I SA/Gd 1755/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia WSA Irena Wesołowska, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 lutego 2014 r. sprawy ze skargi J.O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 18 października 2013 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 18 października 2013 r. Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia J.O. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 września 2013 r., mocą którego organ nie uwzględnił zarzutów zobowiązanego w sprawie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 11 kwietnia 2013 r., obejmującego należności pieniężne z tytułu nienależnie pobranych płatności bezpośrednich za okres 08/2008 r. Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następującego stanu faktycznego. Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku zobowiązanego J.O. na podstawie tytuł wykonawczego z dnia 11 kwietnia 2013 r., wystawionego przez wierzyciela - Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, obejmującego ww. należności. Następnie na podstawie ww. tytułu wykonawczego organ egzekucyjny wystawił zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność pieniężną u Naczelnika Urzędu Skarbowego. Odpis ww. zawiadomienia wraz z odpisem tytułu wykonawczego doręczono zobowiązanemu w dniu 7 czerwca 2013 r. W piśmie z dnia 11 czerwca 2013 r. zatytułowanym "oświadczenie" J. O. wskazał, że egzekwowanie należności objętych tytułem wykonawczym jest niezgodne z prawem. Stosownie do wyroku Sądu Rejonowego z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt [...]został zobowiązany do wpłaty na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa kwoty 31 547,02 zł w terminie roku od uprawomocnienia się wyroku, co wykonał w trzech ratach: w dniu 7 lutego 2011 r. (3 547,02 zł), w dniu 3 marca 2011 r. r. (3 000 zł) oraz w dniu 23 maja 2011 r. (25 000 zł). Następnie podkreślił, że wskazany wyrok nie przewidywał rozstrzygnięcia w przedmiocie odsetek. Ponadto stwierdził, że nie otrzymał żadnego upomnienia do zapłaty po wydaniu decyzji administracyjnej. Organ egzekucyjny uznał to pismo za środek zaskarżenia w postaci zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym, których podstawę stanowiło wykonanie obowiązku w całości ze względu na zapłatę należności oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia. Pismem z dnia 21 czerwca 2013 r. organ egzekucyjny przekazał wierzycielowi zarzuty zobowiązanego celem zajęcia stanowiska. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działając z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, w postanowieniu z dnia 5 lipca 2013 r. zajął stanowisko w sprawie zgłoszonych zarzutów, uznając je za niezasadne. Powyższe postanowienie stało się ostateczne. Postanowieniem z dnia 10 września 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego nie uwzględnił zarzutów zobowiązanego co do prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Organ I instancji wskazał, że obowiązek, który spoczywa na zobowiązanym został nałożony decyzją administracyjną w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności. Sąd Rejonowy zobowiązując do naprawienia szkody na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w kwocie 31 547,02 zł, w terminie jednego roku od uprawomocnienia się wyroku stosował przepisy prawa karnego. Zobowiązanie do naprawienia szkody było środkiem karnym zastosowanym przez sad, nie mającym wpływu na istnienie i wykonalność decyzji administracyjnej. Mając na uwadze wiążące stanowisko wierzyciela oraz fakt, iż upomnienie zostało uprzednio doręczone zobowiązanemu, organ nie uwzględnił zgłoszonych zarzutów. W zażaleniu na to postanowienie J. O. podniósł, że w dowolny sposób od wpłaconej kwoty 31.547,02 zł potrącono kwotę 7.436,20 zł na odsetki. Zdaniem zobowiązanego, po dokonanych wpłatach wierzyciel bez zawiadomienia ustalił, jaką część przeznaczy na spłatę należności głównej, a jaką na odsetki. Uzasadniając utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że tryb rozpoznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym w administracji reguluje art. 34 §1- 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.), zwanej dalej "u.p.e.a.", z którego wynika iż zgłoszone zarzuty na podstawie art. 33 pkt 1-7, 9-10 u.p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów ujętych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a., wypowiedź wierzyciela jest wiążąca dla organu egzekucyjnego. W tym zakresie organ podał, że zarzuty J.O. zakwalifikował jako oparte na przesłankach w art. 33 pkt 1 i 7 u.p.e.a. Następnie podkreślił, że wierzyciel w postanowieniu z dnia 5 lipca 2013 r. stwierdził, iż egzekwowany obowiązek wskazany w tytule wykonawczym został prawidłowo nałożony na właściwą osobę a kwota jest wymagalna. Skoro więc organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badana zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, a wierzyciel w postanowieniu stwierdził, iż obowiązek został prawidłowo nałożony, to bezzasadne są zarzuty oparte na fakcie dokonania wpłat sumarycznej kwoty w wysokości 31.547,02 zł i w efekcie bezzasadnego dochodzenia odsetek w kwocie 7.436,20 zł. Zobowiązany został prawidłowo pouczony o możliwości kwestionowania postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela z dnia 5 lipca 2013 r. Organ podkreślił, iż nie jest uprawniony do weryfikacji rozstrzygnięcia tego organu. Zatem obecnie J. O. może zainicjować postępowanie nadzwyczajne w celu wzruszenia ostatecznego postanowienia wierzyciela. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego niedoręczenia upomnienia organ zauważył, że w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie odbioru, dokumentujące fakt doręczenia upomnienia zobowiązanemu w dniu 22 grudnia 2011 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 października 2013 r. J. O. zarzucił, że nie został poinformowany przez organ egzekucyjny o możliwości wniesienia zarzutów na podstawie art. 33 pkt 2 i 8 u.p.e.a. Ponadto nie poinformowano go o możliwości złożenia dodatkowych dokumentów. W jego przekonaniu sprawa była prowadzona mało wnikliwie i bez możliwości rozpatrzenia jej w kilku aspektach. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. , zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Kierując się powyższymi kryteriami, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 października 2013r. utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 10 września 2013 r. wydane w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Istota niniejszej sprawy koncentruje się więc wyłącznie na kwestii istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutów dotyczących postępowania egzekucyjnego, a zatem dotyczy oceny, czy organ prawidłowo uznał podniesione przez skarżącego na podstawie art. 33 u.p.e.a. zarzuty za nieuzasadnione. W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że wskazaną w tytule wykonawczym z dnia 11 kwietnia 2013 r. podstawą prawną obowiązku będącego przedmiotem egzekucji administracyjnej nie był wyrok Sądu Rejonowego z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt [...] lecz decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, działającego z upoważnienia Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 11 sierpnia 2008 r. o ustaleniu skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Podstawę do wydania tego orzeczenia, a następnie egzekucji administracyjnej stanowił art. 29 ust. 1 , ust. 7 i ust. 10 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz.U.z 2008, Nr 98, poz. 634 ze zm.) Jak podkreślił wierzyciel w postanowieniu z dnia 5 lipca 2013 r., decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją z dnia 14 stycznia 2009 r. i zawierała pouczenie o sposobie naliczania odsetek od kwoty nienależnie pobranych płatności obszarowych. