I SA/Gd 177/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi "A" sp. z o. o. z siedzibą w G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 20 grudnia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2006 r. oraz styczeń i luty 2007 r. postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. Wnioskiem z dnia 23 kwietnia 2012 r., złożonym na urzędowym formularzu PPPr, "A" Sp. z o. o. z siedzibą G. wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wskazano, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 50.000 zł, a w ostatnim roku obrotowym Spółka osiągnęła stratę rzędu 19.756,27 zł. W zakresie środków trwałych podano, że ich wartość według bilansu za ostatni rok stanowi 0 zł. Podano jednocześnie, że aktualnie na rachunku bankowym prowadzonym przez Bank "B" Spółka nie posiada środków pieniężnych oraz że Spółka nie prowadzi żadnych prac związanych z zakresem wykonywanej działalności, a swoich należności dochodzi w postępowaniach sądowych. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 14 maja 2012 r. zobowiązano Spółkę do przedłożenia – w terminie 7 dni – następujących dokumentów źródłowych: (1) odpisu zeznania podatkowego za 2011 r., (2) odpisu sprawozdania finansowego za 2011 r., (3) wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych (w tym kont i lokat dewizowych) obrazujących historię i salda tych rachunków za okres ostatnich trzech miesięcy, (4) dokumentów księgowych obrazujących wysokość przychodu i dochodu (lub straty) za okres od ostatnich trzech miesięcy, (5) oświadczenia, czy z majątku spółki aktualnie prowadzona jest egzekucja, a jeżeli tak przedłożenia wszelkich dowodów jej dotyczących, (6) oświadczenia, czy spółka posiada wymagalne zobowiązania (wobec ZUS, urzędu skarbowego, banków, kontrahentów, dostawców mediów i innych podmiotów), których nie spłaca, jeżeli tak przedłożenia dokumentów obrazujących aktualny stan zadłużenia. Z wymaganych dokumentów skarżąca spółka przedłożyła: – odpis zeznania podatkowego za 2011 r. (CIT-8), w którym wykazała stratę w wysokości 19.756,27 zł, deklarując przychody w kwocie 17.054,71 zł oraz koszty ich uzyskania w kwocie 36.810,98 zł, – bilans sporządzony na koniec grudnia 2011 r., z którego wynika, że wartość posiadanych aktywów trwałych, na które składają się urządzenia techniczne i maszyny o wartości 4.590,10 zł, inne środki trwałe o wartości ujemnej 11.665,03 zł oraz inne rozliczenia międzyokresowe o wartości 15.161,70 zł, wynosiła 8.086,77 zł, zaś wartość aktywów obrotowych – 508.313,62 zł, z czego 186.985,70 zł stanowiły środki pieniężne w kasie i na rachunkach, zaś 252.539,92 zł – należności, zobowiązania spółki wyniosły 455.437,32 zł, – jednostronny rachunek zysków i strat sporządzony na koniec 2011 r., zgodnie z którym spółka uzyskała przychody ze sprzedaży w kwocie 12.110,84 zł, przychody operacyjne – 4.916,09 zł, przychody finansowe – 27,78 zł i poniosła koszty działalności operacyjnej w wysokości 36.763,38 zł, – jednostronny rachunek zysków i strat na koniec kwietnia 2012 r., z którego wynika, że przychody spółki ze sprzedaży wyniosły 28.800 zł, inne przychody operacyjne – 0.50 zł, przychody finansowe – 20 zł i osiągnęła ona zysk z działalności gospodarczej w wysokości 25.726,60 zł, – odpisy zawiadomień naczelnika urzędu skarbowego z dnia 13 marca 2012 r. o zajęciu dwóch rachunków bankowych spółki prowadzonych przez BANK "C" i Bank "B" S.A. do kwoty 34.983,38 zł wraz z odpisem tytułu wykonawczego z dnia 24 lutego 2012 r. Jednocześnie Spółka wystąpiła o przedłużenie terminu o kolejne 14 dni m. in. ze względu na nieobecność księgowej. Mając na względzie przedstawione przez Spółkę dane, postanowieniem z dnia 14 czerwca 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 177/12, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmówił Spółce przyznania prawa pomocy. W ocenie referendarza wniosek o przedłużenie w/w terminu nie został poparty wiarygodną przyczyną, natomiast zgromadzone dowody nie potwierdziły, że Spółka nie posiada środków na uiszczenie należności z tytułu kosztów sądowych. Wobec wniesienia w dniu 26 czerwca 2012 r. sprzeciwu w/w postanowienie utraciło moc. W uzasadnieniu złożonego sprzeciwu pełnomocnik skarżącej zarzucił referendarzowi uniemożliwienie Spółce udokumentowania pełnej sytuacji finansowej. Zakwestionowano również twierdzenie jakoby Spółka przedstawiała swoją sytuację w sposób selektywny. Do sprzeciwu, wbrew jego treści, pełnomocnik Spółki nie załączył brakujących dokumentów w postaci wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy oraz oświadczenia o aktualnym stanie wymagalnych zobowiązań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, zwanej dalej w skrócie "P.