I SA/Gd 177/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Monika Hennig po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. z siedzibą [...] o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2006 r., styczeń i luty 2007 r. postanawia odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy. Pełnomocnik skarżącej wnioskiem dołączonym do skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] zwrócił się o zwolnienie spółki od kosztów sądowych. Braki formalne wniosku poprzez wypełnienie lub zakreślenie zgodnie z treścią pouczenia rubryk o numerach 2.7 oraz od 5 do 10 i 13 skarżąca uzupełniła w dniu 23 kwietnia 2012 r. Stosownie do art. 245 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 270, dalej jako p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Brzmienie powołanego przepisu wskazuje, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej zostało w znacznym zakresie pozostawione uznaniu sądu administracyjnego. Spełnienie przez wnioskodawcę przesłanek ekonomicznych w nim wskazanych nie obliguje sądu do przyznania prawa pomocy. Podkreślić przy tym należy, że sprawą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. W złożonym oświadczeniu o stanie majątkowym i dochodach skarżąca podała, że prowadzi działalność w zakresie usług budowlanych, wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 50.000 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok – 0 zł, w ostatnim roku obrotowym poniosła stratę w wysokości 19.756,27 zł, na rachunku bankowym prowadzonym przez [...] nie posiada środków pieniężnych. W uzasadnieniu wskazano, że aktualnie spółka nie prowadzi żadnych prac związanych z zakresem wykonywanej działalności, zaś swoich należności dochodzi w postępowaniach sądowych. Na podstawie art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona ma obowiązek złożyć na wezwanie dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W związku z powyższym zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 14 maja 2012 r. (doręczonym pełnomocnikowi w dniu 23 maja 2012 r.) zobowiązano skarżącą do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów: (1) odpisu zeznania podatkowego za 2011 r., (2) odpisu sprawozdania finansowego za 2011 r., (3) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych) obrazujących historię i salda tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy, (4) dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu i dochodu (lub straty) za okres od ostatnich trzech miesięcy, (5) oświadczenia, czy z majątku spółki aktualnie prowadzona jest egzekucja, a jeżeli tak przedłożenia wszelkich dowodów jej dotyczących, (6) oświadczenia, czy spółka posiada wymagalne zobowiązania (wobec ZUS, urzędu skarbowego, banków, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), których nie spłaca, jeżeli tak przedłożenia dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia. Jednocześnie spółka została poinformowana, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować rozpoznaniem wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Z wymaganych dokumentów skarżąca spółka przedłożyła: - odpis zeznania podatkowego za 2011 r. (CIT-8), w którym wykazała stratę w wysokości 19.756,27 zł, deklarując przychody w kwocie 17.054,71 zł oraz koszty ich uzyskania w kwocie 36.810,98 zł, - bilans sporządzony na koniec grudnia 2011 r., z którego wynika, że wartość posiadanych aktywów trwałych, na które składają się urządzenia techniczne i maszyny o wartości 4.590,10 zł, inne środki trwałe o wartości ujemnej 11.665,03 zł oraz inne rozliczenia międzyokresowe o wartości 15.161,70 zł, wynosiła 8.086,77 zł, zaś wartość aktywów obrotowych – 508.313,62 zł, z czego 186.985,70 zł stanowiły środki pieniężne w kasie i na rachunkach, zaś 252.539,92 zł – należności, zobowiązania spółki wyniosły 455.437,32 zł, - jednostronny rachunek zysków i strat sporządzony na koniec 2011 r., zgodnie z którym spółka uzyskała przychody ze sprzedaży w kwocie 12.110,84 zł, przychody operacyjne – 4.916,09 zł, przychody finansowe – 27,78 zł i poniosła koszty działalności operacyjnej w wysokości 36.763,38 zł, - jednostronny rachunek zysków i strat na koniec kwietnia 2012 r., z którego wynika, że przychody spółki ze sprzedaży wyniosły 