umowy przewłaszczenia, a zatem poprzedni właściciele zachowali uprawnienie do dalszego zajmowania zbytej nieruchomości tylko dlatego, że nowy właściciel wyraził na to zgodę w umowie i nie ingerował w ich posiadanie, gdyż chwilowo nie był tym zainteresowany. Stan ten zmieniłby się diametralnie, gdyby J. i M.N. nie wywiązali się ze spłaty pożyczki. Innymi słowy, J. i M.N. musieli liczyć się z uprawnieniami właścicielskimi spółki. Posiadali oni przedmiot własności spółki zgodnie z wolą spółki i na zasadach przez nią określonych w umowie przewłaszczenia. Stąd fakt dysponowania przez nich nieruchomością był skutkiem woli spółki, która pozostawiła im nieruchomość do korzystania. W tych okolicznościach poprzedni właściciele mieli pełną świadomość, że władają nieruchomością za kogoś innego, a to - wbrew stanowisku skarżącej - świadczy o braku elementu animus i o zależności posiadania.
Odnosząc się do wytoczonego przez spółkę argumentu, że zawarta umowa obejmuje wyłącznie przeniesienie własności, bez przeniesienia posiadania przedmiotowych nieruchomości, należy wskazać, iż posiadanie jest elementem stanu faktycznego, a nie zobowiązaniem, którego istnienie oraz kształt wynika z postanowień umownych. Innymi słowy mówiąc o rodzaju posiadania oraz o tym, czy w ogóle do niego dochodzi decydują okoliczności faktyczne, a nie treść umowy. Należy zgodzić się z tym, że J. i M.N. zatrzymali posiadanie przewłaszczonej nieruchomości, z chwilą zawarcia umowy przewłaszczenia, wbrew twierdzeniom spółki, posiadanie to utraciło jednak swój właścicielski charakter. Fakt zajmowania nieruchomości, czerpanie z niego korzyści, czy ponoszenie ciężarów nie przesądza o samoistności, jak wskazano bowiem powyżej jest on immanentną cechą każdego posiadania.
Sąd nie podzielił również argumentu spółki co do "tymczasowego charakteru" przeniesienia własności. Jak wskazano powyżej, pomimo tego, że z charakteru umowy przewłaszczeniowej wynika wola stron do powrotnego przeniesienia własności, każde przeniesienie własności nieruchomości ma charakter bezwarunkowy i ostateczny. W świetle powyższego nie sposób zgodzić się z twierdzeniem strony skarżącej, że przeniesienie własności miało charakter przejściowy.
Również niezawarcie przez strony pisemnej umowy o czasowe korzystanie, tj. umowa najmu, czy dzierżawy nie ma w niniejszej sprawie przesądzającego znaczenia dla oceny charakteru posiadania. Fakt, że dana umowa nie została bowiem zawarta przez strony w formie pisemnej nie oznacza, że do powstania stosunku zobowiązaniowego w ogóle nie doszło, świadczyć o nim bowiem mogą inne niż pisemna umowa, dorozumiane okoliczności. Warto w tym miejscu zacytować pogląd wyrażony w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 10 listopada 2015 r. sygn. akt I SA/Po 750/15, który Sąd w niniejszej sprawie podziela, zgodnie z którym "stosunkiem prawnym, w oparciu o który dokonujący przewłaszczenia, zachowa posiadanie nieruchomości, podobnie jak w sytuacji rzeczy ruchomych oznaczonych indywidualnie i rodzajowo, jest stosunek użyczenia. Czas trwania użyczenia będzie w tym wypadku oznaczony - pokrywać się będzie z czasem trwania stosunku prawnego, stanowiącego przyczynę przeniesienia własności nieruchomości". Podobny pogląd wyrażony został również w innych wyrokach sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 10 listopada 2015 r., sygn. akt I SA/Po 750/15, WSA w Warszawie z dnia 4 stycznia 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 294/16 oraz WSA w Gliwicach z dnia 30 sierpnia 2016 r. sygn. akt I SA/Gl 322/16). W Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie zapadło odmienne rozstrzygnięcie (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 13 stycznia 2016 r. sygn. akt I SA/Lu 783/15). Pomimo tego, że wyrok zapadł w zbliżonym stanie faktycznym, Sąd w składzie tu orzekającym nie podzielił wyrażonej tam argumentacji, która skoncentrowała się na faktycznym zakresie wykonywanego przez posiadacza władztwa, z pominięciem ważnego aspektu woli posiadania jak właściciel i uzależnienia zakresu władztwa od woli spółki, które to aspekty zostały omówione powyżej.
Podsumowując stwierdzić należy, że organy trafnie uznały, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest skarżąca spółka jako właściciel nieruchomości, albowiem w wyniku umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie przewłaszczający utracili posiadanie samoistne, dysponując tą nieruchomością w sposób zależny. Wbrew zarzutom skargi, w sprawie nie doszło zatem do naruszenia przepisów prawa materialnego. Ponadto organ zbadał istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego, a następnie wszechstronnie ocenił zebrany w toku postępowania materiał dowodowy.
Stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego ani przepisów postępowania podatkowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło