I SA/Gd 174/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Sławomir Kozik, Sędzia WSA Marek Kraus, Protokolant Specjalista Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 3 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi W.W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 19 grudnia 2024 r., nr 2201-IEW.611.1.2024/KT w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku decyzją z dnia 19 grudnia 2024 r., po rozpatrzeniu odwołania W.W. od decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z 2 sierpnia 2024 r. nr 2201-IEW.613.7.2024/MB odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim z 13 maja 2024 r. nr 2218-SEW.4261.100.2023, którą odmówiono umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2010 r. w kwocie 45.697,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 55.711,00 zł, - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ przypomniał, że skarżący pismem z 24 czerwca 2023 r. wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim m.in. o umorzenie zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2010 r.. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim decyzją z 4 września 2023 r. nr 2218-SEW.4261.100.2023 odmówił umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym od osiągniętych dochodów w 2010 r. z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w kwocie 45.697,40 zł wraz z odsetkami za zwłokę w wysokości 55.711,00 zł. Po rozpatrzeniu odwołania od ww. decyzji, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku decyzją z 4 stycznia 2024 r. nr 2201-IEW.4261.49.2023/BK uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim z 4 września 2023 r. nr 2218-SEW.4261.100.2023 i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania Naczelnik Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim decyzją z 13 maja 2024 r. nr 2218-SEW.4261.100.2023 odmówił umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Skarżący pismem z 30 maja 2024 r. odwołał się od ww. decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim z 13 maja 2024 r. Następnie w piśmie z 2 lipca 2024 r. wniósł m.in. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim z 13 maja 2024 r. nr 2218-SEW.4261.100.2023 z uwagi na to, że jest ona w całości oparta o nieważną - zdaniem strony - decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim z 5 sierpnia 2016 r. nr PP/4211-6/15/05. Po rozpatrzeniu wniosku z 2 lipca 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku decyzją z 2 sierpnia 2024 r. nr 2201-IEW.613.7.2024/MB odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim z 13 maja 2024 r. nr 2218-SEW.4261.100.2023, a organ odwoławczy decyzję tą utrzymał w mocy wskazując, że z analizy przepisów prawa wynika, że uwzględnienie żądania strony i wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest uzależnione od posiadania przez nią waloru ostateczności. Nie można zatem skutecznie domagać się wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji nieostatecznej. W takim przypadku organ podatkowy jest obowiązany do wydania orzeczenia o odmowie wszczęcia postępowania, przy czym takie orzeczenie musi mieć formę decyzji. W niniejszej sprawie ze stanu faktycznego wynikało, że na dzień wydania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku zaskarżonej decyzji z 2 sierpnia 2024 r. nr 2201-IEW.613.7.2024/MB decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim z 13 maja 2024 r. nr 2218-SEW.426J.100.2023 w przedmiocie odmowy udzielenia wnioskowanej ulgi nie była ostateczna, gdyż skarżący wniósł odwołanie od tej decyzji, na skutek którego toczyło się postępowanie odwoławcze. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze W.W. nie zgodził się z wydaną decyzją. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest ocena czy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku, działając jako organ pierwszej instancji, zasadnie odmówił skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z 13 maja 2024 r. nr 2218-SEW.4261.100.2023 w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej w zryczałtowanym podatku dochodowym z tytułu odpłatnego zbycia nieruchomości w 2010 r. wraz z odsetkami za zwłokę. Należy na wstępie przypomnieć, że stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym trybem wzruszania decyzji, stanowiącym odstępstwo od określonej w art. 128 Ordynacji podatkowej zasady trwałości decyzji. Zgodnie z ww. przepisem decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne, a uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w ustawowo przewidzianych przypadkach. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej może być wszczynane wyłącznie w sytuacjach, w których ustawodawca na to pozwolił, a więc spełniających wymagania przewidziane w ustawie Ordynacja podatkowa. Jak stanowi art. 247 §1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która: 1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, 2) została wydana bez podstawy prawnej, 3) została wydana z rażącym naruszeniem prawa, 4) dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzja ostateczną, 5) została skierowana do osoby niebędącej stronę w sprawie, 6) była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały, 7) zawiera wadę powodującą jej nieważność na mocy wyraźnie wskazanego przepisu prawa, 8) w razie jej wykonania wywołałaby czyn zagrożony karą. W świetle powyżej przytoczonych przepisów postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności może dotyczyć tylko decyzji ostatecznej w rozumieniu przyjętym w art. 128 w powiązaniu z art. 247 §1 Ordynacji podatkowej. Natomiast stosownie do art. 249 § 1 ww. ustawy organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: 1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub 2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 §1 pkt 4. Powyższy przepis opisuje dwie sytuacje, w których organ ma obowiązek wydać decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. Jednocześnie ustawodawca posłużył się w art. 249 § 1 ww. ustawy sformułowaniem "w szczególności". Oznacza to, że jedynie przykładowo wymienił przypadki nakładające na organ podatkowy obowiązek wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności. W tej sytuacji, zdaniem Sądu, prawidłowo organ uznał, że jeżeli decyzja objęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności nie jest- czy nie była - ostateczna, jest to wystarczający, w pełni samodzielny powód do wydania decyzji o odmowie wszczęcia postępowania w tym przedmiocie. Podsumowując powyższe należy stwierdzić, że organ trafnie zastosował art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej i mocą kontrolowanej decyzji odmówił podatnikowi wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji opisanej we wniosku, która nie była decyzją ostateczną. Uzasadnione to jest stanem sprawy z którego wynika, że pismem z 2 lipca 2024 r. W.W. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w Starogardzie Gdańskim z 13 maja 2024 r. nr 2218-SEW.4261.100.2023 w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę. Od ww. decyzji (zgodnie z zawartym w niej prawidłowym pouczeniem) skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia odwołania, zatem zgodnie z art. 128 Ordynacji podatkowej decyzja ta nie była ostateczna. Z powyższego prawa skarżący skorzystał - gdyż wniósł odwołanie od ww. decyzji, które było przedmiotem odrębnego postępowania prowadzonego przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku. Skoro z niniejszej sprawy bezspornie wynikają wskazane okoliczności, to stwierdzić należy, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku w zaskarżonej decyzji prawidłowo uznał, że wniosek W.W. z 2 lipca 2024 r. dotyczył decyzji, która nie była ostateczna i zasadnie utrzymał w mocy prawidłową decyzję organu , na mocy której odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 249 § 1 Ordynacji podatkowej. Mając to na uwadze Sąd uznał, że zarzuty skargi nie są zasadne, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W tej sytuacji orzeczono w myśl art. 151 p.p.s.a..