I SA/Gd 177/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. C. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 4 grudnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki postanawia: odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wyrokiem z dnia 17 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Gd 177/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę strony na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki. Na skutek niepodjęcia przesyłki, zawierającej odpis sentencji wyroku w terminie 14 dni od daty pierwszego urzędowego poświadczenia doręczenia, została ona uznana za doręczoną w dniu 11 maja 2021 r. Pismem z dnia 19 maja 2021 r. pełnomocnik skarżącego wniósł o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem wskazując, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy strony. Wnioskodawca podał, że Platforma e-PUAP, za pomocą której odbywa się korespondencja pomiędzy sądem a stroną w dniu 17 maja 2021r. oraz w dniu 18 maja 2021r., uniemożliwiała odbiór korespondencji z uwagi na komunikat "błąd wewnętrzy serwera" lub nie reagowała na podawanie jej kodów autoryzacyjnych. Wobec tego nie istniała możliwość odbioru korespondencji z sądu. Zdaniem pełnomocnika, uchybienie terminowi nastąpiło zatem w wyniku przeszkody niemożliwej do pokonania. Jeśli portal e-PUAP wykazuje usterkę lub błąd, to nie istnieją żadne procedury do jej/jego zwalczenia. Należy oczekiwać jedynie na jego usunięcie przez operatora. Zgłaszanie błędów e-mailowo do serwisu nie odnosi skutku, gdyż serwis na powyższe nie odpowiada do momentu usunięcia usterki a po jej usunięciu stwierdza, że błąd systemu nie występuje. Pełnomocnik podkreślił, że w niniejszej sprawie nie pomaga zmiana przeglądarki internetowej, gdyż błąd ten powtarza się w każdej przeglądarce internetowej. Wobec powyższego strona w niniejszej sprawie dopełniła należytej staranności. Brak fizyczny możliwości odbioru korespondencji z sądu nie powoduje winy w jakimkolwiek stadium (wina umyślna, wina nieumyślna). Pełnomocnik wskazał także, że podobna usterka istnieje w dniu dzisiejszym przy próbie otwarcia skrzynki odbiorczej e-PUAP (scany ekranu w załączeniu oraz z innych dni na dowód, że nie jest to sporadyczny przypadek), po odbiorze pism z sądu, co uniemożliwia odbiór korespondencji, jak i jej wysłanie. Jednocześnie pełnomocnik dodał, że strona i pełnomocnik nie mogą stale monitorować poprawności działania portalu e-PUAP i stale dokumentować jego błędy. Do wniosku załączono: scan ekranu e-PUAP w dniu 19 maja 2021 r.; scan ekranu e-PUAP w dniu 30 kwietnia 2021 r.; scan ekranu e-PUAP w dniu 27 kwietnia 2021 r. i inne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Rozpatrując wniosek strony o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku nie stwierdził istnienia takich okoliczności, które przemawiałyby za jego uwzględnieniem. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – dalej w skrócie zwana "p.p.s.a.", czynność podjęta w postępowaniu sądowym przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże sąd, na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, postanowi o przywróceniu terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Przepisy art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowią zaś, iż pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Przy czym w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przesłankami uzasadniającymi przywrócenie terminu są więc: • zachowanie siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku, liczonego od daty ustania przyczyny uchybienia terminu, • uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, • dokonanie - równocześnie ze złożeniem wniosku - czynności, do dokonania której terminowi uchybiono. Przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym uzależnione jest od spełnienia określonych przesłanek pozytywnych, których istnienie pozwala na przywrócenie terminu, i negatywnych, których istnienie czyni przywrócenie terminu niedopuszczalnym. Warunkiem skuteczności wniosku o przywrócenie uchybionego terminu jest zatem łączne spełnienie przesłanek ustanowionych w przepisach art. 86 i art. 87 p.p.s.a. tj. uprawdopodobnienie przez stronę braku winy w uchybieniu terminu (art. 86 § 1 i art. 87 § 2), spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony (art. 86 § 2), dochowanie terminu do wniesienia wniosku (art. 87 § 1), dopełnienie uchybionej czynności (art. 87 § 4). Intencją ustawodawcy przy tworzeniu przepisów regulujących instytucję przywrócenia terminu było umożliwienie stronie obrony swoich praw czy interesów w sytuacji, gdy upływ terminów procesowych wywołał dla niej negatywne skutki prawne, przy jednoczesnym założeniu, że strona dołożyła wszelkich możliwych starań, aby takich negatywnych konsekwencji uniknąć. Pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma zatem ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. Wskazać należy, że zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się bardzo rygorystyczne kryteria oceny postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. W orzecznictwie utrwalił się pogląd, że od strony dokonującej czynności procesowej wymagać należy zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162/01, orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.gov.pl). Oceny w tym zakresie dokonuje się