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są podstawowym środkiem służącym ochronie interesów zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym. Zarzuty te, zgodnie z art. 27 § 1 pkt 9 u.p.e.a., zobowiązany może zgłosić do organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia mu odpisu tytułu wykonawczego. Przesłanki, które stanowią podstawę wniesienia zarzutów enumeratywnie wymienia art. 33 u.p.e.a., zaś procedurę postępowania przy rozpatrywaniu zgłoszonych zarzutów regulują przepisy art. 34 u.p.e.a. I tak, zgodnie z art. 33 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Stosownie do art. 34 § 1 u.p.e.a., zarzuty zgłoszone na podstawie wskazanej w art. 33 pkt 1-7, 9, 10, organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu wypowiedzi wierzyciela w zakresie zgłoszonych zarzutów, z tym że w zakresie zarzutów, o których mowa w art. 33 pkt 1-5, wypowiedź wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążąca. Zgodnie natomiast z art. 34 § 4 u.p.e.a., organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela lub postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Z przywołanej regulacji wynika, że istotnym elementem omawianej procedury jest uzyskanie przez organ egzekucyjny wypowiedzi wierzyciela, który musi być powiadomiony o złożeniu zarzutów przez zobowiązanego. Wypowiedź wierzyciela, w przypadku gdy zarzuty są oparte na przesłankach określonych w art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a, jest wiążąca dla organu egzekucyjnego, co oznacza, że organ ten nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania wyjaśniającego, w celu ustalenia istnienia podstaw do uwzględnienia zarzutu i do obalenia w ten sposób stanowiska wierzyciela. Należy podkreślić, iż funkcją zarzutów wnoszonych na podstawie art. 33 pkt 1-5 u.p.e.a jest doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia o charakterze merytorycznym, odnoszącego się bezpośrednio do zakresu obowiązków zobowiązanego. Zadaniem organu egzekucyjnego jest wyłącznie stosowanie przymusu egzekucyjnego w celu doprowadzenia do wykonania obowiązku ustalonego przed wszczęciem postępowania egzekucyjnego. Co ważne, odstąpienie przez organ egzekucyjny od obowiązku uzyskania wypowiedzi wierzyciela w sprawie zarzutów kwalifikowane jest jako naruszenie prawa mogące mieć istotny wpływ na wynik prowadzonego postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z dnia 20 lutego 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 911/96, publik. ONSA 1998/4/148). Rozpoznając zażalenie na postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie zarzutów, organ odwoławczy również jest związany stanowiskiem wierzyciela. Uprawnienie organu sprawującego nadzór nad egzekucją administracyjną (art. 23 § 2 u.p.e.a.) nie stwarza podstawy do kontroli przez egzekucyjny organ odwoławczy (organ nadzorujący) stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (art. 34 § 1 u.p.e.a.). W orzecznictwie wskazuje się wprost, że organ egzekucyjny nie jest i nie może być organem odwoławczym w stosunku do wierzyciela (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2004 r., sygn. akt FW 4/04, LEX nr 160593; wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 czerwca 2009 r., sygn. akt II FSK 333/08, LEX nr 512828 i z dnia 14 listopada 2006 r., sygn. akt II FSK 1480/05, LEX nr 289067). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, wskazać należy, że organ egzekucyjny prawidłowo zakwalifikował zgłoszone przez skarżącego zarzuty jako oparte na podstawie art. 33 pkt 1 i 7 u.p.e.a. i zwrócił się do wierzyciela o zajęcie stanowiska w sprawie zgłoszonych zarzutów. Po uzyskaniu ostatecznego postanowienia wierzyciela Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał postanowienie z dnia 10 września 2013 r., utrzymane następnie w mocy zaskarżonym postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 18 października 2013 r. Przypomnieć w tym miejscu należy, że w stanowisku wierzyciela zaprezentowanym w postanowieniu z dnia 5 lipca 2013 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wyjaśnił, że dokonana przez skarżącego wpłata w 3 ratach nie pokryła w pełni kwoty należności głównej oraz odsetek za zwłokę i zgodnie z art. 55 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.) wpłata została zaliczona proporcjonalnie na poczet należności głównej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty, pozostawała kwota