I SA/Gd 178/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Romała, Sędziowie Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Wojtynowska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Monika Szymańska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 maja 2011 r. sprawy ze skargi H. L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 grudnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia spod egzekucji oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 grudnia 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 22 października 2010 r., w którym odmówiono H.L., dalej skarżący, zwolnienia spod egzekucji, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...] prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w "B". W uzasadnieniu Dyrektor Izby Skarbowej podał, że Naczelnik Urzędu Skarbowego prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...] i [...] z dnia 09.02.2009 r. oraz [...], [...] i [...] z dnia 14.01.2010 r. wystawionych przez wierzyciela Urząd Gminy. W oparciu o ww. tytuły wykonawcze organ egzekucyjny dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem, tj. "B" (zawiadomieniem nr [...] z dnia 06.07.2010 r.). Pismem z dnia 13.07.2010 r. skarżący złożył wniosek o "zwolnienie z zajęcia całkowicie konta w A". Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z dnia 12.07.2010 r., skierowanym do dłużnika zajętej wierzytelności – "B" zwolnił spod zajęcia 75% każdorazowych wpłat środków pieniężnych wpływających na rachunek skarżącego. Pismem z dnia 13.07.2010 r. skarżący złożył wniosek o "zwolnienie z zajęcia całkowicie konta w A". Ponadto wystąpił o "zastosowanie innego mniej uciążliwego środka" . Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela - Urzędu Gminy, powołując w treści pisma art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o "złożenie oświadczenia w przedmiocie wyrażenia bądź nie zgody na zwolnienie zajętej wierzytelności". Wójt Gminy pismem z dnia 23.07.2010 r. oświadczył, że "nie wyraża zgody na uchylenie zajęcia wierzytelności, a tym samym na odstąpienie od rozpoczętych czynności egzekucyjnych". Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 05.08.2010 r. odmówił zwolnienia spod egzekucji prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego w "B". Dyrektor Izby Skarbowej, w wyniku rozpatrzenia złożonego zażalenia postanowieniem z dnia 16.09.2010 r. uchylił postanowienie organu egzekucyjnego w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. W uzasadnieniu wskazał m.in., że świetle brzmienia art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przed wydaniem rozstrzygnięcia na wniosek zobowiązanego z dnia 13.07.2010 r., niezbędne jest uzyskanie stanowiska wierzyciela przedmiotowych należności w takim zakresie z jakim występuje zobowiązany. Wypełniając wskazania organu drugiej instancji, organ egzekucyjny pismem z dnia 06.10.2010 r. wystąpił do wierzyciela - Wójta Gminy o zajęcie stanowiska w przedmiotowej sprawie (stosownie do art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). Wójt Gminy - postanowieniem z dnia 14.10.2010r. nie wyraził zgody na zwolnienie zajętej wierzytelności jaką jest rachunek bankowy prowadzony przez "B". Wierzyciel w uzasadnieniu wskazał, że w jego ocenie brak jest podstaw do wyrażenia zgody na zwolnienie zajętego prawa majątkowego jakim jest ww. rachunek bankowy skarżącego. W dalszych wywodach Dyrektor Izby Skarbowej podniósł, że ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w art. 13 § 1 przewiduje możliwość zwolnienia spod egzekucji określonych składników majątkowych, wtedy gdy są kumulatywnie spełnione trzy przesłanki: zobowiązany wystąpi w tej sprawie z wnioskiem, zwolnienie jest uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego a także zobowiązany uzyska na zwolnienie składnika majątkowego z egzekucji zgodę wierzyciela. W przedmiotowej sprawie wierzyciel nie wyraził zgody na zwolnienie spod egzekucji określonego składnika majątkowego, a zatem z uwagi na wiążący charakter wypowiedzi wierzyciela, organ egzekucyjny wydał rozstrzygnięcie odmowne. Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił przy tym, że wierzyciel nie dostrzegł ważnego interesu zobowiązanego jaki by mógł stanowić podstawę wyrażenia takiej zgody. Wierzyciel wskazał, że organ egzekucyjny zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym w administracji dokonał zwolnienia spod zajęcia 75 % każdorazowych wpłat środków pieniężnych wpływających na rachunek bankowy. Zdaniem wierzyciela zajęcie 25% części środków pieniężnych nie wpłynie na egzystencję podatnika oraz funkcjonowanie jego gospodarstwa rolnego. Wierzyciel nie posiada żadnych dokumentów potwierdzających utratę możliwości zarobkowania przez podatnika, który prowadzi kancelarię adwokacką, jest właścicielem jednego z większych gospodarstw rolnych na terenie gminy, a nadto nie posiada dokumentów potwierdzających utratę losową majątku. Ponadto, w ocenie Wierzyciela, ciągłe niewywiązywanie się podatnika z obowiązku podatkowego powoduje regularne wszczynanie egzekucji, a co za tym idzie naruszanie przez zobowiązanego interesu publicznego mieszkańców gminy. W tej sytuacji Wierzyciel uznał, że uwzględnienie wniosku skarżącego o zwolnienie z całości zajęcia rachunku bankowego byłoby sprzeczne z ważnym interesem publicznym, gdyż uszczupliłoby i tak niewystarczające na realizację zadań ustawowych dochody podatkowe gminy. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał nadto, że instytucja zwolnienia z egzekucji opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym, czyli w przypadku spełnienia wszystkich trzech wymienionych w tym przepisie przesłanek (wymienionych w § 1 ww. ustawy), organ egzekucyjny "może" (nie musi) zwolnić określony składnik majątkowy spod egzekucji. Konkludując Dyrektor Izby Skarbowej podkreślił, że w przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego na poczet należności wierzyciela obcego niezbędne jest wyrażenie przez niego zgody w tej sprawie. Z akt sprawy w sposób bezsporny wynika, że wydając postanowienie w sprawie zwolnienia spod egzekucji, organ egzekucyjny uwzględnił stanowisko wierzyciela - Wójta Gminy wyrażone w postanowieniu z dnia 14.10.2010 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku H.L. wniósł o uchylenie postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27.12.2010 r. oraz poprzedzającego je postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie prawa, a w szczególności przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nadto naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności art. 107 k.p.a. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że Dyrektor Izby Skarbowej oraz Naczelnik Urzędu Skarbowego nie odnieśli się do podstawowego zarzutu stawianego przez skarżącego, a mianowicie, że egzekucja jest prowadzona w stosunku do innego podmiotu aniżeli podmiot określony w tytule wykonawczym. Ponadto skarżący podkreślił, że przez ponad 10 lat zaopatrywał mieszkańców wsi G. wodę, ośmioklasową szkołę i przedszkole i z tego tytułu nie otrzymał od Wójta Gminy żadnej rekompensaty. Ponoszenie tak dużych kosztów w interesie publicznym powinno skutkować chociaż częściowym umorzeniem podatkowym, dlatego też niepoważnie brzmi stwierdzenie Dyrektora Izby Skarbowej, że interes publiczny mieszkańców wsi G. nie pozwala na umorzenie podatków. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Na etapie postępowania przed Sądem skarżący podniósł, że wnosił o wyłączenie Wójta Gminy od prowadzenia jego spraw. Przy czym postępowania w tej sprawie nie zostały dotąd zakończone. W piśmie procesowym z dnia 12.05.2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej podał, że Wójt Gminy nie pozostaje wyłączony ze spraw podatkowych dotyczących skarżącego. Postanowieniem z dnia 30.12. 