I SA/Gd 1774/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Sławomir Kozik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marek Kraus, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Marzena Cybulska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 15 maja 2018 r. sprawy ze skargi J.K. i S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2017 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie udzielenia ulgi oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.) oraz art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 201, dalej jako: "Ordynacja podatkowa") utrzymało w mocy odwołanie J. i S.K. od decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. umarzającej postępowanie w sprawie udzielenia ulgi z tytułu podatku od nieruchomości z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Powyższe rozstrzygnięcia zostały wydane w następującym stanie faktycznym sprawy: J. i S.K. są współwłaścicielami nieruchomości położonej w S. przy ulicy [...]. W dniu 29 lutego 2016 r. wystąpili do Prezydenta Miasta z wnioskiem o umorzenie podatku od nieruchomości wskazując, że właściciele sąsiednich nieruchomości na granicy działek wznieśli konstrukcje architektoniczne, które utrudniają im korzystanie z ich nieruchomości, dlatego powinni zostać zwolnieni z podatku. Prezydent Miasta potraktował ww. wniosek jako inicjujący postępowanie w sprawie udzielenia ulgi podatkowej w trybie art. 67a Ordynacji podatkowej i wobec tego podjął czynności zmierzające do zweryfikowania czy po stronie podatników wystąpił ważny interes. W toku postępowania J. i S. K. sprecyzowali jednak, że domagają się zupełnego zwolnienia z podatku od nieruchomości się z uwagi na brak swobodnego korzystania z należącej do nich nieruchomości w związku z działaniem współwłaścicieli nieruchomości sąsiednich a nie udzielenia ulgi ze względu na sytuację majątkową. Postanowieniem z dnia [...] 2016 r. Prezydent Miasta odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zwolnienia z podatku od nieruchomości za 2016 r. informując podatników o braku podstaw prawnych do zastosowania takiego zwolnienia. Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji wydał decyzję o odmowie umorzenia zaległości, z uwagi na fakt, że zgromadzony materiał dowodowy nie wskazywał na występowanie w sprawie przesłanek do udzielenia ulgi podatkowej. Decyzją z dnia [...] 2017 r. Prezydent Miasta umorzył postępowanie w sprawie udzielenia podatnikom ulgi z tytułu podatku od nieruchomości z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Organ wyjaśnił, że w związku ze sprecyzowaniem wniosku przez podatników, przedmiot postępowania przestał istnieć. Umorzenie podatku od nieruchomości nie jest bowiem równoznaczne ze zwolnieniem z niego. Skoro więc podatnicy wskazali, że domagają się zwolnienia z podatku z uwagi na ograniczenia w korzystaniu z ich nieruchomości a niego jego umorzenia z powodu występującego po ich stronie ważnego interesu to prowadzenie postępowania w sprawie udzielenia ulgi podatkowej jest bezprzedmiotowe, dlatego podlega ono umorzeniu na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ jednocześnie wyjaśnił, że przepisy prawa podatkowego przewidują możliwość zwolnienia z podatku od nieruchomości w ściśle określonych przypadkach wymienionych w art. 7 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.). Katalog ten nie przewiduje jednak zwolnień z tego podatku ze względu na uciążliwość konstrukcji ogrodzeniowych znajdujących się na granicy działek. Od powyższej decyzji J.i S.K. wnieśli odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podtrzymując stanowisko, że zamontowanie przez właścicieli sąsiednich nieruchomości wysokich palisad uzasadnia całkowite zwolnienie ich z podatku od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] 2017 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji prawidłowo umorzył postępowanie w przedmiocie udzielenia podatnikom ulgi. Ich wniosek został bowiem początkowo potraktowany jako dotyczący zastosowania ulgi podatkowej w trybie art. 67a Ordynacji podatkowej. Skoro jednak podatnicy sprecyzowali, że domagają się zwolnienia z podatku z uwagi na ograniczenia w korzystaniu z nieruchomości a nie umorzenia zaległości podatkowych to postępowanie prowadzone w tym zakresie przez Prezydenta Miasta stało się bezprzedmiotowe. Zgodnie natomiast z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2017 r. oraz w piśmie procesowym pełnomocnika skarżących z dnia 10 maja 2018 r. stanowiącym uzupełnienie skargi J. i S.K. wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Skarżący wnieśli o dopuszczenie załączonych dowodów załączonych do skargi. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 6 do art. 12 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, art. 30 § 1, art. 33 § 1 art. 2 § 1 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, przepisów zawartych w ustawie Prawo budowlane w zakresie wysokości ogrodzeń granicznych międzysąsiedzkich w zabudowie szeregowej oraz art. 144 Kodeksu cywilnego. Skarżący wyjaśnili, że wystąpili do organu podatkowego z wnioskiem o zniesienie obowiązku podatkowego z uwagi na ograniczenia w korzystaniu z ich nieruchomości wskutek nieprawidłowego zachowania właścicieli sąsiednich nieruchomości. Ponadto podnieśli, że faktyczna powierzchnia ich nieruchomości jest mniejsza o 5,03 m2, dlatego organ stosuje zawyżoną podstawę opodatkowania. Organy nie powinny więc ograniczać się do zastosowania przepisu art. 67a Ordynacji podatkowej, lecz były zobowiązane rozpatrzyć sprawę również w świetle przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W szczególności powinny one ustalić czy wobec doznawanych przez skarżących ograniczeń w korzystaniu z ich nieruchomości ta część gruntu znajduje się w ich posiadaniu, co może mieć znaczenie dla opodatkowania tego gruntu w świetle art. 3 ust. 