poprzez przyjęcie kryteriów idealnego wzorca osoby należycie dbającej o swoje interesy (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1972 r., sygn. akt II CRN 448/71, OSPiKA 1972, nr 7-8, poz. 144). W związku z powyższym "przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa" (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2000 r., sygn. akt I SA/Gd 560/00, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 maja 1997 r., sygn. akt SA/Sz 630/96). W literaturze i orzecznictwie podkreśla się, iż "o braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. (...) W konsekwencji więc brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (E. Iserzon, J. Starościak, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, teksty, wzory i formularze, wydanie IV, Warszawa 1970, s. 136, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02). Omówione kryteria ujmowane są jeszcze surowiej w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron. Osoby te zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych została ugruntowana zasada, według której, strona ponosi wszelkie skutki działań pełnomocnika, także negatywne skutki uchybień lub czynności wadliwie dokonanych. Istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Pełnomocnik, który reprezentuje stronę, ma obowiązek działania w imieniu i na jej rzecz z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a strona reprezentowana przez pełnomocnika ponosi ryzyko ujemnych skutków jego niestarannego zachowania. Wobec tego przy ocenie przesłanek warunkujących przywrócenie uchybionego terminu należy ocenić, czy profesjonalny pełnomocnik zachował należytą staranność przy dokonywaniu czynności procesowych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2017 r., sygn. akt I OZ 520/17). Odnosząc powyższe uwagi ogólne do niniejszej sprawy, stwierdzić trzeba, iż argumentacja przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobnia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania tej czynności procesowej. Pełnomocnik skarżącego bowiem brak winy w dochowaniu terminu uzasadnia problemami technicznymi związanymi z funkcjonowaniem platformy ePUAP. W ocenie Sądu, taka argumentacja nie daje podstaw do uznania, że uchybienie terminu powstało wskutek okoliczności przez stronę niezawinionych. Zdaniem Sądu, skoro pełnomocnik skarżącego miał problemy z odbiorem i wysyłaniem korespondencji z platformy ePUAP, to powinien podjąć stosowne działania mające na celu usunięcie tej awarii. Powinien wówczas skorzystać z usług oferowanych użytkownikom platformy ePUAP w postaci systemu wsparcia informatycznego lub też zgłosić wniosek o uzasadnienie i doręczenie odpisu wyroku za pośrednictwem operatora pocztowego. Tymczasem pełnomocnik skarżącego nie podjął żadnych działań. W ocenie Sądu, zasadność wniosku można by było rozważać, gdyby nie było możliwości nadania wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w żaden ze sposobów przedstawionych w przepisach p.p.s.a., a tego we wniosku o przywrócenie terminu nie uprawdopodobniono. Podkreślić trzeba, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że "awaria systemu komputerowego nie jest nadzwyczajną okolicznością, której nie można przewidzieć" (por. postanowienie NSA z dnia 10 kwietnia 2015 r., II GZ 145/15 – publ. orzeczenia.nsa.gov.pl). Jeżeli pełnomocnik posługuje się komputerem w związku z przygotowywaniem pism procesowych, to musi być świadomy możliwych zagrożeń (por. postanowienie NSA z dnia 28 sierpnia 2014 r., I OZ 682/14). To w interesie pełnomocnika jest prowadzić kalendarz w taki sposób, aby w przypadku awarii komputera mieć wiedzę co do zbliżających się terminów rozpraw czy przygotowania i wystosowania pism procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 20 września 2017 r., I OZ 1323/17). W stosunku do profesjonalnych pełnomocników podwyższone są standardy rzetelności. Tym samym pełnomocnicy czy to działając samodzielnie, czy też posługując się osobami trzecimi, winni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Od fachowego pełnomocnika wymagać można prawidłowego zorganizowania pracy prowadzonej kancelarii, a więc również nadawania pism do sądów. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z dnia 26 sierpnia 2009 r., II GZ 184/09). W ocenie Sądu, pełnomocnik skarżącego zatem nie dochował należytej staranności w dbałości o interesy swojego mocodawcy. Należy podkreślić jeszcze raz, że kryteria dochowania należytej staranności są bowiem surowsze w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron. Osoby takie zobowiązane są do zachowania podwyższonej staranności, jakiej można wymagać od profesjonalnych uczestników obrotu prawnego. Kryterium należytej staranności jest podwyższone z tej racji, że adwokat, radca prawny, doradca podatkowy posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur zapewniających prawidłowe prowadzenie sprawy. Trudno więc uznać, że profesjonalny pełnomocnik działał z należytą starannością, ponieważ w momencie, gdy portal e-PUAP wykazywał usterkę lub błąd, to pełnomocnik powinien podjąć czynności wyjaśniające i w razie potrzeby nadać wniosek o uzasadnienie wyroku drogą pocztową. W związku z tym Sąd uznał, że nie wystąpiły okoliczności uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu i w konsekwencji, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.