I SA/Gd 1780/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Kolanowski Sędziowie asesor WSA Irena Wesołowska (spr.) sędzia WSA Ewa Wojtynowska Protokolant Zuzanna Baca po rozpoznaniu w dniu 25 października 2005 r. na rozprawie sprawy ze skargi R.B. na decyzję Izby Skarbowej z dnia 19 lipca 2002 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. I SA/Gd 1780/02 U z a s a d n i e n i e Izba Skarbowa , zaskarżoną decyzją z dnia 19 lipca 2002 r. utrzymała w mocy decyzję Urzędu Skarbowego z dnia 29 marca 2002 r. odmawiającą wznowienia postępowania w sprawie określenia spółce cywilnej "A" zobowiązania w podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 1996 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, że Urząd Skarbowy decyzjami z dnia 30 czerwca 1997 r. określił spółce cywilnej "A" zobowiązanie w podatku od towarów i usług za miesiące styczeń, luty i marzec 1996 r. w sposób odmienny od wykazanych przez spółkę w złożonych za wymienione wyżej miesiące deklaracjach podatkowych VAT-7. Decyzje zostały skutecznie doręczone wspólnikom spółki cywilnej w dniu 7 lipca 1997 r. Urząd Skarbowy decyzją z dnia 7 maja 1998 r. orzekł o odpowiedzialności R.B. , byłego wspólnika spółki cywilnej "A" za zobowiązania podatkowe spółki związane z jej działalnością, a następnie po uchyleniu tej decyzji przez organ odwoławczy i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia, w dniu 5 maja 1999 r. ponownie wydał w tym zakresie decyzję. Decyzja z dnia 7 maja 1998 r. doręczona została R.B., natomiast decyzja z dnia 5 maja 1999 r. ustanowionemu pełnomocnikowi mec. W. W.-M. z Kancelarii Adwokackiej w T. W dniu 17 grudnia 2001 r. R.B. zwrócił się do Urzędu Skarbowego o wznowienie postępowania w przedmiocie podatku od towarów i usług, określonego decyzją z dnia 30 czerwca 1997 r. w stosunku do spółki cywilnej "A". W uzasadnieniu złożonego wniosku (pismo z dnia 6 marca 2002 r.) podatnik wskazał na brak prawidłowej reprezentacji z jego strony w toczącym się postępowaniu w przedmiocie podatku od towarów i usług. Motywując wydaną decyzję Izba Skarbowa podniosła, że decyzje administracyjne ostateczne są trwałe co oznacza, że nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko w trybie i na zasadach ściśle określonych w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa lub przepisach prawnych szczególnych, do których Ordynacja odsyła. Ich wzruszalność stanowi wyjątek od reguły trwałości decyzji ostatecznych. Wznowienie postępowania jest instytucją umożliwiającą weryfikację ostatecznych decyzji podatkowych. Umożliwia ona przeprowadzenie ponownego postępowania i wydanie decyzji podatkowej w przypadku, gdy postępowanie i wydanie decyzji podatkowej było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w przepisach prawa procesowego. Przepis art. 240 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) wymienia enumeratywnie podstawy wznowienia postępowania. Taką podstawą jest przesłanka określona w art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacja podatkowa, na którą strona powoływała się we wniosku oraz w złożonym odwołaniu decyzji. Zgodnie z brzmieniem art. 240 § 1 pkt 4 ustawy Ordynacji podatkowej, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie jeżeli strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Wznowienie postępowania w oparciu o ten przepis wymaga stwierdzenia, że strona nie brała udziału w postępowaniu i nie było to wynikiem jej zawinionego działania. Przy czym podanie o wznowienie postępowania, w przypadku gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, składa się w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. Skutkiem nie dochowania tego terminu jest zgodnie z art. 242 § 2 O.p., pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Jak wskazał organ odwoławczy, wiadomość o wydaniu decyzji określających kwotę zobowiązania podatkowego za styczeń, luty i marzec 1996 r. podatnik powziął najpóźniej w dniu doręczenia decyzji Urzędu Skarbowego z dnia 05.05.1999 r. o orzeczeniu jego odpowiedzialności za zobowiązanie spółki cywilnej, tj. w dniu 17.05.1999 r., natomiast wniosek o wznowienie postępowania złożony został w piśmie z dnia 17.12.2001 r. Z powyższego jednoznacznie wynika, że uchybiony został termin do złożenia podania o wznowienie postępowania określony w art. 242 § 1 Ordynacji podatkowej. Jednocześnie Izba Skarbowa zwróciła uwagę, że po otrzymaniu wniosku strony w zakresie wznowienia postępowania, organ podatkowy we wstępnej fazie postępowania bada tylko formalne przesłanki do wznowienia postępowania i wydaje w tym zakresie postanowienie o wznowieniu postępowania lub decyzję o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 O.p.). Ponieważ po dokonaniu formalnej analizy złożonego wniosku stwierdzono niedochowanie terminu do wniesienia podania, skutkiem musiało być wydanie decyzji o odmowie wznowienia postępowania. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego uzupełnionej w piśmie z dnia 11 listopada 2002 r. R.B. podniósł, że w sprawie nie zostały wyjaśnione wszystkie okoliczności sporne dotyczące nieprawidłowego określenia wysokości podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 1996 r. w stosunku do spółki cywilnej, której wspólnikiem był skarżący. Ponadto, zdaniem skarżącego, podatnik ma prawo do składania wniosków o wznowienie postępowania oraz do przedstawienia nowych dowodów. Skarżący twierdzi, że dopiero w lutym 2000 r. miał możliwość zapoznania się z aktami sprawy i wówczas stwierdził, że wyliczenia urzędu skarbowego są błędne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, właściwy do rozpoznania sprawy na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja wbrew zarzutom skarżącego odpowiada prawu. Na wstępie rozważań wskazać należy, że z istoty instytucji wznowienia postępowania podatkowego uregulowanej w rozdziale 17 ustawy Ordynacja podatkowa, wynika, iż stwarza ona możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, wydaną w wyniku wadliwie przeprowadzonego postępowania. Wznowienie postępowania jest więc spowodowane wadą postępowania (wadą procesową), a nie wadą decyzji. Wadliwość decyzji może wyniknąć dopiero jako logiczny wniosek z zestawienia decyzji rozstrzygającej sprawę z okolicznościami danej sprawy (por. Jan Zimmermann, Ordynacja podatkowa, Komentarz, Postępowanie podatkowe, Toruń 1998, str. 318). Jedną z przesłanek wznowienia postępowania, enumeratywnie wyliczonych w art. 240 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa jest okoliczność, iż strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu (art. 240 § 1 pkt 4). Na tę przesłankę wskazał skarżący składając wniosek o wznowienie postępowania w sprawie określenia podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 1996 r. w stosunku do spółki cywilnej, której był wspólnikiem. Skarżący podniósł bowiem, iż nie był należycie reprezentowany w toku prowadzonego postępowania. W myśl art. 243 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Organ podatkowy przed wszczęciem postępowania w sprawie wznowienia obowiązany jest zatem rozpoznać dopuszczalność wznowienia postępowania. Jest to etap pierwszy postępowania w sprawie wznowienia postępowania. Etap ten ma szczególne znaczenie, gdy wszczęcie następuje na żądanie strony. Przy czym na tym etapie organ podatkowy nie dokonuje merytorycznych ustaleń w zakresie istoty sprawy. Jak trafnie wywiodła Izba Skarbowa może to uczynić dopiero po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, o ile badanie formalne złożonego wniosku wypadnie pozytywnie. W tym miejscu zauważyć należy, iż przepis art. 242 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 stycznia 2003 r.) stanowił, że w przypadku zaistnienia okoliczności, o której mowa w art. 240 § 1 pkt 4, podanie o wznowienie postępowania składa się w terminie miesiąca od dnia powzięcia wiadomości o wydaniu decyzji. § 2 tego przepisu stanowi zaś, że podanie złożone po upływie terminu określonego w § 1 nie podlega rozpatrzeniu. W świetle przytoczonych przepisów regulujących kwestie wznowienia postępowania w sytuacji, gdy strona nie z własnej winy nie brała udziału w postępowaniu stwierdzić należy, że niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania, gdy żądanie strony zostało wniesione z uchybieniem miesięcznego terminu. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe słusznie przyjęły, że skarżący o wydaniu decyzji określającej spółce cywilnej, której był wspólnikiem zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń, luty i marzec 1996 r. dowiedział się najpóźniej w dniu 17 maja 1999 r., tj. w dniu kiedy została mu skutecznie doręczona decyzja o orzeczeniu jego odpowiedzialności jako wspólnika za zobowiązanie spółki cywilnej. Składając zatem podanie o wznowienie postępowania dopiero w dniu 17 grudnia 2001 r., skarżący uchybił terminowi określonemu w art. 242 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Uchybienie to stanowiło o niedopuszczalności wszczęcia postępowania w sprawie wznowienia postępowania, a zatem musiało skutkować wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 243 § 3 ustawy Ordynacja podatkowa), co też organ podatkowy uczynił. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił. AR