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Rozpatrując ponownie wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie dopatrzył się istnienia przesłanek uzasadniających przyznanie takiego prawa. Zgodnie z art. 245 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym (§ 1). Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). W myśl art. 246 § 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy m. in. osobie prawnej następuje: 1) w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania; 2) w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu jako podstawowego standardu państwa prawnego. Jej celem jest bowiem zapewnienie dostępu do sądu administracyjnego osobom, którym brak środków finansowych dostęp ten uniemożliwia. Warto również wskazać, że przytoczone powyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 P.p.s.a. Z tego powodu to wnioskodawcy rzeczą, jako osoby zainteresowanej jest wykazanie, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa, zaś rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Podkreślenia wymaga, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych zawarte we wniosku oświadczenie strony nie stanowi samodzielnej podstawy do przyznania prawa pomocy i musi być poparte jednoznaczną, konkretną dokumentacją źródłową. Wniosek ten ma bowiem na celu jedynie zobrazowanie sytuacji materialnej wnioskodawcy i nie zmienia tego nawet fakt nałożenia na niego rygoru odpowiedzialności karnej za podanie danych nieprawdziwych, czy zatajenie prawdy (podobne stanowisko zajął dla przykładu NSA w postanowieniu z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 71/09). Tymczasem z akt sprawy nie wynika, aby Spółka uczyniła zadość opisanym wymaganiom. W toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, zarówno przed referendarzem, jak i rozpoznającym wniosek Sądem, strona wnioskująca nie przedłożyła bowiem wszelkich niezbędnych dokumentów, uniemożliwiając tym samym rzetelną ocenę jej sytuacji. W niniejszej sprawie nie można wprawdzie zarzucić Spółce całkowitej bierności w w/w zakresie. Uzupełniając wniosek o przyznanie prawa pomocy do akt sprawy przedłożono bowiem szereg dokumentów dostarczających pewną wiedzę na temat Spółki, jednakże nie jest to wiedza kompletna. W ocenie Sądu, wyciągi z posiadanych rachunków mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku. Rzetelna ocena kondycji finansowej Spółki nie jest bowiem możliwa bez odniesienia się do zgromadzonych na rachunkach bankowych środków pieniężnych. Wyciągi z kont pozwalają na wszechstronną, dogłębną ocenę, stanowiąc jednocześnie punkt odniesienia dla pozostałych twierdzeń strony. W sprawie mamy natomiast do czynienia z konsekwentnym działaniem polecającym na zatajaniu stanu prowadzonych dla Spółki rachunków. Pomimo złożonej w sprzeciwie od postanowienia referendarza sądowego deklaracji do przedmiotowego pismo procesowego nie załączono wymaganych wyciągów. Z przedłożonych w sprawie dokumentów wynika natomiast, że na koniec 2011 r. Spółka posiadała środki pieniężne w kasie i na rachunkach w kwocie 186.985,70 zł, natomiast rachunki bankowe Spółki zostały zajęte do znacznie niższej kwoty, tj. 34.983,38 zł. Jak słusznie zauważył referendarz w wydanym postanowieniu tylko w okresie od stycznia do kwietnia 2012 r. wysokość przychodów skarżącej z tytułu sprzedaży, w porównaniu z rokiem poprzednim, wzrosła dwukrotnie (z kwoty 12.110,84 zł za okres od stycznia do grudnia 2011 r. do kwoty 28.800 zł), a Spółka uzyskała zysk z działalności gospodarczej w wysokości 25.726,60 zł. Pomimo wysokiego stanu zobowiązań (455.437,32 zł) Spółka posiadała także należności na kwotę 252.539,92 zł. W tym stanie rzeczy nie można stwierdzić, że Spółka nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności przemawiające za odmową przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.