28.800 zł, inne przychody operacyjne – 0.50 zł, przychody finansowe – 20 zł i osiągnęła ona zysk z działalności gospodarczej w wysokości 25.726,60 zł, - odpisy zawiadomień naczelnika urzędu skarbowego z dnia 13 marca 2012 r. o zajęciu dwóch rachunków bankowych spółki prowadzonych przez [...] i [...] do kwoty 34.983,38 zł wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia 24 lutego 2012 r. W dołączonym piśmie z dnia 30 maja 2012 r. (data stempla pocztowego) pełnomocnik spółki wyjaśnił, że pozostałe dokumenty skarżąca przedstawi w terminie późniejszym i zwrócił się o przedłużenie terminu do ich nadesłania o 14 dni. Wskazał, że z przyczyn obiektywnych, w tym nieobecności księgowej spółka nie była w stanie zgromadzić wszystkich wymaganych dokumentów. Do dnia wydania niniejszego postanowienia ani pełnomocnik spółki, ani też ona sama nie nadesłali brakujących dokumentów. W pierwszej kolejności odnieść należało się do wniosku pełnomocnika skarżącej o przedłużenie terminu do nadesłania żądanych dokumentów. Podaną w nim przyczynę uznać trzeba za niewiarygodną z tego względu, że pomimo nieobecności księgowej skarżąca przedstawiła w zasadzie wszystkie dokumenty księgowe, tj. sprawozdanie finansowe sporządzone za 2011 r. oraz jednostronny rachunek zysków i strat za okres od stycznia do końca kwietnia 2012 r., który dostatecznie obrazuje wysokość osiągniętych przez spółkę przychodów i dochodów w okresie wskazanym w wezwaniu. Jedynymi dokumentami, od których przedłożenia skarżąca się uchyliła są wyciągi z posiadanych rachunków bankowych oraz oświadczenie o aktualnym stanie wymagalnych zobowiązań wraz z dowodem okoliczność tę potwierdzającym Takie zachowanie skarżącej pozwala przyjąć, że przedstawiła ona swoją sytuację finansową selektywnie, w taki sposób by potwierdzała, iż nie ma ona realnych możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. W konsekwencji oświadczenie skarżącej uznano za niewiarygodne oraz za nadal budzące uzasadnione wątpliwości. Zauważyć bowiem należy, że skarżąca na koniec grudnia 2011 r. posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie 186.985,70 zł, natomiast rachunki bankowe spółki zostały zajęte na wniosek naczelnika urzędu skarbowego do znacznie niższej kwoty – 34.983,38 zł. Nie bez znaczenia jest również okoliczność, że tylko w okresie od stycznia do kwietnia 2012 r. wysokość przychodów skarżącej z tytułu sprzedaży, w porównaniu z rokiem poprzednim, wzrosła dwukrotnie (z kwoty 12.110,84 zł za okres od stycznia do grudnia 2011 r. do kwoty 28.800 zł) i uzyskała ona zysk z działalności gospodarczej w wysokości 25.726,60 zł. Wzięto przy tym pod uwagę fakt, że na koniec 2011 r. stan zobowiązań spółki wynosił 455.437,32 zł, jednak nie można pominąć, że posiadała ona także należności na kwotę 252.539,92 zł oraz powoływane już środki pieniężne. Jednocześnie wyjaśnić trzeba, że wnioskujący nie może uznaniowo ustalać hierarchii swoich wierzycieli z pokrzywdzeniem Skarbu Państwa, na co uwagę zwrócił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w postanowieniu z dnia 1 grudnia 2010 r., sygn. akt I SA/Gd 513/10 (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). W świetle powyższego stwierdzić należało, że skoro spółka nie przedstawiła wyciągów z rachunków bankowych, to nie można przyjąć, że nie posiada ona środków na uiszczenie należności z tytułu kosztów sądowych w niniejszej sprawie; nieznana jest bowiem wysokość środków pieniężnych, jakimi aktualnie dysponuje skarżąca. Końcowo, warto również wskazać, że bierność wnioskodawcy skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jego rzeczywistych możliwości płatniczych i traktować należy jako niewykazanie przesłanek, o których mowa w art. 246 p.p.s.a. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam wnioskodawca. Taki też pogląd prezentowany jest w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (postanowienie NSA z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl., postanowienie NSA z dnia 24 marca 2005 r., sygn. akt I OZ 128/05, niepubl.). Mając na uwadze powyższe uznano, że spółka nie wykazała zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy i na podstawie przepisu art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.