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Organy powinny też zbadać czy przywołane przez podatników okoliczności są zdarzeniami mającymi wpływ na wysokość opodatkowania podatkiem od nieruchomości, a w konsekwencji czy w związku z tym ten nie powinien on ulec stosownemu obniżeniu zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Według skarżących przedmiotem postępowania była więc również kwestia wymiaru podatku i właściwego określenia podstawy opodatkowania. Podnieśli również, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2017 r. dubluje poprzednią decyzję tego organu z dnia [...] 2017 r., dlatego także z tej przyczyny powinna ona zostać uchylona. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Przedmiotem skargi była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, która utrzymała w mocy decyzję Prezydenta Miasta umarzającą postępowanie w sprawie udzielenia skarżącym ulgi z tytułu podatku od nieruchomości. Zgodnie z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Należy wyjaśnić, że wszczęte postępowanie podatkowe co do zasady powinno zakończyć się merytorycznym załatwianiem sprawy. W przypadku jednak, gdy organ stwierdzi w sposób oczywisty, że nie ma podstaw prawnych i faktycznych do takiego rozpatrzenia sprawy, to postępowanie należy uznać za bezprzedmiotowe, czego skutkiem jest jego obligatoryjne umorzenie. W ocenie sądu organ II instancji prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie w sprawie udzielenia podatnikom ulgi z tytułu podatku od nieruchomości. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że skarżący pierwotnie wnieśli o umorzenie podatku od nieruchomości powołując się na ograniczenia w korzystaniu z ich nieruchomości w związku z zachowaniem właścicieli nieruchomości sąsiednich, którzy na granicy działek wznieśli wysokie palisady. Wobec tego organ I instancji trafnie potraktował ten wniosek jako wszczynający postępowanie w przedmiocie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego uregulowanej w art. 67a Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może: odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty (pkt 1), odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek (pkt 2) bądź umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną (3). Skoro zatem w toku postępowania podatkowego podatnicy sprecyzowali, że ich intencją nie jest skorzystanie z instytucji ulgi z art. 67a Ordynacji podatkowej, a w szczególności umorzenie zaległości podatkowej z powodu ich sytuacji finansowej, lecz zupełne zwolnienie z podatku od nieruchomości, to organy obu instancji prawidłowo oceniły, że postępowanie w przedmiocie ulgi stało się bezprzedmiotowe. Skutkowało to natomiast obowiązkiem umorzenia postępowania na mocy art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, dlatego też Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta umarzającą postępowanie. Nie można również podzielić stanowiska skarżących, że organy naruszyły art. 122 Ordynacji podatkowej, ponieważ nie wyjaśniły dokładnie stanu faktycznego. Zdaniem skarżących organy podatkowe powinny zbadać ich wniosek również w świetle art. 3 ust. 4 oraz art. 6 ust. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a w szczególności ustalić czy wobec doznawanych przez nich ograniczeń w korzystaniu z nieruchomości oraz sporu co do zawyżenia przez organ powierzchni ich nieruchomości, część grunt nie przeszła w posiadanie osób trzecich, co powinno wpłynąć na zmniejszenie obowiązku podatkowego. Należy wyjaśnić, że celem postępowania dowodowego w sprawach podatkowych jest poszukiwanie odpowiedzi na pytanie czy w określonym stanie faktycznym sytuacja podatnika podpada czy też nie podpada pod określoną normę prawa podatkowego. W przypadku postępowania w przedmiocie udzielenia ulgi zainicjowanego wnioskiem podatnika organ jest zatem obowiązany przeanalizować stan faktyczny jedynie z punktu widzenia przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej. Skoro więc podatnicy wnieśli o umorzenie podatku od nieruchomości, to organ po potraktowaniu tego wniosku jako wszczynający postępowanie w przedmiocie udzielenia ulgi, nie miał obowiązku badać kwestii dotyczących wymiaru podatku czy podstawy opodatkowania (np. powierzchni nieruchomości czy kwestii zakresu posiadania samoistnego nieruchomości stanowiącej własność skarżących przez osoby trzecie), gdyż nie były to okoliczności istotne dla sprawy. Takie kwestie mogłyby natomiast zostać zbadane w innym postępowaniu (np. w toku postępowania odwoławczego od decyzji organu I instancji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, postępowania w sprawie zmiany wymiaru podatku od nieruchomości czy postępowania w przedmiocie aktualizacji danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków). Na marginesie należy również dodać, że organ odniósł się do wniosku skarżących o zwolnienie z obowiązku podatkowego z powodu podnoszonych przez nich okoliczności wydając w dniu 22 lutego 2016 r. postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania i wyjaśniając, że wskazywane okoliczności nie mieszczą się w zamkniętym katalogu zwolnień z podatku od nieruchomości zawartym w art. 7 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Bezzasadny okazał się również zarzut skarżących, że zaskarżona decyzja powinna zostać uchylona z tej przyczyny, że w dniu [...] 2017 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w tej samej sprawie tożsamą decyzję. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] 2017 r. organ utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...] 2017 r. odmawiającą podatnikom stwierdzenia nadpłaty i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2008-2016. Oba postępowania i kończące je decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego dotyczyły więc innych kwestii, tj. zastosowania ulgi podatkowej w trybie art. 67a Ordynacji podatkowej (postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją z dnia [...] 2017 r.) oraz stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za lata 2008-2016 (postępowanie zakończone decyzją z dnia [...] 2017 r.). Organ administracyjny nie orzekał więc ponownie w tym samym przedmiocie. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), skargę oddalił.