należności głównej do kwoty odsetek za zwłokę. Wierzyciel wskazał, że po rozliczeniu wpłaty dokonanej przez skarżącego do spłaty pozostała należność w wysokości 7.436,20 zł, powiększona o odsetki. W związku z powyższym skierowano do zobowiązanego pismo z dnia 25 sierpnia 2011 r. informujące o niedopłacie, zaś w dniu 19 października 2011 r. wystawiono upomnienie. Wobec niedokonania wpłaty, wierzyciel wystawił tytuł wykonawczy, który w dniu 24 kwietnia 2013 r. został przekazany Naczelnikowi Urzędu Skarbowego. Wobec związania stanowiskiem wierzyciela, organy orzekające w niniejszej sprawie prawidłowo uznały, że zgłoszony przez skarżącego zarzut, o którym mowa w art. 33 pkt 1 u.p.e.a. nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie ulega wątpliwości, że środek karny w postaci obowiązku naprawienia szkody orzeczony przez Sąd Rejonowy w wyroku z dnia 30 września 2009 r. sygn. akt [...] nie miał wpływu na istnienie i wykonalność decyzji administracyjnej. Wykonanie wyroku karnego nie mogło stanowić przesłanki pozwalającej przyjąć, że obowiązek wynikający z decyzji administracyjnej został wykonany. Jako bezzasadny należało również ocenić zarzut dotyczący niedoręczenia zobowiązanemu upomnienia, gdyż z akt sprawy wynika, że upomnienie z dnia 19 października 2011 r. doręczono skarżącemu w dniu 22 grudnia 2011 r. Z powyższych względów nie można zarzucić organom orzekającym w niniejszej sprawie braku wnikliwości, czy też należytego jej rozpatrzenia. Z art. 34 § 1 u.p.e.a., wprost wynika, że stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny nie jest zatem uprawniony do prowadzenia odrębnego postępowania wyjaśniającego mającego na celu ustalenie podstaw do uwzględnienia zarzutów i do podważenia w tym trybie stanowiska wierzyciela. Związanie organu egzekucyjnego stanowiskiem wierzyciela w kwestii zasadności zarzutów zgłoszonych w postępowaniu oznacza, że przed organem egzekucyjnym nie bada się ponownie zasadności obowiązku objętego tytułem wykonawczym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2013 r. sygn. akt II FSK 359/12, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). To zaś oznacza, iż organy orzekające nie mogły ocenić zarzutu skarżącego inaczej niż uczynił to wierzyciel w ostatecznym postanowieniu z dnia 5 lipca 2013r. Słusznie podniesiono w zaskarżonym postanowieniu, że w świetle art. 29 § 1 u.p.e.a organ egzekucyjny nie ma uprawnienia do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, bowiem to wierzyciel ma nie tylko takie prawo, ale i wynikający z art. 34 § 1 u.p.e.a. obowiązek, bez wypełnienia którego organ egzekucyjny nie może kontynuować postępowania egzekucyjnego, gdyż zgodnie z art. 34 § 4 tej ustawy jest zobowiązany zawiesić postępowanie (por. wyrok NSA z dnia 31 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1478/10, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). Skarżący zarzucał, że nie został poinformowany o możliwości wniesienia zarzutów na podstawie art. 33 pkt 2 i 8 u.p.e.a. Twierdzenie to należy ocenić jako gołosłowne jeśli uwzględni się fakt, że w dniu 7 czerwca 2013 r. doręczono mu odpis tytułu wykonawczego, zawierającego wszystkie elementy określone w art. 27 § 1 u.p.e.a., w tym pouczenie o przysługującym w terminie 7 dni prawie zgłoszenia do organu egzekucyjnego zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego z enumeratywnym wyliczeniem podstaw wniesienia takich zarzutów. Na marginesie zauważyć należy, że jak wynika ze stanowiska wierzyciela, skarżący zwracał się o rozłożenie na raty zapłaty kwoty 31.547,02 zł. Decyzją z dnia 4 lutego 2011 r. Prezes Agencji Modernizacji i Restrukturyzacji Rolnictwa odmówił skarżącemu rozłożenia na raty spłaty ww. należności, a decyzja ta została utrzymana w mocy przez Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w dniu 23 marca 2011 r. Sąd rozpoznając niniejszą sprawę, będąc związany dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. nie stwierdził naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które powodowałoby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.