I SA/Gd 1726/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska Sędzia WSA Irena Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.B. o wyłączenie referendarza sądowego Aleksandry Rynduch-Szczawińskiej w sprawie ze skargi na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 27 października 2017 r. [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną postanawia oddalić wniosek. W sprzeciwie wniesionym od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Gd 1726/17 skarżący A.B. wniósł o wyłączenie referendarza sądowego Aleksandry Rynduch-Szczawińskiej od udziału w sprawie. Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że wskazany referendarz sądowy wyraźnie dyskryminuje skarżącego jako stronę, blokuje mu prawo do Sądu czyli narusza art. 18 i art. 19 p.p.s.a. oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art. 6 Konwencji oraz art. 14 Paktu, a do tego narusza standardy bezstronności wynikające z orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 7 czerwca 2005 r. i 15 grudnia 2005r. W dniu 16 kwietnia 2018 r. referendarz sądowy Aleksandra Rynduch-Szczawińska złożyła pisemne oświadczenie, że w tej sprawie nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 18 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 18 i 19 p.p.s.a. wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie sądowoadministracyjnej może nastąpić z mocy samej ustawy, bądź też na żądanie samego sędziego lub na wniosek strony. Zgodnie z art. 24 § 1 p.p.s.a. przepisy o wyłączeniu sędziego stosuje się odpowiednio m.in. do wyłączenia referendarza sądowego. Stosując odpowiednio art. 18 § 1 p.p.s.a. należy uznać, że referendarz sądowy jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1. w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2. swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3. osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4. w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5. w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6. w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a. dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7. w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Referendarz, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 p.p.s.a., sąd wyłącza referendarza na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 19 p.p.s.a.). Wniosek strony o wyłączenie referendarza wymaga zgłoszenia go na piśmie lub ustnie do protokołu posiedzenia w sądzie, w którym sprawa się toczy, wraz z uprawdopodobnieniem przyczyny wyłączenia (art. 20 § 1 p.p.s.a.). Celem instytucji wyłączenia sędziego (odpowiednio referendarza sądowego) jest realizacja konstytucyjnego prawa obywateli do rozpatrzenia sprawy przez niezawisły i bezstronny sąd (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Bezstronność sądu jest też elementem prawa do przeprowadzenia rzetelnego postępowania sądowego w rozumieniu art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 14 Międzynarodowego paktu praw obywatelskich i politycznych. Także orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka na temat bezstronności sędziego w świetle art. 6 ust. 1 wyżej powołanej Konwencji wyraźnie wskazuje na konieczność unikania sytuacji stwarzających wątpliwości co do bezstronności sędziego. Naruszenie jednak tego przepisu w kontekście podejmowania przez tego samego sędziego czynności na różnych etapach określonego postępowania Europejski Trybunał rozpatruje kazuistycznie, z uwzględnieniem okoliczności konkretnej sprawy. Wyłączenie sędziego (odpowiednio referendarza sądowego), o którym mowa w art. 19 p.p.s.a. ma zapewnić obiektywizm Sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów (por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., sygn. akt II FZ 60/08, to orzeczenie i wszystkie następne dostępne są na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie może tym samym służyć umożliwieniu stronie wybierania składów sędziowskich według jej subiektywnego odczucia (por. postanowienie NSA z dnia 8 maja 2009 r., sygn. akt II FZ 128/09). Należy zasygnalizować, iż w szczególności nie stanowi uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo. Podobnie subiektywny pogląd strony co do trafności orzeczenia podjętego z udziałem danego sędziego nie stanowi przesłanki wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy (por. postanowienie NSA z dnia 9 czerwca 2009 r., sygn. akt I OZ 607/09). Nieuzasadniony jest również wniosek o wyłączenie sędziego na tej podstawie, że sędzia orzeka w różnych sprawach tych samych podmiotów (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt II OSK 392/08). Poglądy wyrażone w powyższych orzeczeniach dotyczące wniosku o wyłączenie sędziego odnieść należy również do wniosku o wyłączenie referendarza sądowego. W przedmiotowej sprawie istotne pozostaje przede wszystkim to, że wniosek o wyłącznie referendarza sądowego od orzekania w sprawie nie został w ogóle szerzej przez skarżącego uzasadniony. Tym samym skarżący nie wykazał, aby w przedmiotowej sprawie istniały podstawy do wyłączenia referendarza sądowego od orzekania. Wniosek o wyłączenie referendarza sądowego skarżący złożył w związku z negatywnym rozstrzygnięciem jego wniosku o przyznanie prawa pomocy – odmowę przyznania tej pomocy skarżący odczytał jako dyskryminację i zamknięcie mu drogi do sądu. Sama jednak podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności referendarza sądowego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez niego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie referendarza sądowego od orzekania w danej sprawie. Strona niezadowolona ze sposobu rozpoznania sprawy może skorzystać z przysługujących jej środków zaskarżenia. Oddalając wniosek Sąd zważył ponadto, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie referendarza sądowego, którego dotyczy rozpoznawany wniosek, złożone na podstawie art. 22 § 2 p.p.s.a. Sąd nie widzi podstaw, by odmówić temu oświadczeniu przymiotu wiarygodności. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 24 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.