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wyłączenia Wójta Gminy i Zastępcy Wójta od prowadzenia spraw podatkowych wszczętych na wniosek skarżącego. Ponadto z informacji uzyskanych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Urzędzie Gminy wynika, że w sprawie wyłączenia Wójta Gminy nie toczy się aktualnie żadne postępowanie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego odpowiadają prawu. Przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie było postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, utrzymujące w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego - organu egzekucyjnego, wydane na podstawie art. 13 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn.: Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). Z treści przywołanego przepisu wynika, że organ egzekucyjny, na wniosek zobowiązanego i ze względu na ważny jego interes, może zwolnić spod egzekucji określone składniki majątkowe zobowiązanego, jeżeli zobowiązany uzyskał na to zgodę wierzyciela. Cytowana regulacja prawna opiera się na tzw. uznaniu administracyjnym, w przypadku bowiem spełnienia wszystkich trzech wymienionych w tym przepisie przesłanek, organ egzekucyjny "może" (nie musi) zwolnić określony składnik majątkowy spod egzekucji. Zwolnienie spod egzekucji - w rozumieniu przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - oznacza niepodejmowanie lub odstąpienie od egzekucji z całości lub z części składników majątkowych zobowiązanego. Zwolnienie spod egzekucji określonych składników majątkowych należących do zobowiązanego może nastąpić wyłącznie w przypadku łącznego zaistnienia trzech ustawowo określonych przesłanek: - złożenia przez zobowiązanego wniosku w powyższym zakresie, - uzyskania na zwolnienie zgodny wierzyciela, - za zwolnieniem przemawia ważny interes zobowiązanego. Wskazać przy tym trzeba, że w przypadku prowadzenia postępowania egzekucyjnego na poczet należności wierzyciela obcego, a w niniejszym przypadku chodzi o podatek należny Gminie, niezbędne jest wyrażenie przez niego zgody w tej sprawie. Organ egzekucyjny wydając postanowienie w sprawie zwolnienia spod egzekucji, winien więc wziąć po uwagę stanowisko wierzyciela w tym przedmiocie zarówno, co do samej zasady objęcia zwolnieniem składników majątkowych zobowiązanego, jak i co do wysokości takiego zwolnienia. Z przedłożonych Sądowi akt sprawy wynika jednoznacznie, że wierzyciel egzekwowanej należności – Wójt Gminy – nie wyraził zgody na zwolnienie z egzekucji, prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych [...], [...], [...], [...] i [...], zajętej wierzytelności jaką jest rachunek bankowy prowadzony przez "B", przy czym wierzyciel obszernie i przekonywująco uzasadnił swoje stanowisko. Abstrahując jednak od przesłanek jakimi się kierował wierzyciel (nie mają one bowiem rozstrzygającego znaczenia w sprawie), stwierdzić należy, że brak zgody wierzyciela na zwolnienie spod egzekucji zajętej wierzytelności determinował negatywne załatwienie wniosku skarżącego. Zgoda wierzyciela, w świetle przytoczonego na wstępie rozważań brzmienia art. 13 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jest bowiem warunkiem zastosowania tej instytucji wobec zobowiązanego. Odnosząc się do kwestii podniesionej przez skarżącego na etapie postępowania sądowo administracyjnego, stwierdzić trzeba, że ani z akt sprawy, ani też z treści pism złożonych przez skarżącego nie wynika, aby Wójt Gminy w dacie zajęcia stanowiska w przedmiocie wyrażenia zgody na zwolnienie spod egzekucji zajętej wierzytelności, był wyłączony od prowadzenia spraw skarżącego. Ponadto wskazać należy, że zajęcie rachunku bankowego z mocy art. 81 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest skuteczne wobec wszystkich rachunków zobowiązanego prowadzonych przez bank, niezależnie od tego, czy rachunek był prowadzony na potrzeby "C", skoro stanowił własność skarżącego. Na marginesie tylko można dodać w tej kwestii, że zarzut prowadzenia egzekucji w stosunku do innego podmiotu, aniżeli wskazany w tytule wykonawczym nie był podnoszony przez skarżącego w odwołaniu od postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 22.10.2010r. W tym stanie faktycznym i prawnym nie sposób podzielić stanowiska skarżącego, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu egzekucyjnego zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa, zarówno materialnego, jak procesowego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi oddalił ją na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).