I SA/Gd 1730/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Joanna Zdzienicka-Wiśniewska (spr.), Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Claudia Kozłowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 4 lipca 2017 r. sprawy ze skargi B. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2013 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Samorządowego Kolegium, Odwoławczego z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia 3 czerwca 2013 r. Wójt Gminy ustalił pani B. J. wysokość łącznego zobowiązania w podatku rolnym i podatku od nieruchomości za 2013 r. Pismem z dnia 22 listopada 2013 r. pani B. J. wniosła o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji. Zdaniem strony w prowadzonym postępowaniu zostały naruszone prawa podstawowe wynikające z prawa dostępu do akt w gminie oraz rażąco naruszono obowiązki wynikające z ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz przepisy postępowania administracyjnego. W jej ocenie nieruchomość, będąca przedmiotem zobowiązania ustalonego przedmiotową decyzją jest zwolniona z mocy prawa z podatku rolnego na podstawie art. 13d ust 1 i art. 12 ust. 1 pkt 11 ustawy o podatku rolnym, a zabytek w K. jest zwolniony z podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 pkt 6 i 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 24 września 2014 r. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Wójta Gminy z 3 czerwca 2013 r. Wobec niezłożenia odwołania przez stronę decyzja stała się ostateczna. W dniu 25 maja 2015 r. pani B. J. złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności wyżej wskazanej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego . We wniosku powtórzyła argumentację podnoszoną w piśmie z dnia 22 listopada 2013 r. Decyzją z dnia 7 grudnia 2015 r. Kolegium odmówiło stwierdzenia nieważności swojej decyzji z 24 września 2014 r. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia pani B. J. podniosła zarzut wadliwego ustalenia stanu faktycznego i prawnego w postępowaniu mającym na celu ustalenie wysokości jej zobowiązania podatkowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 października 2016 r. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia 7 grudnia 2015 r. W uzasadnieniu, przywołując treść art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t. jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), Kolegium wskazało, że katalog przesłanek uzasadniających stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej ma charakter zamknięty. Zdaniem organu decyzja z dnia 7 grudnia 2015 r. nie została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, nie została wydana bez podstawy prawnej, nie dotyczyła sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną, nie została skierowana do osoby niebędącej stroną w sprawie, nie była niewykonalna w dniu jej wydania, nie zawierała wady powodującej jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, w razie jej wykonania nie wywołałaby czynu zagrożonego karą, a w szczególności nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Kolegium podkreśliło, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa albo ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem albo uchylono obowiązek. Rażące naruszenie prawa to naruszenie oczywiste, wyraźne, bezsporne. Można zatem mówić o nim tylko wówczas, gdy proste zestawienie treści rozstrzygnięcia z treścią zastosowanego przepisu prawa wskazuje na ich oczywistą niezgodność. Na potwierdzenie swojego stanowiska przywołało szereg orzeczeń sądów administracyjnych. Końcowo Kolegium wskazało, że skarżąca składając wniosek o stwierdzenie nieważności i nie rozumiejąc istoty tego nadzwyczajnego postępowania dąży do ponownego rozpatrzenia sprawy. Zarzuty skierowane są głównie przeciwko niedokonaniu przez organ w postępowaniu zwykłym wszelkich istotnych ustaleń stanu faktycznego, które mogły być zwalczane zwykłymi środkami zaskarżenia. W ocenie Kolegium zarzuty te nie mogą być korygowane poprzez instytucję stwierdzenia nieważności decyzji, która nie pozwala na ponowne rozpatrzenie sprawy, a tylko podczas takiego rozpatrywania można ocenić zasadność zarzutów związanych z dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego i jego oceną. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pani B. J. wniosła o uznanie za nieważne decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego . z dnia 20 października 2016 r., z dnia 7 grudnia 2015 r., oraz z dnia 24 września 2014 r. a także decyzji Wójta Gminy z dnia 3 czerwca 2013 r. - jako rażąco naruszających przepisy Ordynacji podatkowej w zakresie zasad postępowania oraz sprzecznych z ustawą z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych a także z ustawą z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym. Alternatywnie wniosła o uchylenie wskazanych decyzji Kolegium i nakazanie ponownego rozpoznanie sprawy z zachowaniem zasady bezstronności wraz z przeprowadzeniem postępowania dowodowego zgodnego z przepisami Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Wniosła ponadto o przeprowadzenie postępowania z udziałem dowodów dotyczących stanu zabytku i przyczyn jego uszkodzenia z akt postępowania prokuratury oraz w sprawie fałszywych zawiadomień kierowanych do prokuratury przez Wójta oraz Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków a także protokołu z kontroli zabytku. Skarżąca zawnioskowała także o udział prokuratora w niniejszym postępowaniu oraz o przeprowadzenie postępowania dowodowego z akt zabytku w K., znajdujących się w Urzędzie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. Zdaniem skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając zaskarżone decyzje naruszyło przepisy art. 121-125 oraz art. 188 i art. 190 § 1 Ordynacji podatkowej, w szczególności naruszyło zasadę bezstronności i prawdy materialnej, nie przeprowadziło postępowania dowodowego, błędnie ustaliło stan faktyczny i prawny sprawy, powołało niewłaściwą podstawę prawną oraz posłużyło się poświadczeniami nieprawdy przez Wójta Gminy. Strona wskazała nadto na odmowę dostępu do akt sprawy, uniemożliwienie udziału w sprawie, pozostawienie bez odpowiedzi podnoszonych zarzutów, niewyjaśnienie stanu faktycznego i przyczyn zdewastowania obiektów w K., a także błędne "przypisanie podatku rolnego należnego od produkcji rolnej dla części parku a podatku mieszkaniowego od niekompletnych w rozumieniu Prawa budowlanego obiektów w K.". Skarżąca podniosła ponadto zarzut uniemożliwienia jej czynnego udziału w sprawie, uznawania fikcji doręczeń zastępczych decyzji organu I instancji w czasie, gdy przebywała w szpitalu. W ocenie strony Kolegium błędnie zastosowało przepis art. 12 ust. 1 pkt 11 i art. 13 ust. 1 ustawy o podatku rolnym oraz art. 5 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na Rzecz Obszarów Wiejskich oraz niektórych innych ustaw, z uwagi na fakt, że przepisy te nie mają zastosowania do gruntu zadrzewionego. Dodatkowo skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przez niewłaściwe zastosowanie, art. 5 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami z powodu niewłaściwego zastosowania, przepisów postępowania administracyjnego oraz ustawy o dostępie do informacji publicznej a także niewydanie przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków zaleceń konserwatorskich oraz pozwolenia na prace konserwatorskie i pominięcie braku pozwolenia na użytkowanie niekompletnych obiektów budowlanych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Sąd administracyjny w granicach swojej właściwości bada zgodność zaskarżanych decyzji z prawem. Z przedłożonych akt administracyjnych wynika, że organ orzekający w przedmiocie podatku od nieruchomości oraz organ drugiej instancji dysponowały dokumentami dotyczącymi nabycia nieruchomości w K. przez skarżącą w dniu 30 lipca 2007 r. oraz określone w § 6 aktu notarialnego A nr [...] zobowiązania ciążące na nabywcy nieruchomości zabytkowej dotyczące kwoty obligatoryjnych nakładów stosownych do zaleceń służby konserwatorskiej. W aktach sprawy (k. 9 i nast.) znajduje się dokumentacja fotograficzna z 21 listopada 2013 r. dotycząca budynków oraz działki, a także kserokopie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 24 czerwca 1983 r., zgodnie z którą do rejestru zabytków wpisany został zespół pałacowo-parkowy w K. Decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 4 stycznia 2012 r. nakazano skarżącej wykonanie prac zabezpieczających budynek i park oraz opracowanie dokumentacji – planu rewaloryzacji w terminie do 31 grudnia 2012 r. Publiczna debata lokalnej społeczności, zaniepokojonej stanem budynku i zagrożeniem życia oraz zdrowia osób również znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Skarżąca, po zapoznaniu się z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, nie zgłosiła wniosków dowodowych, zaproponowała postępowanie ugodowe wobec niewywiązywania się przez Gminę z obowiązków. Decyzja w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego w sprawie wymiaru podatku rolnego oraz podatku od nieruchomości za 2013 r. została wysłana na adres skarżącej w S. ul. [...]. Z treści korespondencji elektronicznej wynikało, że skarżąca nadal zamieszkuje w S., nie został wskazany inny adres dla doręczeń. W aktach sprawy (k. 15) znajduje się oryginał zwrotnego potwierdzenia odbioru zawierający adnotacje o dwukrotnym awizowaniu przesyłki i pozostawieniu informacji o niemożności doręczenia w skrzynce pocztowej adresata. Pierwsze awizowanie nastąpiło w dniu 13 czerwca 2013 r., powtórnie awizowano przesyłkę w dniu 21 czerwca 2013 r. Pismem z dnia 20 sierpnia 2013 r. skarżąca została poinformowana o pozostawieniu korespondencji ze skutkiem doręczenia w dniu 28 czerwca 2013 r, W dniu 5 listopada 2013 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął wniosek skarżącej "o orzeczenie nieważności decyzji" w przedmiocie podatku rolnego i podatku od nieruchomości, w którym w podstawie prawnej wskazano art. 156 K.p.a. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła zarzut nieuwzględnienia, że z mocy prawa nieruchomość w K. jest zwolniona od podatku rolnego oraz wadliwości tytułów wykonawczych przesłanych przez Wójta Gminy do Urzędu Skarbowego w S., a także odmowy udostępniania akt. Organ drugiej instancji prawidłowo, zgodnie z obowiązującymi przepisami proceduralnymi, zakwalifikował wniosek jako złożony na podstawie art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej i stwierdził bezzasadność zarzutu naruszenia art. 13 d ust. 1 i art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatku rolnym oraz art. 7 pkt 6 i 10 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Przyjęta przez skarżącą interpretacja art. 13 d ustawy o podatku rolnym dotycząca stosowania zwolnienia i ulg podatkowych związanych z gruntami wpisanymi do rejestru zabytków została oceniona jako nieprawidłowa w części zawierającej wykluczenie możliwości dokonywania przez organ ocen zagospodarowania i utrzymania gruntów zgodnie z przepisami o ochronie zabytków i opieki nad zabytkami. Tryb działania z urzędu dotyczy wszczęcia procedury określonej w art. 12 ust.1 pkt 11 ustawy o podatku rolnym w toczącym się postępowaniu wymiarowym z urzędu organ uwzględnia zwolnienie od podatku rolnego, o ile zostanie spełniony warunek zwolnienia. Również zwolnienie od podatku lokalnego gruntów i budynków wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków jest, zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych warunkowane utrzymaniem i konserwacją, zgodnie z przepisami dotyczącymi ochrony zabytków. Oceny dokonano z uwzględnieniem art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Zespół dworsko – pałacowy w K. w 2013 r. uległ niszczeniu i nie został poddany zaleconym działaniom konserwatorsko – rewaloryzacyjnym. Decyzją z 7 grudnia 2015 r., w związku ze złożonym przez skarżącą wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 24 września 2014 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji. We wniosku z 5 maja 2015 r. skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności oraz wznowienie postępowania wskutek pozbawienia prawa do czynnego udziału w sprawie. Skarżąca stwierdziła, że wniosek jest składany w związku z "nowymi okolicznościami i faktami" oraz "fabrykowaniem zarzutów i pomówieniami". Podstawę prawną orzeczenia w sprawie był art. 247 § 1 w zw. z art. 248 § 2 pkt 1 oraz art. 248 § 3 Ordynacji podatkowej – wniosek skarżącej zakwalifikowano jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 24 września 2014 r. Konsekwentnie, rozpoznając wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło na podstawie wyżej wskazanych przepisów o utrzymaniu w mocy decyzji z 7 grudnia 2015 r. W skardze kierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku pani B. J. zarzuty skoncentrowała na wadliwości zebrania w sprawie zakończonej decyzją Wójta z 3 czerwca 2013 r. materiału dowodowego i wskazywaniu nowych dowodów będących w posiadaniu Prokuratury. W świetle powyższego należy uznać, że przyjęta w niniejszej sprawie kwalifikacja prawna wniosku skarżącej z dnia 5 maja 2015 r. jako wniosku o stwierdzenie nieważności jest przedwczesna, albowiem pomimo zawartej w piśmie informacji, że wniosek jest wnioskiem o wznowienie postepowania nie została ustalona rzeczywista treść odpowiadająca intencjom strony. Katalog przesłanek wznowienia postępowania (art. 240 Ordynacji podatkowej) jest inny niż przesłanek nieważności decyzji ostatecznej, zatem każdorazowo, w sytuacji zgłaszania przez stronę wniosku alternatywnego oraz uzasadnienia eksponującego przesłanki określonej instytucji proceduralnej inne niż będące przedmiotem oceny w niniejszej sprawie w zaskarżonej decyzji, konieczne jest wezwanie strony do sprecyzowania wniosku. Treść skargi potwierdza, że zaskarżona decyzja nie jest oceniona przez skarżącą jako odpowiadająca zakresowi zgłoszonych przez nią zarzutów. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wezwie skarżącą do sprecyzowania wniosku i w zależności o podjętej przez stronę czynności podejmie odpowiednie działania proceduralne z uwzględnieniem właściwości organów w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej lub wznowienia postępowania. Z tych względów Sąd, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w punkcie 1. wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 wskazanej ustawy.